GEWILD BY GOD OF GEWILD BY MENSE

U weet mos wat is swaartekrag.

Swaartekrag beteken dat ‘n voorwerp altyd grond toe sal val. Dit was Isak Newton wat eenkeer toe hy onder ‘n appelboom gelê het, wakker geword het toe ‘n appel op sy kop geval het. Daar onder die appelboom het hy die ontdekking gemaak dat voorwerpe op grond van onder andere hul gewig altyd grond toe val.

Daar is in die mens ook die swaartekrag van die sonde teenwoordig. Ons wil graag die weg van die sonde en die minste weerstand volg. Daarom sal ons maklik ingee vir elke stukkie druk en versoeking wat oor ons pad kom. Ons noem dit groepsdruk.

Klein kindertjies, tieners en grootmense swig gedurig onder groepsdruk. Ek wil nie uit voel nie. Ek wil een van die groep wees. Daarom kry ons iets soos giere en modes onder mense. Ek wil nie afsteek en uitvoel by ander mense nie. Ek wil een van die groep wees. Daarom sal mense enigiets doen om net aanvaar te word.

Jongmense het die uitdrukking om te sê iets is “cool” as hulle bedoel dit is die inding. Daarom stort baie grootmense so trane oor hulle kinders. Want kinders wil graag in wees. Hulle wil voel dat hulle word aanvaar deur hulle maats.

Daarom sal kinders feitlik enigiets doen om deur hul maats aanvaar te word. Hulle sal saam vloek, saam skinder, saam na pornografiese materiaal kyk en selfs eksperimenteer met dwelms en drank en seks. As my maat op die skoolbank rook, moet ek ook rook, want dan is ek nie ‘n “sissie” nie. Groepsdruk is seker een van die mees algemeenste versoeking wat op die mens se lewe kom. Daarom volg mense die swaartekrag van die minste weerstand. Doen wat my vriende doen en ek is “in” en gewild.

Jongmense en grootmense is bang vir ander mense se opinies en opmerkings en kritiek. Daarom sal hulle eerder hul mantel draai net om aanvaar te word. Mense het die geneigdheid om soos ‘n verkleurmannetjie van kleur te verander, na gelang die situasie verander. Hulle is goeie kinders by die huis, maar by die skool en die koshuis doen hulle dinge wat hulle nooit voor hulle ouers sal doen nie. Dit is altyd ‘n teken van swakheid. Wie so toegee aan die swaartekrag van groepsdruk, vernietig gewoonlik hul jong lewe.

Paulus skryf in 1 Timotheus aan die jong Ds Timotheus. Blykbaar was Ds Timotheus ‘n jong dominee wat bang was wat mense sê en daarom so ietwat teruggetrokke. Daar was ook maar baie probleme in sy gemeente en baie praatjiemakers wat vir Ds Timotheus erg ontstel het. Ds. Timotheus het die Evangelie baie goed geken en geweet wat God wou hê, maar ai, dit sal soveel makliker wees om toe te gee aan sekere van die eise van die gemeente. Kon hy maar so ‘n bietjie kompromieë aangaan, terwille van gewildheid. Die duiwel het hom ook versoek met die swaartekrag van groepsdruk. Gee so ‘n bietjie toe Ds Timotheus en ons sal jou aanhang.

Dan gee Paulus vir die jong Timotheus kosbare raad. Paulus sê aan Timotheus dat God vir sy kinders die Heilige Gees gee, wat ‘n mens nie bang en lafhartig maak nie, maar jou vul met krag, en liefde en selfbeheersing (1Tim 1: 7) ‘n Mens is nie bang vir mense se opinie oor jou, as jy ‘n kind van God is en deur die Heilige Gees gelei word nie. Nee, jy het die innerlike krag in jou lewe om leiding te neem en standpunte in te neem. Jy het liefde om mense te aanvaar en mooi met mense om te gaan. Jy het selfbeheersing en verstandigheid om reg op te tree. Dan is dit nie meer so belangrik om by mense en vriende gewild te wees nie. Jy wil eerder doen en wees wat God van jou vra.

U sien daar is ‘n ander natuurwet, naamlik die magnetiese krag wat die swaartekrag – wet oortref. Met ander woorde as Christus Jesus in jou lewe is, is die krag sterker as die krag van groepsdruk.

Die swaartekrag van groepsdruk veroorsaak dat jou lewe inmekaar tuimel en jy die slaaf van ander mense se grille en giere word. Die magnetiese krag van die Here Jesus Christus tel jou op en hou jou veilig en geborge binne die waardes van die Bybel. Watter wet wil jy in jou lewe laat geld? Die selfvernietigende swaartekrag van jou portuurgroep of die magnetiese krag van die Here se liefde? (Het beeld van twee kragte gekry by ‘n preek wat ek eenmaal gelees het.)

Paulus leer vir mens om nie bang te wees vir ander mense nie. Hy noem vyf dinge (1 Tim 4: 12) waarop ‘n mens moet konsentreer, naamlik: WOORDE, GEDRAG, LIEFDE, GELOOF EN REINHEID. ‘n Mens takseer mos ‘n voël aan sy vere. Die vere sê, watse voël dit is.

Kom ons kyk kortliks na die vyf dinge.

WOORDE: Let op jou woorde, moenie vloek, skinder of sleg praat van ander mense nie. Moenie vuil grappe vertel nie. Moenie leuens vertel nie. Moenie toelaat dat ander mense gespot of geboelie word nie. Kom op vir die randfigure. Jou tong moet beheers word deur die Heilige Gees,

GEDRAG: Die Here sê dat nie elkeen wat die Here se naam aanroep gered sal word nie. Jou dade moet wys dat jy ‘n kind van God is. Dade spreek harder as woorde. Sien die mense, die Here Jesus in jou raak?

LIEFDE: As jy nog narcisties jouself lief het, is daar nie plek vir God en ander mense om lief te hê nie. Daarom moet ons “selfloos” ander mense se voordeel soek.

GELOOF: Jou geloof moet nie ‘n bysaak wees nie. Die Here moet alles of niks in jou lewe wees. Daar is nie plek vir middelgrond nie. Die gemeente Laudisea is juis aangespreek omdat hulle nie koud of warm was nie, maar lou in die geloof. Die Here sê vir Laudisea dat Hy hulle uit sy mond gaan spuug, want lou water is sleg.

REINHEID: Bewaar jou gedagtes rein. Bly weg van swak grappies, vuil praatjies, swak vriende, en pornografie. Hou jou denke rein.

Werklike leiers onderskei hulself daarin om nie toe te gee aan groepsdruk nie, maar om vanuit hulle beginsels en waardes te leef. Hulle staan dapper uit.

God vra van ons elkeen ‘n skoon lewe, ‘n lewe wat skoon gewas is met die bloed van Jesus Christus. Onthou tog al hierdie dinge. Onthou dat jou lewe ‘n preek is. Jy preek elke dag. Jy preek meer effektief as wat enige dominee kan preek. Jy preek deur jou woorde, jou gedrag, jou liefde, jou geloof en jou rein lewe. Vader Kestell was in die Anglo Boereoorlog ‘n predikant gewees. Hy het die Britse slagoffers ook bedien met die Woord en het ook hulle wonde versorg. Een van die Britse soldate het met dankbaarheid opgemerk, dat Vader Kestell sy beste preek, nog preek deur die vyand te help.

Watter krag kies jy? Die swaartekrag van groepsdruk of die magnetiese krag van God se liefde? AMEN

(Ds. Paul Odendaal is leraar van die NG Kerk Adelaide.)

