NG Kerke Adelaide en Fort Beaufort

SKRIFLESING: Johannes 7:53 – 8:11

Emmanuel Levinas het geskryf dat wanneer ek ’n kwesbare of ’n weerlose mens raaksien, word ek tot verantwoordelikheid geroep. Daarom sê hy is weerloosheid juis die plek waar etiek begin.

Hoe hanteer jy ’n weerlose mens, wat nie vir hom- of haarself kan praat nie? Dit is ’n etiese vraag. Ons lewe in ’n wêreld van boelies wat die weerloses afknou, vir genot of vir eie voordeel.

Hoe dikwels word kinders nie gespot oor hulle voorkoms of weerloosheid nie. Kinders word gespot wat vet is, wat arm is, wat nie akademies sterk is nie of wat nie sportief is nie. Ek is op Laerskool gespot oor ek van Sub B af al bril gedra het. My bynaam was “Brilletjies”. Ek lees dat kuberboelies deesdae algemeen voorkom. Tieners word met selfoontoepassings soos WhatsApp, Facebook of Tiktok afgeknou. Daar is ’n sterk opname in selfdoodgetalle onder tieners, want hulle kan dit nie hanteer nie.

Kinders vorm klieke, grootmense vorm klieke. Enige-iemand buite die kliek word dikwels ’n objek van spot. Martin Buber se Ek–Jy-filosofie onderstreep dat ware menslikheid eers begin waar ek die ander mens nie as ’n objek sien nie. Dikwels word weerlose mense die objek van spot, verontmensliking en ook finansiële uitbuiting.

Finansiële uitbuiting is ’n algemeen aanvaarde norm in kapitalisme, sonder enige gevoel of begrip vir die mense wat uitgebuit word.

Dikwels word bejaardes ook rondgeskuif soos objekte. Hoe ouer jy word, hoe meer verloor jy waarde in die samelewing. Bejaardes word dikwels nie eers raakgesien nie. Ek onthou hoe ’n straatloper my pa aangespreek het as “’n ou man” en hoe ontsteld ek was. My pa het my ook vertel hoe hy eenmaal by ’n groot winkelsentrum se parkeerarea verneder is. Hy het baie stadig beweeg en aan alles vasgehou om in sy voertuig te klim. Dit was maar tydsaam. Uit ’n ander voertuig skree ‘n man toe: “Oumense hoort in die Ouetehuis, nie hier nie. Jy hou ons op.” So het die tyd my pa, ’n hoogs opgeleide valskermsoldaat, verander in ’n weerlose bejaarde, wat die objek van spot geword het.

Om mense te bespot, om mense te beskinder en om van mense sleg te praat maak van jou ’n boelie, wat ander se weerloosheid uitbuit. Dit sien ons elke dag onder kinders in die speelparke en in die werksplekke van volwassenes. Die weerlose wat hom of haarself nie kan beskerm nie, word deur skinder gedegradeer tot ’n objek van spot.  Deur skinder word mense beroof van hulle name. Wie skinder is ook ’n rower, met ’n tong so skerp soos iemand met ’n skerp yster in sy hand.

Jy mag nie die Naam van die Here bespot nie. Jy mag ook nie die naam van jou weerlose medemens bespot nie. Nie verniet staan daar in Psalm 1 dat die goddeloses sit in die kring van die spotters nie. In hierdie kring van spotters word genadeloos omgegaan met ander mense se name.

Ons lees in ons gelese gedeelte ook van ’n kring spotters, met ’n vrou in die middel van die kring. Sy het owerspel gepleeg. Almal staan met klippe gereed om haar wreed te stenig. Sy word in die openbaar verneder. Sy word bespot en die spotters buit haar weerloosheid uit. Maar hulle spot nie met haar alleen nie, hulle spot ook sommer met die Here Jesus. Hulle stel vir Hom ’n strikvraag, hopende dat Hy die Ou Testamentiese wette ongeldig sal verklaar, sodat hulle rede het om Hom aan te kla.