HEMEL OP AARDE !

Ons dink dat die hemel eers eendag kom. Ons vergeet dat ons nou alreeds “iets” van die hemel, ‘n “stukkie” van die hemel moet laat kom in mekaar se lewens.

In plaas van vir mekaar ‘n stukkie “hemel” te gee, gee ons vir mekaar “hel op aarde”. Ja, elke dag stuur ons mense in hulle hel in. So word hierdie lewe vir baie mense “hel op aarde”. In plaas van “hemel op aarde”, ervaar ons net “hel op aarde”. Ons leef vir die hiernamaals, terwyl ons vergeet van die hiernoumaals. Ons leef vertikaal in plaas van horisontaal. Ons kyk op, sonder om rond te lyk en af te kyk.

In die Middeleeue, met die hoogbloei van die slawehandel, was daar ‘n slawekaptein wat slawe aan die kus van Wes – Afrika gevang het en per skip na Amerika geneem het. Hy was ‘n godvresende man, wat graag op die dek van die skip gesange gesing het tot eer van God. Tog was daar ‘n ernstige godsdiens-probleem by hom. Hy het die slawe onder in die dek van die skip baie swak behandel. Hy het vir hulle niks gevoel nie. Hy het slegs ‘n godsdiens van “bo” gehad, maar nie ‘n godsdiens wat “rond kyk” na mense nie. Hy het vergeet van die baie Lasarusse onder in die skip. Hy het met mense handel gedrywe en hulle boonop sleg behandel. Hy is die ryk man in ons geleeste gedeelte, wat ryk geword het uit ander mense.

In die gelykenis van die ryk man en Lasarus, het die ryk man ‘n stukkie hemel weerhou van Lasarus. Hy was ryk, hy kon iets vir Lasarus beteken. Tog het hy niks gedoen nie. Hy het Lasarus in die aardse hel gelos. Sekerlik kon hy nie die swere op Lasarus se liggaam gesond maak nie, tog kon hy verligting gee. Net so kan ons ook nie al die probleme van hierdie wêreld oplos nie. Tog kan ons verligting gee, mense se hel verlig, vir mense ‘n stukkie hoop gee en vir mense ‘n stukkie van die hemel laat sien. Op aarde kan mense nog iets vir mekaar beteken, want Lasarus het by die deur van die ryk man gelê. In die hemel is daar ‘n kloof, dan is dit te laat om vir iemand iets te beteken. As’t ware struikel die ryk man by sy deur oor Lasarus en beland in die hel. Daar is vandag baie Lasarusse in my lewe. Lasarus is enige mens vir wie ek iets kan beteken. Lasarus kan wees, my lewensmaat, my kinders, my ouers, my bediendes, die bejaardes en die armes en die siekes in my gemeenskap, die vreemdeling by my voordeur, die straatkinders, die ongelowige mens en in vele meer gestaltes.

Lasarus kan self die natuur rondom my wees. Ons mense word ryk uit die natuur, terwyl die natuur soos Lasarus vol swere is. Die natuur is so verniel en bedreig. Wat kan ek doen om die natuur te help?

Die ryk man het sy geleenthede verspeel. Soveel geleenthede by my voordeur, na aan my ……… tog word dit dikwels verspeelde geleenthede. Dikwels leef ons net vir onsself, soos wat die ryk man net vir homself geleef het. Telkens wil die Bybel die vraag vra: “Vir wie leef jy jou lewe? Vir jouself, jou eie gerief, jou eie sekuriteit of vir ander?

Die profeet Miga gee die korrekte antwoord vir ons in Miga 6: 8 “ Mens, die Here het jou bekend gemaak wat goed is: Hy vra van jou dat jy reg sal laat geskied, dat jy liefde en trou sal bewys, dat jy bedagsaam sal lewe voor God.”

Die ergste is ‘n lewe wat nooit gelewe is. Eintlik het die ryk man in ons gelykenis nooit gelewe nie. Met die lewe kan dit maklik gebeur, soos met ‘n kosbare kledingstuk, wat suinig in die kas weggebêre word, sonder om gebruik te word. Op die einde het die motte dit opgevreet. Die kledingstuk het vergaan, sonder dat dit enige waarde vir iemand gehad het.

‘n Mens kry twee soorte mense, middelpuntvliedende mense en middelpuntsoekende mense.

Middelpuntsoekende mense is soos ‘n maalkolk in ‘n rivier of by ‘n badprop. Die water beweeg na die senter toe. Ons almal weet dat as jy in ‘n maalkolk beland, dan kan jy maklik verdrink.

Dit is ‘n vernietigende krag. So is mense wat net op hulself fokus en sentreer, besig om hulself met selfsug te vernietig.

Middelpuntvliedende krag is soos die planete wat rondom die son wentel. Hulle beweeg weg van die kern en skep lewe. Mense wat middelpuntvliedend altyd ander se belange hoër ag as hulself, kry dit reg om te lewe.

Hulle kan die lewe in oorvloed geniet.

Moeder Theressa, die Katolieke non van Kalkutta het haar lewe opgeleef. Sommige mense beskuldig haar dat sy ‘n hoogs immorele dame was. Sy kon haar lewe eerder gewy het om by die skatrykes van Amerika geld in te samel vir die armes van hierdie wêreld.

Sy kon dan tien keer meer vermag het. Tog het sy verkies en was sy op haar gelukkigste as sy in die drek van Indië, ‘n sterwende kind se hand vashou. By haar kan ons leer van empatie en deernis. Medemenslikheid is om iemand se hand vas te hou, letterlik of deur my woorde. Ek glo Moeder Theressa sou bereid wees om die hemel mis te loop, solank sy net ‘n stukkie hemel in die oë van ellendige mense kan bring.

Die hemel begin nou ……. ons moet nou al in die hiernoumaals, hemel skep in ander mense se lewens.

Die troos van die Here is dat hulle wat “afkyk” en “rondkyk” na hulle medemens, mag ook “opkyk” na hulle hemelse Vader. Jesus het ook “afgekyk” en “rondgekyk” na die mense, daarom kon Hy “opkyk” en na sy Vader gaan.

Christenwees beteken om met erbarming die liefde van die Here in woord en daad met jou medemens te deel. Eers dan het jy gehoorsaam aan die Heilige Gees geword. Dan is jy eers ‘n Pinkstermens.

Wanneer ons die Nagmaal gebruik, deel ons ook die brood en wyn. Net so moet ek ook my lewe deel met ander op my lewenspad. Ek moet ‘n “engel” vir ander mense word!

Maak iets van die hemel op aarde waar ! AMEN

(Ds. Paul Odendaal is leraar van die NG Kerk Adelaide.)

GOD ROEP ONS OM GETROU EN ONTVANKLIK TE WEES

In moderne boerderypraktyke, is die effektiwiteit van die saaiproses baie belangrik.

Hedendaagse saaimasjiene bepaal met rekenaarpresisie die diepte van die grond en die hoeveelheid saad per hektaar. Masjiene trek voortjies, die saadkorrel word op die regte diepte geplant en weer toegetrek in een beweging, sodat daar geen kans is dat die saad verkore kan gaan nie.

Maar God is ‘n anderste saaiboer. Hy saai roekeloos op alle plekke. Hy vermors as’t ware die saad omdat Hy so roeleloos vrygewig saai. Vir God gaan dit nie oor die produktiwiteit nie, maar om getrou te wees in die saaiproses. Die inset is vir God belangriker as die uitset. Vir die mens gaan dit oor die maksimum uitset, maar vir God gaan dit oor die maksimum inset. God is roekeloos vrygewig met die saaiproses.

In die gelykenis is ons tegelyk die saaiers en die grond.

Die gelykenis het dus twee fokus areas, naamlik:

a.) God roep ons om getrou te wees. (saaiers)

b.) God roep ons om ontvanklik te wees. (grond)

Ons gaan na elkeen van die twee fokus areas kyk.

Kom ons begin by die eerste:

a.) God roep ons om getrou te wees.

Die eerste perspektief is dat God die saaier is en van ons mede saaiers maak, wat die Woord moet saai. Hierdie gelykenis wil vir ons bemoedig om nie moedeloos te raak as ons min vrug sien op ons getuienistaak nie. God berei ons as’t ware voor dat daar verskillende menseharte is, wat verskillend op die Woord reageer. Ons moet net aanhou die Woord saai. God roep ons as’t ware op om getrou te wees in die saai van die Woord. Moeder Theresa van Kalkutta het dit raak beskryf: “God roep ons om getrou te wees, nie suksesvol nie.”

Ons sien elke dag hoe mense onder die verkondiging van die Woord, hulle rug op God draai. Hulle sak uit in die geloof. Hulle gaan minder kerk toe en later glad nie meer. Die Here Jesus sê ons moet nie daaroor moedeloos wees nie, maar weet dat dit so sal wees. Baie dikwels word die dinamika van alle gemeentes as volg beskryf. Een derde is aktief en is warm vir die Here. Die tweede derde is lou. Jy kan hulle met baie moeite betrokke probeer kry in die gemeente. Die laaste derde is heeltemal koud vir die Here. Hulle inset in die gemeente is zero. Hulle het al heeltemal van God vergeet of hulle rug op God gedraai. Hierdie tendens kom regdeur die statistieke van alle gemeentes na vore. Jy kry die tendens in elke gemeente. Juis daarom het die Here ons in die gelykenis aangemoedig om roekeloos die Woord te saai, ook by hulle wat heeltemal onverskillig lewe.

Ons hoef nie altyd suksesvol te wees in die saai van die Woord nie, maar ons moet getrou wees en oral saai. Dit is ons taak om te saai, maar dit is God se taak om die saad te laat opkom en dit te oes. Martin Luther het by geleentheid gesê, dat sy taak is net om te saai. Terwyl hy sy Wittenbergse bier drink, werk God in die verborgenheid en kom die Koninkryk ook op plekke waar jy dit die minste verwag. Teleurstelling in mense is ‘n gegewe. Ons moet dit so aanvaar. Die Here sê so sal dit wees. Nie almal sal ewe ontvanklik vir die Woord wees nie.

‘n Stukkie agtergrond sal die moderne leser help. Daar was twee aanvare maniere om te saai. Die eerste manier was om eers te ploeg en dan te saai (soos vandag). Maar daar was ook ‘n manier van eers saai en daarna die saad inploeg. In hierdie gelykenis is die tweede manier van saai, waarskynlik die gebruik gewees. Dit is waarom die saaier nie geweet het waar die klippe en onkruid verborge lê nie en waarom die voetpaadjie later sou ontstaan nie. Die gelykenis wil die saaier aanmoedig om te saai, al weet hy nie wat die uitkoms van die oes gaan wees nie – aangesien die ploeg eers later in die grond sal kom. Die saaier kan nie vooraf bepaal waar die saad vermors gaan word nie.

Die tweede fokusarea van die gelykenis is:

b) God roep ons om ontvanklik te wees.

Soos daar in die gelykenis 4 verskillende grondsoorte is, so is daar 4 verskillende soorte harte wat op die Here se Woord (die saad) reageer.

Daarom roep die gelykenis ons op om tegelyk saaier te wees en ook andersyds ontvanklike grond te wees vir die Woord van die Here.

Die Here verduidelik dat daar vier soorte grond is. Die eerste grond word ‘n voetpad en die voëls pik die saad op. Voëls word dikwels in verband gebring met die duiwel. Dit is mense wat die woord hoor en hulle dadelik verset teen die Woord en die saad word weggepik deur die duiwel. Daar kom eenvoudig niks van die Here se Woord tot reg in hulle lewe nie.

Die tweede grondsoort het net ‘n dun lagie goeie vogtige grond, maar direk daaronder lê die klipbank. Dit is verstaanbaar dat die saad in die vogtiger dun bolaag grond vinnig ontkiem het. Maar as die wortels die klipbank tref, het dit gou verwelk. Aanvanklik word die Woord van die Here met groot blydskap aangeneem, maar sodra die eise en bekommernisse van die lewe teenwoordig word, verwelk die bekering en toewyding aan die Here. ‘n Mens tref dit baie op geestelike kampe aan, dat jongmense vuur en vlam hulle harte vir die Here gee. Maar as hulle eers weer terug is by die huis en skool en hulle word gekonfronteer met probleme, dan sterf die bekering ‘n spoedige dood.

Die derde grondsoort is die saad wat tussen die onkruid gesaai word. Dit is mense wat die Woord van die Here aanneem en ‘n tyd lank goed groei. Maar dan kom die versoeking van wêreldse glans, glorie en rykdom en verstik die Woord van die Here. Die plante word geel en vrek later heeltemal.

Die vierde grondsoort is die vrugbare goeie grond, waarop die saad val en ‘n oes oplewer van dertig, sestig en honderdvoudig. Dit is iemand wat die Woord ontvang, aanneem en alles los en die Here volg. Dit is hulle wat volhard in die dinge van die Here. Binne die konteks van die teks sou ‘n dertigvoudige opbrengs al ‘n wonderwerk wees en ‘n klein gemeenskap sou daarmee gevoed kon word. ‘n Sestig en hondervoudige oes sou beteken vooruitgang en rykdom. Wie die Here aanneem deel in die geestelike vooruitgang en rykdom wat die Here vir ons wil gee.

Daarom daag die gelykenis ons tweeledig uit, naamlik om getroue saaiers te wees, maar om ook aan die ander kant ontvanklike grond te wees vir die Here se saad. AMEN

(Ds. Paul Odendaal is leraar van die NG Kerk Adelaide.)

DIE KERK MOET AANSLUIT BY DIE MISSIO DEI.

Die meeste kerke en gelowiges sit met ‘n ongesonde soteriologie, van persoonlike saligheid wat voorop staan en van ons geestelike vampiere maak wat Jesus se bloed van geregtigheid, slegs gebruik vir persoonlike gewin. Wie so dink, maak van die geloofsgemeenskap ‘n narcistiese gemeenskap. Hierdie verskraalde Evangelie neer op veral drie punte (a) Jesus het aan die kruis gesterf, (b) Ons moet tot bekering en geloof kom, en (c) wanneer ons sterf gaan ons hemel toe. Willard gebruik die woorde “salvation cut off from life”. Daarmee bedoel hy dat die hemel  geskei word van die teenswoordige lewe. Die kerk word bloot sielesoekers wat weer die sukses en die ambisie van die sekulêre versoeking bevredig. Dan word God en al sy heerlikheid verduister deur die mens en sy behoeftes. Spirituele leiers kan so slagoffers word van ‘n verbruikers-teologie, wat ligjare verwyder is van ‘n Missio Dei – teologie. 