Al wat Jesus doen is om te buig en met Sy vinger in die sand te skrywe. Hy sê eers niks nie. Dit herinner aan Eksodus 31:18, waar die kliptafels beskryf word as geskryf “deur die vinger van God.” Nou skryf Jesus as Seun van God, met sy vinger op die grond sodat die Fariseërsdie ware betekenis en die hart van die Wet reg kan verstaan. Jeremia 17:13 praat nie verniet van dié van die Here, wie se name “in die aarde geskryf” word nie.  Ek haal ChatGPT nou woordeliks aan: “Jesus het nie haar sonde in klip uitgekap nie; Hy het op die grond geskryf. Wat mense in klip wou verewig, ontmoet by Jesus genade”.

Die belangrikste is nie noodwendig wat Jesus gesê het nie, maar dat Hy afgebuk het. Hy staan nie saam met die skare en kyk meerderwaardig op haar neer nie. Hy buk na die grond, op haar vlak, daar waar sy op die grond lê. Wanneer sy “rock bottom” is, kom tel die Here haar op, deur af te buk na haar vlak. Daarná staan Hy eers op om haar aanklaers te konfronteer.

Die Fariseërs wou die vrou met klippe doodgooi, maar Jesus skryf haar sonde in die grond. (Gedagte deur ChatGPS ontgin.) Haar sonde word weggewaai en vergewe en vergeet. Ons sonde is nie gegraveer in klippe nie, maar word in sand geskryf wat weggewaai word deur die Here se genade. Aan die einde van ’n somersdag op die seestrand, is die strand vol spore getrap, en sien ’n mens die sandkastele van die kinders. Deur die nag word dit hoogwater en alle tekens dat daar ooit mense was, word uitgewis. So word ons sonde ook deur die verhoogte Jesus in die hoogwater van Sy lyding aan die kruis uitgewis, dat daar nie eers ’n teken van ons sonde oorbly nie.     

Dan staan Jesus op en sê: “Laat die een wat sonder sonde is, eerste ‘n klip na haar gooi.” Toe het Jesus weer afgebuk en op die grond geskrywe. Skielik was dit SKAAKMAT vir die Fariseërs en het hulle een vir een hulle klippe laat val en weggeloop. Die kring van die spotters het opgebreek met Jesus se skerp opmerking. Wie in glashuise woon, moenie klippe gooi nie.

Uiteindelik bly daar net twee mense oor: ’n skuldige vrou en ‘n genadige Christus. Augustinus het dit saamgevat met die bekende Latynse woorde miseria et misericordia – wat beteken: ellende en barmhartigheid. Dan  stuur die Here Jesus haar weg. Daar staan in Johannes 8: 11: “Jesus sê toe: ‘Ek veroordeel jou ook nie. Gaan, en moet van nou af nie meer sondig nie.’”  Jesus vergewe haar, maar praat nie haar sonde goed nie.

Daar staan ook in Jakobus 5:9 die volgende: “Moenie oor mekaar kla nie, broers, sodat julle nie geoordeel word nie.” Ons kan so dikwels oor mekaar kla deur te skinder of ander mense se name te beswadder. Mense misbruik elke dag die Naam van die Here en vervloek elke dag die naam van hulle medemens. Ons vloek soos matrose deur middel van die heilige Naam van die Here en ons vervloek die name van ons medemens, wat na die beeld van God geskep is.

Wanneer die Here se Naam misbruik word, bly ons gewoonlik stil, om nie aanstoot te neem nie. Wanneer ons hoor hoe die spotters skinder oor ander mense, bly ons ook stil, nuuskierig om alles te hoor. Wie kom op vir die Naam van die Here? Wie kom op vir die naam van ons medemens wat verkrag word? Daarom, as jy hoor iemand skinder of belaster ’n ander een, verdedig die naam van die persoon deur iets baie goed van dié persoon te sê. Dit haal die skinderbek se wind uit sy seile.

Victor Frankl skryf in sy boek “Search for meaning”, dat hy in die Auschwitz konsentrasiekamp ervaar het dat die meeste Duitse offisiere en wagte soos varke opgetree het teenoor hulle. Maar daar was ook Duitse offisiere en wagte wat soos engele opgetree het en ook hulle kos met die Joodse gevangenes gedeel het.