 Tereg verwys kan verwys word na die filosofiese skuif van Ptolomeus na Copernicus. Ptolomeus, ‘n 2 de eeuse Egiptiese sterrekundige het geglo die aarde is die vaste punt en die son en sterre draai rondom die aarde. In die 16 de eeu het Copernicus die orde omgegooi deur te bevestig dat die son die vaste punt is, waarom die aarde draai. In ‘n verbruikersteologie is die mens die vaste punt en God sien om na die mens se behoeftes.

As ons egter Copernicaans dink, is God die sentrum en vaste punt, waarvan die mens sy bestaan te danke het. Dan dink ons Teo-sentries en nie meer homo – sentries nie. Hierdie is ‘n noodsaaklike omwenteling wat ons in spiritualeit nodig het. Die Triniteit  ‘n beweging, “a movement” van God na sy skepping en alles wat Hy onder sy heerskappy gestel het. God Drie – Enig beweeg van Homself uit en niks kan Hom keer nie. Dit is ‘n beweging wat regdeur die Heilige Skrif loop en vandag nog net so ‘n realiteit is en as sulks deur die kerk ervaar word. Die geloofsgemeenskap moet haarself verstaan as ‘n gestuurde gemeenskap wat leef uit die Missio Dei van die Triniteit. Van Genesis tot Openbaring is God die handelende, lewende kreatiewe skeppende God wat uitbeweeg in die wêreld.

In ons gelese gedeelte in Rom 8: 18 – 27 word verklaar en bevestig dat lyding deel is van die teenswoordige lewe, maar dat ons geroep word om saam met God die heerlikheid te verwag en te laat kom.

Ons lees van 3 sugte:

1 ste Sug is die sug van die skepping. Dit beteken elke stukkie materie lewend en dood is aan verganglikheid onderwerp. Dit sluit in menslike ellende, ekologiese ellende, materiële ellende ens. Die ganse kosmos verlang om heel gemaak te word.

Die 2 de sug, is die sug van God se kinders. As gelowiges het ons dit nie maklik om Geesvervuld in ‘n ontaarde en korrupte samelewing te lewe nie. God se kinders moet ook die sug hê dat ander mense deel word van God se Koninkryk.

Die 3 de sug, is die sug van die Heilige Gees. Saam met ons en die skepping pleit die Gees met versugtinge dat alles nuut gemaak sal word.

Jesus se bloed het volgens Joh 3:16 gevloei vir dié wêreld. Christus het die ganse kosmos kom verlos in die aanbreek van die nuwe hemel en aarde. Daarom is die nuwe hemel en nuwe aarde nie iets wat eers eendag gebeur nie. In Christus het die nuwe hemel en aarde reeds kom inbreek in ons werklikheid en in ons kontekste. Iets van die hemel moet nou alreeds sigbaar word op hierdie aarde. Daarom het die Here ons leer bid: Laat u wil geskied op die aarde, soos in die hemel.” Daarom moet ons sout vir die aarde en lig vir die wêreld wees. Daarom bid ons in die Onse Vader gebed: “Laat U Koninkryk kom”.

Daarom moet ons onthou: Jesus u gaan voor. Ons volg in u spoor. Dit beteken dat Jesus Christus alreeds die verlossingswerk met ‘n “bulldozer” oopgestoot het. Ons kan net met die pikke en grawe die afrondingswerk doen.

Maar sug ons nog oor die gebroke skepping en gebroke mensheid of het ons apaties dit maar net aanvaar. Dan moet ons weer ‘n slag die SUG van die Gees hoor en as dissipels met pikke en grawe voortgaan, met wat Christus reeds begin het. Daarom begin dissipelskap met mense wat opgewonde is oor die nuwe wêreld wat nou alreeds aangebreek het en wat ‘n droom en visie het van hoe die Koninkryk van God nou al kan deurbreek in hierdie wêreld. Dit is mense wat nie wag vir beter dae nie, maar nou alreeds die hemel begin vergestalt in hulle elke dagse lewe.

Spirituele formasie het alles te doen met die missionale konteks. Alle kontekste moet onder die heerskappy van Christus geplaas word. Christus Jesus moet geïnkarneer (embody) word in elke lewensfeer van die mens se bestaan. Dit het kosmiese implikasies.

Die Koninkryk van God is eerste en dan die kerk. Die Koninkryk van God is ewig, maar die kerk is tydelik. Daarom sê Johannes mos in Openbaring dat nie nuwe stad, nie ‘n tempel sal hê (bedoelende kerk as instituut). Geestelike formasie vra waagmoed en ‘n profetiese ingesteldheid. Dit vra dat die geloofsgemeenskap ‘n profetiese gemeenskap word, wat nie narcisties die kerk preserveer om maar net instand gehou te word nie. Dit vra om te “engaged” met die wêreld. Die kerk is daar om die wêreld te verander en nie om haarself instand te hou nie. ‘n Goeie moeder is meer oor haar kinders bekommer as oor haarself. Die kerk moet ook leer om soos ‘n goeie moeder meer bekommerd te wees oor haar kinders in die wêreld as oor haarself. Storey sê: “God’s love affair was not about the church, but the world.” Die kerk moet ‘n nuwe droom en visie kontekstualiseer, waarin armoede, werkloosheid, onreg ens aangespreek word.

Daarom moet die kerk mense dissipel, om ware navolgers te wees van Christus. Deur geestelike formasie word mense geskaaf tot “Christ-shaped” dissipels wat soos Jesus leef en optree. Maar die hele geloofsgemeenskap moet “Gospel-shaped” word wat ‘n transformerende geloofsgemeenskap moet word wat werk met die agenda van die lewende Christus. Leclerc skryf: “Spiritual formation refers to the transformation of people into what C. S. Lewis calls “little Christs.” Dit vra dat die gemeente as Koninkryksgemeenskap haarself solidêr sal skaar by die wêreld. God was en is by die wêreld en daarom moet die geloofsgemeenskap vierkantig in die wêreld staan. Ons sal God eerder in die wêreld besig vind, as in die kerk. Daarom moet ons wees en aansluit waar God reeds besig is om te werk in Sy Missio Dei. Gelowiges moet gelei word om as Koninkryksburgers, “frontline” dissipels te wees in werkskepping, billike arbeidspraktyke, produktiwiteit en sosiale verantwoordelikheid.

Daarom is ‘n missionale ingesteldheid, ‘n broodnodige korreksie op die kerk-gesentreerde spiritualiteit. Die missionale ontwaking is die enkele grootste gebeurtenis na die Reformatoriese tydvak in die geskiedenis van die Christelike kerk. Dit gaan hand aan hand met die nuwe verstaan van die Trinitariese God wat in beweging is deur sy Missio Dei. Juis daarom moet die kerk tot bekering kom van sy narcistiese selfbeheptheid en ingekeerdheid in haarself. ‘n Moeder leef immers vir haar kinders en nie vir haarself nie. AMEN

(Ds. Paul Odendaal is leraar van die NG Kerk Adelaide.) 

SAVED BY THE BELL

Daar is ‘n Engelse uitdrukking: “Saved by the bell.” Dit beteken om op die laaste nippertjie gered te word. Dit kan letterlik en figuurlik verstaan word. In die middel van 18 ^de eeu was daar talle siektes in Brittanje wat baie lewens geeis het. Begrafplase het vinnig vol geword. Daar is toe besluit om die grafte weer te gebruik. Kiste is toe uitgehaal en tot ‘n skok is ontdek dat daar in 2 – 5 % van die kiste krapmerke was. Dus is 1 uit elke 25 mense lewend begrawe. Nuus het soos ‘n veldbrand in Brittanje versprei en almal was bang om lewend begrawe te word.

Toe het iemand ‘n briljante plan uitgedink. ‘n Tou is om die een pols van die liggaam vasgemaak. As iemand onder die grond in ‘n kis sou wakker word, kon hy of sy net die tou trek om die klok bo die grond te laat lui. Hy / sy sou dan dadelik opgegrawe word. Vandaar die uitdrukking “saved by the bell”,

Franz Hartmann het in 1895 die boek “Buried alive” gepubliseer waarin die stories van 700 mense vertel is wat lewend begrawe en deur die klok gered is.

In Lukas 23: 39 – 43 lees ons hoedat een van die misdadigers aan die kruis gered word deur sy uitroep: “Dink aan my, as U vandag in U koninkryk kom.” Dan antwoord die Here Jesus hom met die antwoord: “Vandag sal jy saam met my in die Paradys wees.” As’t ware is die misdadiger op die nippertjie “saved by the bell”.

Daarom moet ons onthou dat elkeen van ons is deur Jesus Christus se genade gered. As’t ware is “saved by the bell” oor ons elkeen se lewe geskrywe. Nie deur verdienste of deur aansien is ons gered nie, maar deur genade alleen. Vanjaar vier ons die 500 jaar van die Reformasie. Hierdie jaar 500 jaar gelede het Martin Luther sy 95 stellinge vasgespyker aan die kerkdeur van Wittenberg. Daar het ‘n herontdekking van die Evangeliese waarheid plaasgevind.

Daarom is ons ten diepste bedelaars van die genade. Ons kan alleen maar met oop bedelaarshande bedel vir God se genade. Kerkbanke is nie “betaalde banke” nie, maar bedelaarsbanke, waarop sondaars stinkend van die sonde sit.

Die Farisieër in die Bybel wou met ‘n balanstaat van goeie werke in die hemel kom. Die tollenaar egter het met ‘n bankrot balanstaat gevra vir genade. Dan lees ons hoedat die Here die tollenaar aanneem, maar die Farisieër nie aanneem nie. Die GOEIE nuus is dat God vir selferkende sondaars gesterf het en aan hulle ewige geregtigheid gee.

“Saved by the bell.” Gered uit GENADE alleen.

(Ds. Paul Odendaal is leraar van die NG Kerk Adelaide.)

 

KERSFEES WAPENSTILSTAND VAN 102 JAAR GELEDE, HET VIR ONS ‘N BOODSKAP VAN HOOP

Die eerste winter en Kersfees van die Eerste Wêreldoorlog in 1914 is gekenmerk deur ‘n reeks wapenstilstande aan die Westelike front tussen die Duitse en Engelse magte. In die week voor Kersfees het die verskillende magte Kersliedere vir mekaar oor en weer gesing. Daar moet onthou word dat die niemandsland tussen die fronte maar baie nou was en hulle mekaar kon hoor.

Op Oukersaand 1914 en op Kersdag 2014 het die Duitse, Engelse en mindere magte die Franse soldate hulle bomskuilings en loopgrawe verlaat en mekaar in niemandsland ontmoet. Hulle het geskenke, sjokolade, alkohol en sigarette onder mekaar uitgedeel. Hulle het die dooies en gewondes verwyder en daar is selfs aangeteken ‘n sokkerwedstryd tussen die Britte en Duitsers op Kersdag  2014. In sommige dele van die front het die welwillendheid geduur tot die dag na Kersfees en op ander dele van die front het dit geduur tot Nuwejaarsdag.

“Future nature writer Henry Williamson, then a collow nineteen – year – old  private in the London Rifle Brigade, wrote excitedly to his mother on Boxing Day: Dear Mother, I am writing from the trenches, is 11 o’clock in the morning. Beside me is a coke fire, opposite me a ‘dug-out’ (wet) with straw in it. The ground is sloppy in the actual trench, but frozen elsewhere. In my mouth is a pipe presented by the Princess Mary. In the pipe is tobacco. Of course, you say. But wait. In the pipe is German tobacco. Haha, you say, from a prisoner or found in a captured trench. Oh dear, no! From a German soldier. Yes a live German soldier from his own trench. Yesterday the British & Germans met & shook hands in the Ground between the trenches, & exchanged souvenirs, & shook hands. Yes, all day Xmas day, & as I write. Marvellous, isn’t it?”

Die militêre owerhede was natuurlik woedend gewees, want die soldate het na die wapenstilstand mekaar as mense beleef en was nie baie ernstig om mekaar te beveg nie. Dit het die militêre owerhede gedwing om magte te verplaas en te verskuif. Dit het tyd gevat voordat die oorlog weer sy volle momentum bereik het. Daar is natuurlik ook ‘n verbod geplaas op die soldate om nie weer sulke welwillendheidsgebare teenoor die vyand te herhaal nie.

Tog in die historiese gebeure van presies 102 jaar gelede, skemer medemenslikheid en die lewensveranderde krag van die Christus geboorte en Kersfees deur. Diep in elke mens se hart soek hy en sy vrede en welwillendheid. Maar dit vra dapperheid van ons, soos van die offisiere tydens die Kersfees van 1914 aan die Westelike front om te werk vir vrede en welwillendheid. Ons lewe in ‘n brutale wêreld, waar sulke wonderverhale, heldeverhale ons nuwe hoop gee dat dit wel moontlik is. Natuurlik moet dit nie na Kersfees of Nuwejaar ophou nie.

Ons moet volhardend dapper genoeg wees om in die mees brutale tye van konflik tussen mense, rassegroete en volkere ‘n slag te slaan vir vrede en welwillendheid.

Christus het met sy geboorte, kruisiging en opstanding, mense en mensegroepe met mekaar versoen. Hy was dapper genoeg om aan die kruis te sterf om welwillendheid en vrede moontlik te maak. Wil jy deel wees van die ewige skietstilstand en vrede wat Christus gebring het. Beveg eerder die kwaad met die goeie. Net dapper mense met integriteit, vervul deur die Heilige Gees kan dit regkry.

(Ds. Paul Odendaal is leraar van die NG Kerk Adelaide)

DIE BROOD WAT IN DOEKE TOEGEDRAAI IS …

Ons het almal die idee dat Christus Jesus in ‘n krip in ‘n stal gebore is, omdat daar nie plek vir hom was nie. Die Griekse woord “phatne” kan beteken ‘n voerbak vir diere, maar die Jode het waarskynlik eerder gedink aan ‘n houtbak, waarin kos, veral brood geberg is. Jode het hul brood gewoonlik toegedraai in doeke en dan in ‘n houtbak neergelê. Wanneer die Evangelie van Johannes in hoofstuk 6: 48 sê: “Ek is die brood wat lewe gee.” dan is die ander vertalingsmoontlikheid van “pathne” as broodbak die waarskynlikste. Joh 6: 51: “Ek is die lewende Brood, wat uit die hemel gekom het. As iemand van hierdie brood eet, sal hy ewig lewe. En dié brood wat ek sal gee, is my liggaam. Ek gee dit sodat die wêreld kan lewe.” Jesus Christus het immers nie vir diere gesterf nie, maar vir die mensdom. Dit was ook ongehoord om ‘n baba in ‘n vuil onhigiëniese krip neer te lê, teen die agtergrond van al die higiëniese wette van Deuternomium. In Bybelse tyd was die stal nie los van die wooneenheid nie. Nee, gewoonlik het die diere onder geslaap en die mense in die boonste verdieping en die dak was gewoonlik ‘n plek vir sosiale verkeer. Die Afrikaanse woord “woonstel”, kom van die woord “woonstal”. Onder woonstal verstaan ons waar mense en diere saam gebly het.