Daarom moet God se kinders altyd opstaan vir die weerloses. Ons moet die weerlose beskerm. Daarom moet ons die swakker en weerlose mens juis beskerm teen die sterker een se behoefte om te oorheers en te manipuleer. (Dietrich Bonhoefer) Ons lees juis in Esegiël van die goeie herder, wat omsien na die swak en sieklike lammers en hulle na veiligheid dra. So moet ons ook mekaar se name na veiligheid dra. Die man wat deur die rowers oorval is, is nie deur die priester of Leviet gehelp nie, maar deur ‘n volksvreemde Samaritaanse reisiger. So moet ons ook mekaar se name optel, waar iemand soos deur die rower met ’n skerp tong beroof is van sy of haar menswaardigheid.

Henri Nouwen, die bekende Roomse teoloog het in sy werke beklemtoon dat ons nie “iemand se wond teen hom of haar moet gebruik nie.” Ons moet van niemand ’n “DIT” maak nie. Dan verontmenslik jy jou medemens net in ’n objek van jou persoonlike genot of selfverryking.

Daar is nóg ‘n betekenisvolle aanhaling van Henri Nouwen, wat as volg deur ChatGPT aangehaal word:  “In In the Name of Jesus waarsku hy geestelike leiers teen die behoefte om indrukwekkend, invloedryk en in beheer te wees. Christelike leierskap beweeg eerder van mag na liefde, van beheer na vertroue, en van selfgenoegsaamheid na afhanklikheid.”

Daarom moet die kerk en die Here se dissipels altyd afbuk na die weerloses in die samelewing. Ons moet plek maak vir die randfigure in die samelewing. Ons moet ruimte maak vir mense wat geen spasies meer oor het om in te leef nie. Ons moet ’n lewensruimte skep, vir hulle wat nie weet wat geborgenheid is nie. Ons moet luister na hulle wat geen stem in die samelewing het nie. Ons moet tyd maak vir die bejaarde, wat uitgesluit voel uit die hoofstroom van die lewe waar hy of sy eers was. Ons moet vir gevangenes bid en nie veroordeel nie. Ons moet mense nie oordeel nie, maar eerder vryspreek.

Waar sal ek ’n genadige mens vind op hierdie aarde? Ek sal dié genadige mens vind daar waar hy of sy onder die genadige vleuels van die Here skuil. Hulle wat eers “rock bottom” was, weet wat is genade.

Hoe jy mense hanteer en oor mense praat, vertel iets van jou karakter. Wie mense menswaardig behandel se karakter is baie soos dié van ’n engel. Ek het ’n Prof Kobus Smit gehad in Wysbegeerte. Ek sal nooit vergeet hoe hy altyd ons studente met die hoogste respek behandel het nie. Jy voel soos ’n mens as jy wegstap van hom. Hy het in die Wysbegeerte vir ons geleer wat “persoonsbehartiging” is en beteken. Dit beteken soos die aanhaling sê ’n hart vir ’n persoon te hê. Hy het vertel dat toe hy baie jare terug self ’n student was, wou hy inligting kry by die Administratiewe gebou van die Universiteit. Die persoon wat hom gehelp het, het nie eers opgekyk toe hy die beampte se kantoor binnegegaan het nie. Hy het homself belowe om nooit, maar nooit enige mens so te behandel nie.  

Wie ander beroof van hulle naam, integriteit of hulle finansieel mishandel, se karakter is dié van ’n gewapende rower met ’n vlymskerp tong of die sluwe tong van ’n slang. Wie mense beroof op enige manier van hulle menswaardigheid, se karakter is soos die rower in die gelykenis van die barmhartige Samaritaan.

Wees jy die barmhartige Samaritaan wat op jou lewenspad aan mense hulle menswaardigheid terug gee.

Daarom is daar op ons weeklikse Kerkblad die volgende woorde: Geroep. Gestuur. Teenwoordig. Dit beteken die Here het ons as dissipels geroep en gestuur om teenwoordig in dié wêreld te wees, wat God met Sy hele lewe lief het. Daarom moet ek elke dag vra: Buk ek ook soos Jesus af, om die mindere en die randfigure en die gebrokenes op te tel en ’n “Wounded Healer” te wees in die woorde van Henri Nouwen?

Ons moet teenwoordig wees, op die plek en in die tyd, waar iemand smag na menswaardigheid.                                       AMEN

(Ds. Paul Odendaal is leraar van die NG Kerke Adelaide en Fort Beaufort.)