Interressant is dat Betlehem, die dorp waar Jesus gebore is beteken: “Huis van Brood”. Teen die lig van al bogenoemde is die volgende die bes moontlike verduideliking:

Jesus is soos brood in doeke toegedraai en neergelê in ‘n broodbak in Betlehem, die Huis van Brood – om Brood vir die wêreld te word. Daarom kan elkeen wat honger is van die Brood eet wat van die hemel neergesit is op die aarde, soos die manna van die Ou Testament. Al verskil dié manna het bederf geraak, maar Jesus is die brood wat  ewig hou. Sy ongesuurde liggaam, vertel van sy lyding en seer – om die baie seer van die wêreld weg te neem.

Met die instelling van die eerste Nagmaal word Jesus se liggaam ook die Nagmaalsbrood, wat gebreek word. “Die brood wat ons breek is die gemeenskap met die liggaam van Christus. Neem, eet en dink daaraan hoe Jesus Christus se liggaam gebreek is tot volle versoening van al ons sondes.”

Die Kersfees kan ons weer gaan buk by die broodbak van Betlehem en vir ons ‘n stukkie van Jesus gaan afbreek en eet en glo !

Brood is lewe en Jesus is Lewe !

“Simply Life, Bread and Wine !”

(Ds. Paul Odendaal is leraar van die NG Kerk Adelaide)

LIG IS GRATIS EN AANSTEEKLIK

Die Ou Testament begin met die woorde:  “Laat daar lig wees!” En daar was fisiese lig. Die Nuwe Testament begin in Johannes ook met ‘n nuwe geestelike Lig wat aan die kom was na hierdie wêreld. Daarom staan daar in Johannes 1: 9 “ Die ware lig wat elke mens verlig, was aan kom na die wêreld toe.”  Albei Testamente begin met lig. Die Ou Testament met fisiese lig en die Nuwe Testament met geestelike Lig. Natuurlik weet ons dat hierdie geestelike Lig, Jesus Christus is.

Sonde, bekommernis, probleme, verslaafheid, stukkende verhoudinge en ander emosionele probleme laat jou leef in ‘n geestelike donkerheid. Hierdie donkerte is stikdonker, verstikkend en oorweldigend.

Die enigste antwoord op jou lewe, is om in ‘n persoonlike verhouding met Jesus Christus te leef. Hy is die WARE LIG!

Dit kos niks om een kers aan te steek by ‘n ander kers nie. Natuurlike lig kos nie geld nie. Net so is Jesus Christus die Lig van die wêreld, gratis vir ons gegee. Ons kan uit Sy lig lewe. Kunsmatige lig, soos elektriese lig kos geld. Jammer hoe baie mense agter kunsmatige lig kan aanhardloop, terwyl die geestelike Lig, Jesus Christus verniet aan ons gegee is.

Mag ons in die Kersfeestyd weer by die ware, natuurlike Lig uitkom en in ons geloof versterk word, sodat ons in 2017 weer in ‘n opregte persoonlike verhouding met die Here Jesus kan leef.

Soos wat ons die Lig verniet gekry het, moet ons ook die geestelike Lig uitdra en ander mense wie se kers dood is, weer aansteek met die ewige lig. Daar is so baie mense wie se kerslig dood is of wie se kerslig rook. Ons kan so baie vir ander mense beteken. Jou getuienis, gebed, bemoedigende of bevestigende woorde kan so baie rokende kerse weer aan die brand kry. Deur woorde van dankbaarheid en waardering kan ons vir so baie mense, weer selfwaarde in die lewe gee.

Wat gaan jy in 2017 vir ander mense beteken? Wie die vraag ernstig opneem sal in 2017 weer persoonlike sin en lewensbetekenis ontdek.

Ds. Paul Odendaal is leraar van die NG Kerk Adelaide

 

Waarom talm God so lank?

Waarom talm God so? Waarom vat God sy eie tyd? Waarom werk God nie haastiger? In ‘n wêreld gekenmerk deur lyding word die vraag gereeld gevra deur gelowiges en ongelowiges.

Deel van die antwoord is dalk om te kyk na die onderskeiding van die gebruik van die volgende twee Griekse woorde “chronos” en “kairos”. “Chronos is soos horlosietyd, 24 ure in ‘n dag, 60 minute in ‘n uur en 60 sekondes in ‘n minuut. Ons gebruik “chronos” tyd om ons dag te beplan of om afsprake te bevestig. “Kairos” tyd beteken die volmaakte oomblik op die regte tyd en regte plek. Dit is die volmaakte regte oomblik soos wat ‘n foto op presies die regte oomblik geneem word.

Die foto was ‘n tyd gelede sensasionele nuus, toe die verskynsel vir die eerste keer op film vasgelê is. Vir die eerste keer sedert vliegtuie deur die klankgrens gebreek het, kon ons hierdie foto sien wat in ‘n spesifieke oomblik verewig is.

Dit is ‘n F-18 Hornet van die Amerikaanse vliegdekskip USS Constellation wat êrens oor die Atlantiese oseaan vir klank begin wegvlieg het teen 1123km/h by standaard -atmosferiese toestande. So ‘n deurbraak veroorsaak ‘n blitsvinnige kondensasie van waterdamp, wat in die reël tog nog onsigbaar bly. In die “kairos” geval was die weerstoestande op die oomblik ideaal om die skouspel vir die eerste keer in die geskiedenis vas te vang. Selfs die fotograaf was op die regte oomblik en tydstip op die regte plek.

“Kairos” tyd is die spesifieke oomblik wat alles tegelyk gebeur. Wanneer verskillende gebeurtenisse en omstandighede vir daardie oomblik bymekaar uitkom. Dit kan natuurlik ‘n goeie of ‘n slegte uitkoms wees. Ons as gelowiges glo dat God die goeie en die slegte goed wat met ons gebeur alles vir ons ten goede laat meewerk.

‘n Mooi voorbeeld van ‘n Kairos oomblik in een van ons lidmate se lewe is in die lewe van Zelda Meyer toe sy jare gelede in die poskantoor op Fort Beaufort gewerk het. Rowers het die poskantoor aangeval en hulle gyselaar gehou. Hy het van haar sleutels geeis. Met voorbedagte rade om haar summier dood te skiet het die rower die vuurwapen oorgehaal om die doodskoot te gee. Die patroon het in die “kairos” oomblik uitgeval en al wat sy gehoor het is die “kliek” van die vuurwapen teen haar kop. Was dit toevallig. Nee, ons as Christene glo dit is Godsvallig. God wou op daardie oomblik haar lewe red, want hy het nog werk vir haar. God het in die “kairos” oomblik bevestig dat Hy ingegryp het. Die meeste wonderwerke is “kairos” momente.

Aristoteles, ‘n antieke Griekse filosoof sê dat “kairos” die tyd en spasie is waarbinne bewyse van ingrype (in retoriek) plaasvind. Ons as Christene sou Aristoteles kon verfyn, deur te sê “kairos” oomblikke is tye en spasies waar God Homself aan die mens bewys, as die teenwoordige God. Ons almal het sulke Godsmomente waar God helder en duidelik Homself openbaar.

Die wonderverhaal van die opwekking van Lasarus uit die dood is so ‘n “kairos” moment. Lasarus is van Betanië en die broer van Maria en Martha. Maria was die vrou wat Jesus se voete met reukolie gesalf het en met haar hare afgedroog het. Jesus was lief gewees vir Lasarus.

Daar was ‘n besondere band gewees tussen Jesus en Lasarus. Toe Lasarus siek geword het, het die susters ‘n boodskap gestuur na Jesus, bedoelende dat Jesus vir Lasarus moet kom gesond maak. Dan lees ons hoedat Jesus talm om na Lasarus te gaan.

Jesus het letterlik twee dae getalm voordat hy plan gemaak het om na sy vriend Lasarus toe te gaan. Letterlik het Jesus geen spesiale of haastige planne gemaak om so gou as moontlik by Lasarus uit te kom nie. Dit lyk as’t ware of Jesus nie omgee of die erns van die situasie besef nie.

Sy optrede ontstel vir Maria en Martha, asook die Jode wat hulle ondersteun het. Toe Jesus wel twee dae later daar opdaag, kan ‘n mens die verwyt in Maria, se stem hoor: “As U hier was, sou my broer nie sterf het nie.” Martha kom nie eers uit nie, waarskynlik is sy kwaad vir Jesus. Die afstand tussen Jerusalem is skaars 3 km. Dit is minder as twee uur se stap en Jesus het niks gedoen nie. Lasarus is toe alreeds 4 dae dood gewees. Waar was God? Waar was Jesus toe ons om nodig gehad het?

Dit is ook die vrae wat ons dikwels vra, as God talm ons gebede te verhoor? Waarom vat Jesus so lank? Hoekom doen die Here nie iets nie? Ons verwyte kan dikwels krake van twyfel saai in ons geloofslewe. Die Here was nie daar gewees toe ek Hom nodig gehad het nie.

Ons lees in ons teksgedeelte hoedat Jesus aan die huil gegaan het. Sy huil is in die Griekse teks, baie meer aggressief gestel as in die Afrikaanse teks. Hy het letterlik “gesnork” soos ‘n perd wat ontsteld was. God huil oor Lasarus en Hy is vir die “dood” kwaad wat sy vriend weggeneem het.

Hulle neem Jesus al huilende na Lasarus se graf. Hy beveel dat die klip weggerol word.

Toe bid Jesus tot Sy Vader wat in die hemel is dat ‘n wonderverhaal hier moet afspeel terwille van die mense, sodat hulle mag glo dat die Vader vir Jesus gestuur het.

Jesus roep toe met ‘n harde stem: “Lasarus, kom uit!” Dan staan daar het die oorledene uitgekom, nog met die grafdoeke aan sy lyf en gesig. Jesus beveel hulle om die grafdoeke te verwyder.

Die vraag is nou. Waarom stel Jesus uit om te help. Waarom talm hy twee dae voor hy ‘n 3 km reis aanpak om ‘n vriend te help.

Ons moet die volgende Joodse gebruike goed verstaan. Iemand is in die Joodse gebruik eers op dag 3 of 4 as dood verklaar, omdat die dood en ‘n koma so naby aan mekaar is. In daardie tyd was die mediese wetenskap ook nog onderontwikkel en was dit algemene gebruik om eers op dag 3 iemand as dood te verklaar.

Gewoonlik teen daardie tyd het die reuk van die dood gewoonlik ook begin ruik. Sou daar in daardie tyd doodsertifikate uitgereik word sou dit eers op dag 3 of 4 gewees het. Dit verklaar Martha se woorde: “Here hy ruik al, want dit is al die vierde dag.” Jesus het met ander woorde getalm om na Lasarus te kom, sodat hy wou hê Lasarus moet amptelik dood verklaar word. Jesus wou Lasarus uit die dood opwek en nie maar net gesond gemaak het nie. Hy wou aantoon dat Hy die Prins van die Lewe is. Dat Hy inderdaad die Seun van die lewende God is. Daarvoor het Jesus “kairos” tyd nodig gehad en nie “chronos” tyd nie. Jesus verskyn nie in die “chronos” tyd nie, maar in die “kairos” tyd.

Die troos van die gedeelte is om aan ons te toon, dat ons Jesus, dikwels sal vind werk op ‘n spesifieke oomblik, spesifieke plek en spesifieke omstandigheid. Wanneer al die faktore volmaak is, sal Jesus ingryp. Daarom beteken die woord “kairos” (moderne en klassieke Grieks) ook “weersomstandighede”.

‘n Spesifieke weersomstandigheid sal eers plaasvind wanneer al die faktore daarvoor gunstig is. Nie verniet word die wederkoms van die Here verbind met weerverskynsels nie. Die Here sal op die “kairos” moment, die volmaakte tydstip sal Hy kom en die nuwe hemel en aarde vestig. Ons werk in die “chronos”. God werk in die “kairos”. Daarom verstaan ons God aldag nie so reg nie. AMEN

(Ds. Paul Odendaal is leraar van die NG Kerk Adelaide.)

Om grense oor te steek na skuurpapiermense….

Alle grense wat daar bestaan is die gevolge van sonde. Reg aan die begin het Adam en Eva gesondig en hulle is uitgesit uit die Paradys, met engele as wagte van die eerste grenslyn. Met die toring van Babel was die straf van die mense dat daar skeidslyne gekom het tussen tale en kulture. Mense het mekaar nie verstaan nie en elkeen het weg getrek om die hele aarde te bewoon, soos wat God se oorspronklike opdrag was.

Daar is grense in die politiek, die ekonomie, geslagverskille, godsdiensverskille, taal en kulturele spanningsvelde. Daar is bykans nie ‘n sfeer in die samelewing waar daar nie een of ander grens bestaan tussen mense nie. Hoe banger jy is of hoe onsekerder jy is, hoe meer geneig is jy om ‘n grens of muur rondom jou te bou.

In elkeen se lewe is daar natuurlik ook die sogenaamde “Skuurpapiermense”, dit is nou die mense met wie ‘n mens moeilik oor die weg kom. Hulle skuur gedurig aan jou. Somtyds is dit iemand by die werk, of in die gemeenskap waar jy bly of iemand wat saam met jou in jou huis bly en somtyds kan ek self ook daardie skuurpapiermens wees. (Braam van der Schyff van Impetus gebruik die term van skuurpapiermense.)

In ons gelese gedeelte van Joh 4: 1 – 42 lees ons hoedat Jesus grense oorsteek na skuurpapiermense en nuwe verhoudinge bou. Jesus en sy dissipels het weggevlug uit Judea oor die jaloesie van die Farisieërs omdat Jesus meer dissipels maak as hulle. Hulle was toe op pad Galilea toe. Hulle het toe ‘n kort pad gevat deur die land van Samaria, waar die Samaritane gebly het. Hulle kom toe op die warmste van die dag by die dorpie Sigar. Net buite die dorp rus Jesus toe by die put, terwyl sy dissipels dorp toe is om kos te koop.

Toe gebeur die ondenkbare. Jesus maak homself onrein om ‘n Samaritaanse vrou en haar dorp rein te maak.