 Erkenning: In die voorbereiding van hierdie preek is ChatGPT (OpenAI) as navorsings- en taalhulpmiddel onder andere gebruik. Sommige fotos is ook deur KI ontwerp. Verskeie teologiese en akademiese bronne en kommentare, wat wetenskaplike artikels insluit, is ook gebruik.   Alle eksegese, hermeneutiek, teologiese beoordeling, en finale formulering bly die verantwoordelikheid van die prediker.

SKRIFLESING: 2 Kor 2: 14 – 17

Wonderskone blomme met ’n aangename reuk lok pragtige skoenlappers wat help om die blomme te bestuif.

Ons as kinders het altyd met die vlinders gespeel en hulle probeer vang met ’n sagte net, maar ons mag hulle nie seermaak nie. Ons mag hulle net versigtig vashou en dan weer loslaat, om hulle goeie werk voort te sit, naamlik om die blomme in my ouers se tuin te bestuif.

Vetplante se blomme wat sleg ruik soos vrot vleis, lok weer die vuil brommers wat die vetplante bestuif. Ons is altyd gewaarsku om weg te bly van brommers en vlieë. Hulle dra kieme en siektes. Hulle moet met die vlieëplak doodgeslaan word en dan moet jy jou hande gaan was voor jy tafel toe gaan om te eet.

’n Aangename reuk lok vlinders en ’n slegte reuk lok brommers.

Paulus sê as’t ware in 2 Kor 2: 14 – 17 dat ’n mens uitwendig mooi kan lyk, maar dat jou siel stink. Jou siel stink as jy in onvrede, bitterheid, kwaadwilligheid, onvergewensgesindheid en in sonde lewe. Die agtergrond van ons gelese gedeelte gaan oor die vraag of jy sonde in jou lewe oorwin het. In die voorafgaande verse word melding gemaak van liefde en vergifnis vir die oortreder. Daarom moedig Paulus ons aan om sonde in ons lewe te oorkom. Dan is ons op ’n triomftog en versprei ons ’n aangename geur. Die konteks van die gedeelte gaan oor die Romeinse gebruik om na ’n oorwinning deur die stad te marsjeer met groot vertoon. Gewoonlik word die vyand met minagting deur die strate aangejaag. Óf die vyand word slawe óf hulle word doodgemaak in die openbaar. Met so ’n triomftog word gewoonlik ook wierook gebrand. Vir die oorwinnaars is dit ’n aangename reuk. Maar vir die vyand wat verslaan is, is dit ’n doodsreuk. Hulle verwag die ergste, naamlik die dood. Net so, as die gelowige die sonde in sy of haar lewe oorwin, word ’n aangename geur versprei vir almal om te ruik. Maar as jy in die sonde volhard, versprei jy ’n doodsreuk, ’n stinkende slegte reuk.

In vers 17 word in die heel nuutste Afrikaanse vertaling gepraat van mense wat met die Woord “smous”. Dit beteken om die Evangelie af te water. Dit is soos ’n mes of swaard wat stomp geword het. Gelowiges kan dikwels die skerp kante van die Evangelie stomp maak. Dit beteken dat die tweesnydende Woord van die Here sy skerp kante verloor en as’t ware nutteloos word. So kan die mens die Woord van die Here afstomp en verwater.

Hoor wat sê Eugene Peterson in The Message: No – but at least we don’t take God’s Word, water it down, and then take it to the streets to sell it cheap. We stand in Christ’s presence when we speak; God looks us in the face. We get what we say straight from God and say it as honestly as we can. Dit is die probleem van die post-moderne mens, ons maak die Woord stomp, omdat ons die Evangelie afwater om akkommoderend te wees.

Dan versprei ons ’n stinkende onaangename reuk. Alles word as reg en aanvaarbaar voorgehou. Die Evangelie word afgewater as ’n “ou boek” wat vandag niks meer sê nie. Mense se etiese waardes het verwater. Die Here se naam word misbruik as ’n vloekwoord, om elke draai en hoek. Godsdienstige waardes word as outyds voorgehou. Uitwendig is ons dikwels soos pragtige vetplantblomme, maar inwendig kan ons siele stink van ’n afgewaterde Evangelie, wat al sy skerpte verloor het.