Daar was drie dinge wat teen dié vrou getel het. Eerstens was dit haar afkoms. Sy was ‘n Samaritaan en Jesus was ‘n Jood. Die Jode het van die Samartiane as “honde” gepraat en daar was voordurende spanning tussen die twee groepe. Die twee groepe het ook nie met mekaar gemeng nie. Die tweede was haar geslag. In die antieke tyd was dit onbetaamlik vir ‘n man om met ‘n vrou in ‘n openbare plek soos die put te praat. Vroue was benede mans gesien en was besittings van mans. Die derde rede was dat sy reeds 5 keer geskei was en dat die 6 de man ook ‘n saambly verhouding was. In die Samaritaanse huwelikswet was daar ‘n bepaling dat ‘n vrou net drie keer mag skei. Daarna moes sy ongetroud bly. Sy was dus ‘n uitgeworpene in haar dorpie. Sy was ‘n regte skuurpapiermens. Niemand het van haar gehou nie. Dit verklaar ook waarom sy op die hittigste van die dag, 12h00 vir haar en haar diere gaan water skep. Al die vernaamste en goeie mense van goeie karakter het vroegoggend as dit nog koel is gaan water skep. Sy moes haar beurt afwag en heel laaste, wanneer die op sy warmste is gaan water skep. Sy was ook alleen – ‘n verworpene! (Tussen 10h00 en 12h00 was dit ook etenstyd – almal het geeet. Sy moes op hierdie ongerieflike tyd haar kans waag by die put).

Dan ontmoet sy Jesus. Hulle begin oor ‘n alledaagse item soos “water” te gesels. Jesus vra vir haar ‘n beker water. Onmiddelik reageer die skuurpapiervrou op ‘n sarkastiese toon op Jesus se vriendelike versoek. “Hoe vra jy, wat ‘n Jood is, vir my, ‘n Samaritaanse vrou, water om te drink?” (vers 9) Sien u hoe die vrou die grense wat in die destydse samelewing gegeld het as ‘n stuk verontwaardiging gebruik.

Maar Jesus gaan aan met die gesprek. Hy laat Hom nie van stryk bring nie, want Hy is die een wat grense oorsteek, selfs met die grofste skuurpapier of die hardkoppigste mens.

Jesus bied vir haar water aan, as sy daarvan sou drink sal sy nooit weer dors kry nie. Natuurlik bedoel Jesus dat “hyself” die lewende water is. Let op die woordspel. Die water wat by die put geskep word, vra menslike inset. Jy moet “skep”. Die water wat Jesus gee is ‘n fontein wat opborrel, dit is verniet en jy hoef nie daarvoor te delf nie. Verlossing is nie mensgemaak om te delf nie, maar word aan ons gegee uit vrye genade, dit borrel op na ons toe.

Maar die Samaritaanse vrou soek ‘n nuwe twispunt. Dit is ‘n eeue oue twispunt naamlik waar moet ‘n mens aanbid. Sy wil van godsdiensverskille weereens ‘n grens maak. Die Jode sê ‘n mens moet God in Jerusalem aanbid en die Samaritane sê die berg Gerisim (Deut 12:5) is die plek van aanbidding. Jesus ontlont die twispunt deur te sê dat God in Gees en waarheid aanbid moet word. Jesus sê as’t ware dat God nie aan ‘n bepaalde plek gebonde is nie, maar deur Sy Gees op alle plekke, in Jerusalem, op die berg Gerisim en ook hier by die put van Sigar teenwoordig is. (Gaan lees ook Ps 139) So steek Jesus ook die grens oor wat destyds bestaan het, waar jy God moet aanbid.

So breek Jesus die grense af, sodat die vrou Jesus nie meer as net ‘n profeet sien nie, maar opreg wonder of Hy nie dalk die Christus die Messias is nie. Dan gebeur die ondenkbare. Sy hardloop terug na Sigar, die dorp wat haar verwerp het en so word sy ‘n draer van die goeie boodskap. Die Samaritane gaan soek Jesus by die put. Die dorp steek ‘n grens oor om ‘n Jood by hulle waterput te ontmoet. Dan nooi die dorpelinge vir Jesus om in hulle dorp te bly. Jesus bly daar twee dae. So ondenkbaar as wat een van ons vir twee aande in Khayelitsha se plakkersgedeelte sal oornag. Baie van die dorp se mense kom tot bekering en so breek Jesus grense af tussen mense.

Nog ‘n voorbeeld in die Bybel is die verhaal van Saggeus, wat ook ‘n skuurpapiermens was.

Niemand het van hom gehou nie. Hy is gebore met ‘n Joodse naam Sagaria, maar het later sy naam verander na ‘n Griekse naan Saggeus. (Die “us” aan die einde is ‘n tipiese Griekse naamvorm). Hy was kort. Dalk het die Jode hom gespot oor sy kortheid en toe word hy Griek en samel vir die Romeinse owerheid tolgeld in. Hy was so min of meer gewild soos SANRAL met hul tolpaaie in Gauteng was. Maar die ergste was ook dat hy ‘n tipiese verneuker was en meer geld geeis het as wat hy mag en die res in sy eie sak gesit het. Hy was die grofste denkbare skuurpapiermens. En toe kies Jesus juis om in die mees ongewildste persoon in Jerusalem se huis tuis te gaan. Jesus se liefde en die feit dat hy bereid was om grense oor te steek verander Saggeus in ‘n goeie, eerbare en regverdige man.

Die barmhartige Samaritaan is ook ‘n goeie voorbeeld van ‘n Samartiaan wat ‘n Joodse man gehelp het wat onder rowers vir dood agter gelaat is. Die priester en profeet het verbygestap omdat hulle bang is hulle word onrein, as die man dalk dood sou wees en dan kan hulle nie hulle diens in die tempel nakom nie. Die reinigingswette was grense wat hulle instand moes hou. Die Samaritaan het die kulturele grens oorstap en vir die man ‘n redder geword.

Daar word ook die verhaal vertel vanuit die Middeleeue van ‘n priester wat ‘n vrou bygestaan het wie se seun selfmoord gepleeg het. In die Middeleeue het mense geglo dat as jy selfmoord pleeg jy nie hemel toe kan gaan nie. Daarom was dit die gebruik in die Middeleeuse dorpies dat dié sulkes wat hulle eie lewe geneem het, buite die dorp se kerkhof begrawe moet word. (Gelukkig sien ons dit vandag anders. God se genade het nie grense nie, ook hulle wat selfmoord pleeg word vergeef en is veilig in Jesus se arms.) Maar om terug te kom by die verhaal. Die moeder het ontroosbaar gehuil oor die verwerping van haar seun. Die priester het haar jammer gekry en gesê: “Mevrou kom ons begrawe hom buite die kerkhof soos die wet bepaal. Ek sal later ‘n plan maak.” Hy is toe so ‘n paar meter buite die kerkhof begrawe. ‘n Week later toe die vrou blomme op haar seun se graf wou opsit, kom sy agter haar seun is nou begrawe binne die kerkhof. Want sien die priester het die heining van die kerkhof verskuif om ook die seun in te sluit in die kerkhof. Tog het hy daardeur geen van die dorp se wette gebreek nie. So het Jesus ook buite die stad Jerusalem tussen die uitgeworpenes gesterf, sodat hy die grense van genade kan verlê om ons ook in te sluit in sy genade.

Wanneer ons grense instand wil hou, wat mense uitsluit, kan ons nie deel wees van God se Missio Dei nie. God breek mure af en steek grense oor, omdat sy hart van liefde brand.

Dan kan ek saam met Johannes Kerkorrel sing: “Gee jou hart vir Hillbrow, Khayelitsha, die bergie onder die brug, die straatkind by die verkeerslig, die mede-gelowiges wat anders as ek lyk, want Jesus is die Messias.”

Dan is ons plus-minus besig om God se wil te doen. AMEN

(Ds. Paul Odendaal is leraar van die NG kerk Adelaide.)