Die ergste is dat mense met hierdie Evangelie smous vir geld – dit noem ons die sogenaamde Welvaartsteologie of kultus-predikers. Predikers verkondig nie die Woord om siele te bekeer nie, maar om ryk, skatryk te word. Welvaartsteologie verkondig net rykdom, gesondheid en voorspoed. As jy arm of siek is, sê hulle dit is omdat jy sonde in jou lewe het of nie reg glo nie. Jou verlossing word dan aan jou geloof en goeie lewe gekoppel.

Die kerk word dan soos ’n besigheid bestuur om ’n sekere winsgrens te behaal, sodat die charismatiese prediker met duur karre, baie spoghuise, spoggerige klere  en ’n straalvliegtuig ’n uitspattige lewe kan leef. Die charismatiese prediker manipuleer gelowiges, deur te smous met die Woord. Hulle verkondig net voorspoed en nie dissipelskap nie.

Eenmaal het die Here Jesus Christus, in Johannes 13, die stinkende voete van die dissipels gewas. Hy het van stinkende voet na stinkende voet beweeg en elke voet gewas, om die Joodse reinigingswet te onderhou. Eintlik was dit die simbool dat Jesus aan die kruis ons stinkende harte en lewens sal skoonwas, sodat ons weer welriekend kan wees.

Ek het êrens gelees dat die gebruik van ’n bruidsruiker sy ontstaan in die Romeinse Ryk gehad het, maar dat dit in die Middeleeue die doel gehad het dat die bruid lekker kan ruik, omdat daar in daardie tyd nie seep en parfuum was nie. Mense het in daardie tyd ook baie minder gebad as vandag. So kon die bruid lekker geruik het vir haar bruidegom op hul groot dag. Nie Old Spice of Jóvan se Black Musk, kan ons siele laat lekker ruik nie. Geen bruidsruiker kan ons stink lewe verdryf nie. Die teksgedeelte sê uitdruklik Christus neem ons op ’n triomftog. Hy verlos ons. Hy maak ons weer welriekend. Wanneer ons die sonde in ons lewe oorwin, dan versprei ons ’n welriekende geur. Daarom mag ons nie gemaklik in ons eie sonde voortploeter nie. Christus neem ons mee op Sy triomftog.

Sommige vetplante se blomme ruik baie sleg om brommers aan te trek om hulle te bevrug. ’n Slegte reuk trek brommer- en vlieë-vriende, nie egte ware vriende nie. Wanneer jy ’n slegte reuk versprei, versamel jy soos in Psalm 1 die spotters, wat met God en ander mense spot. Psalm 1 noem hulle die goddeloses.

Blomme wat aangenaam ruik, trek skoenlappers aan, wat ware en goeie vriende is. Vers 17 sê ons moet in opregtheid praat en leef, asof dit vanuit God kom. Dit beteken om geen kompromieë te maak nie. Watter reuk versprei jy? Ruik jy lekker vir jou man of vrou? Ruik jy lekker vir jou gesin of vir jou ouers? Ruik jy lekker vir jou werksmense of kollegas? Versprei jy ’n aangename geur in die Adelaide- en Fort Beaufort-gemeenskap? Old Spice, Lux of Jóvan se Black Musk gaan jou nie red nie. Dit gaan jou siel, woorde, dade en optrede nie laat lekker ruik nie. Net Christus kan jou vernuwe om totaal nuut en vars te ruik. In Christus is jy ’n nuwe mens, wat anders en welriekend leef.

Somtyds word ons as volwassenes en kinders gespot oor ons geloof. Daar is ook elke dag Christene wat doodgemaak en onthoof word in Arabiese Moslemlande. As ons opstaan en bereid is om gespot en verneder te word, is ons soos blomme wat gekneus word om ’n aangename geur te versprei. Ons word as’t ware soos potpouri-blare gekneus en gedroog, om ’n welriekende geur vir Christus te versprei. Dit is juis die martelare in die vroeë kerk wat die wonderlike geur van Christus versprei het oor die hele wêreld.

By my ouerhuis van jare gelede het daar ‘n katjiepieringstruik gestaan, by die voordeur. Op somersnagte het dit die heerlikse geur versprei. Jy kon dit meters van die struik al ruik. Dit was vir my ‘n wonderlike ervaring. So moet ons ook katjiepieringstruike wees wat ’n welriekende geur versprei, wat op ’n afstand geruik kan word deur almal rondom jou. AMEN

(Ds. Paul Odendaal is die leraar van die NG Kerke Adelaide en Fort Beaufort.)

Erkenning: In die voorbereiding van hierdie preek is ChatGPT (OpenAI) as navorsings- en taalhulpmiddel onder andere gebruik. Verskeie teologiese en akademiese bronne en kommentare, wat wetenskaplik artikels insluit, is ook gebruik.   Alle eksegese, hermeneutiek, teologiese beoordeling, en finale formulering bly die verantwoordelikheid van die prediker. Sommige fotos kan ook deur ChatGPT  (OpenAI) gegenereer wees.

SKRIFLESING: Mat 6: 25 – 34

Bekommernis kan verlammend inwerk op ’n mens se lewe. Soos die ware verhaal wat ek eenmaal gelees het van ’n sekere vrou wat doodsiek was en gereeld elke week ’n afspraak by die dokter en sielkundige gehad het. Elke dag moes sy duur medikasie gebruik. Haar probleem was dat sy met haarself geworstel het. Sy was angstig en bekommerd oor wat van haar en haar gesin gaan word. Hoe meer sy geworstel het met haarself en haar probleme, hoe sieker het sy geword.

Een koue wintersaand is sy egter op pad na die kafee om brood te koop. Toe sy by die robot stop en wag dat die lig moet groen word, vind sy die grootste ontdekking van haar lewe. Terwyl sy wag, sien sy koerantverkopertjies kaalvoet op en af spring om hulself warm te hou. Sy kry hulle ontsettend jammer en dink hoe sy hul lot kan verlig. By die huis aangekom maak sy dadelik vir hulle sop en toebroodjies en neem dit vir hulle. Die aand gaan slaap sy rustig, want vir een aand kan sy van haarself vergeet. Die volgende oggend het sy vir hulle truie begin brei. Teen die einde van daardie week was sy ’n gesonde mens, want sy het geleer om haarself te vergeet. Sy het begin lewe vir ’n saak groter as haarself.

Sien, toe die vrou ingekrimp het in haar eie leefwêreld, het haar gees en sin vir die lewe gesterf. Toe sy na buite – na die straatkinders – gegroei het, het sy gegroei in haar gees en die sin van die lewe. Skielik het haar lewe sin gemaak. Sy het ’n doel gehad om voor te lewe. Interessant is dat Henry Nouwen daarop wys dat bekommernis die mens in homself laat inkrimp, terwyl kinderlike vertroue in God se versorging,  ruimte skep vir liefde en diens na buite.

Haar verhaal laat my dink aan die twee soorte kragte wat daar is, naamlik middelpuntsoekende krag (soos ’n draaikolk in ’n rivier) en middelpuntvliedende krag (soos die planeet aarde wat met middelpuntvliedende krag weg van die son af wentel).  Middelpuntsoekende krag loop uit op die dood in die draaikolk. Middelpuntvliedende krag beteken daar kan lewe wees op planeet aarde.

Die vrou in ons verhaal het haarself middelpuntsoekend vasgedraai in haar bekommernis. Toe sy begin wegleef het van haarself en vir ander begin omgee het en ’n barmhartigheidstaak aangepak het groter as syself, het sy begin leef.

In verse 25 – 32 lees ons van mense wat besig is met middelpuntsoekende godsdiens. Hulle is bekommerd en begaan oor hulle eie klein koninkrykies. Oor God se Koninkryk is hulle nie in die minste bekommerd nie. In vers 33 lees ons van hoe ware lewendige godsdiens behoort te lyk. Middelpuntvliedende godsdiens is nie bekommerd oor die self nie, maar is bekommerd oor God se Koninkryk.

Ons mense is geneig om ons eie koninkryke se soek en te bou. Vers 25 tot 32 handel oor die mense se bekommernis oor sy mees basiese behoeftes. Om te eet, drink en aan te trek is lewensnoodsaaklik vir die mens. Die gevaar is egter as ek begin leef net vir my behoeftes. Wanneer my polisse, my duur motor, my groot huis, my familieplaas, my kinders, my goeie naam, my gemaksug, of my geluk my enigste prioriteit word in my lewe, dan gaan die rooi ligte aan. Of wanneer ek my dankoffer swaar begin gee. Wanneer my status belangriker word as God se eer. Wanneer ek meer tuis is in my eie huis as in God se huis, dan is daar iets groots verkeerd.

Wie so besig is om aan sy / haar eie empire – sy / haar “koninkrykie” – te werk, is met sy eie middelpuntsoekende godsdiens besig. So ’n gesindheid bring geen vrede nie, net bekommernis.

Vandag beleef ons ook ’n stuk doodsheid in ons kerke omdat gemeentes net ingestel is op hul eie behoeftes. Solank dit net goed gaan met die plaaslike gemeente en met die sieleheil van sy lidmate, is alles reg. Ons is bekommerd oor ons eie gemeente en daar eindig dit. Elke gemeente vir homself. Dit is middelpuntsoekende godsdiens in sy uiterste vorm.

Eenmaal is daar aan ’n skilder gevra om ’n skildery te maak van ’n kerk wat dood is. Hy het lank gedink en eers na ’n jaar terug gekom met die skildery. Hy het ’n ongelooflike mooi en duursame kerk geskilder, maar skokkend was die spinnerakke oor die sendingskatkis. Wanneer die kerk so bekommerd is oor sy eie behoeftes, oor sy eie klein koninkrykie, dan is die kerk dood. Middelpuntsoekende godsdiens is selfsugtig. Dit hou God se genade net vir myself en wil dit nie deurgee na ander nie.

 Vers 33 wil vir ons leer dat wanneer ons die Onse Vader-gebed bid: “Lord, let your Kingdom come” moet ons terselfdertyd bid: “Lord, let my kingdom go”. Laat U Koninkryk kom en laat my koninkryk in duie stort. Wat bedoel ons as ons bid: “Laat U koninkryk kom” of as Jesus sê: “Beywer julle allereers vir die Koninkryk van God”?

Ons bedoel daarmee dat die Here grondgebied sal wen in my lewe. Dit beteken om hoe langer hoe meer onder die heerskappy van God te lewe. Elke sentimeter van my lewe, my huwelik, my besittings, my werk moet onder die heerskappy van God geplaas word. Wanneer ons bid “Laat u Koninkryk kom”, bid ons om die ondergaan, die neerlaag van ons eie koninkryke.

Dit beteken dat ons dissipels word van God se Koninkryk, soos Dietrich Bonhoeffer (1906–1945) leer. Hy sê: “Die dissipel leef nie uit sekuriteit nie, maar uit gehoorsaamheid.” Volgens KI beteken dit vir hom “dat die dissipel die toekoms aan God oorlaat. Hy skryf dat bekommernis eintlik die toekoms probeer beheer voordat God dit gee.”

KI haal Martin Luther (1483–1546) aan: “Bekommernis is eintlik ongeloof wat God van sy amp as Vader probeer onthef.”

Verder skryf Martin Luther: “God gee aan die voëls hulle kos, maar Hy gooi dit nie sommer in hulle neste nie.” (Luther se aanhaling, volgens KI). Met ander woorde God sorg vir ons soos wat Hy vir die voëls sorg, maar ons moet self ook arbei en werk daarvoor.   

Daar is geen moeiliker gebed as dit nie. Met hierdie gebed verlaat ons die klein kring van ons eie koninkryke, maar ook ons binnekamers en ons kerkmure en  gaan ons oog wêreldwyd oor die lande wat wit is van die oes, na Singapoer en Saigon, na Rusland en Roemenië, oor die ongelowige miljoene tot by die uithoeke van die aarde. ’n Gebed wat verder uitreik as hierdie een, kan ons beswaarlik bid.

’n Gemeente wat die Koninkryk van God soek is meer begaan oor die sieleheil en liggaamlike nood van heidene op sy drempel as oor sy eie behoeftes. Daarom moet sendingwerk en liggaamlike nood van mense ’n baie groter prioriteit by ons wees as die behoeftes van die plaaslike gemeente. Wie sy eie Koninkrykie verloën en God se Koninkryk soek, maak daarmee ook ’n einde aan sy / haar wederstrewige wil en stel God aan as die Pottebakker van sy lewe.

Verlang u na ’n lewende geloofslewe? Verlang u daarna om ’n lewende gemeente te wees?  Dan sal ons Mat 6: 25 – 34 moet gehoorsaam. Dan sal ons die fisika-wet van die middelpuntsoekende en middelpuntvliedende krag moet gehoorsaam.

Wie middelpuntsoekend bekommerd is oor sy of haar behoeftes sal geestelik doodgaan. Hy / sy sal doodgaan in die draaikolk van sy / haar eie selfsugtige wil en behoeftes. Wie egter middelpuntvliedend besig is om hom / haar te bekommer oor God se Koninkryk en oor hoe God se Koninkryk ’n groter staanplek in sy / haar lewe en in die wêreld sal kry, sal geestelik lewe.

Versprei die Woord, gee sop, brei truie, gee voedsel, gee ’n Bybel, versprei ’n traktaatjie, besoek iemand wat siek of moedeloos is, help iemand, en die Koninkryk van God kom in jou lewe.

Klein kuddetjie, bekommer julle oor die Koninkryk van God en oor hoe God se Koninkryk grondgebied mag wen in julle lewe en in die wêreld. Moenie oor julleself  bekommerd wees nie. Dit is immers God se hele instelling om oor julle bekommerd te wees.

Here, laat u Koninkryk kom. Maranata! Kom Here Jesus! Kom wen grondgebied in ons harte! Kom wen grondgebied in die wêreld. Kom eis op wat alreeds aan U behoort. Amen

(Ds. Paul Odendaal is leraar van die NG Kerke Adelaide en Fort Beaufort.)

Erkenning: In die voorbereiding van hierdie preek is ChatGPT (OpenAI) as navorsings- en taalhulpmiddel onder andere gebruik. Verskeie teologiese en akademiese bronne en kommentare, wat wetenskaplik artikels insluit, is ook gebruik.   Alle eksegese, hermeneutiek, teologiese beoordeling, en finale formulering bly die verantwoordelikheid van die prediker.

SKRIFLESING: Luk 13: 6 – 9 en Mat 28: 16 – 20

Daar is ’n groot verskil tussen ’n passasierskip en ’n handelskip. Hulle verskil hemelsbreed van mekaar, want hulle take verskil. Die passasierskip is gemaak om passasiers te vervoer en die handelskip is gemaak om mee handel te dryf.

Omdat die passasierskip getaak is om passasiers te vervoer, is die skip dan ook gerieflik ingerig. Gewoonlik baie weelderig, met al die gemak wat passasiers oor ’n lang seevaart verlang. ’n Handelskip is weer ongemaklik met min gerief, want die skip is nie gebou om op te ontspan nie, maar om houers en vragte te vervoer.

Op ’n passasierskip werk net die bemanning. Die honderde passasiers ontspan op die skip en word bedien. Op die handelskip is almal op die skip getaak met ’n opdrag. Niemand word bedien nie.

Waarmee sal u die kerk vergelyk? Met ’n passasierskip of ’n handelskip?

Vir baie lidmate moet die kerk soos ’n passasierskip wees. Die kerk moet gerieflik wees en deeglik in hul behoeftes omsien. Die dominee en die kerkraadslede moet soos die kelners op die passasierskip wees, wat rondhardloop om almal tevrede en versorgd te hou. Dan is die kerk op haarself gerig. Dan leef die kerk bloot vir eiebelang en is na binne gerig.

Veel eerder moet die kerk soos ’n handelskip wees. Die kerk is die Here se handelskip waarmee Hy die wêreld wil bereik. Die kerk as handelskip moet liefde, vriendelikheid, gasvryheid, liefdadigheid en al die gawes van die Gees vervoer en dit aan die wêreld lewer.  Daarom het die Here Jesus dan ook met sy hemelvaart vir die kerk sy visie, sy missie, uitgespel naamlik om dissipels te maak.

Die vyeboom is die heel eerste boom wat by naam genoem word in die Bybel. Ons lees hoedat Adam en Eva na die ontdekking van hulle naaktheid na die sondeval vir hulle klere van vyeblare gemaak het. Die vyeblare moes hulle naaktheid (sonde) bedek. Hulle het skaam gekry en hulle het hulle sonde weggesteek. Interessant hoe die Here later nie maar net blare gesoek het wat jou sonde bedek nie, maar vrugte van bekering, wat wys op die wedergeboorte.

In die Ou Testament is die vyeboom en die wingerdstok natuurlik ook die metafore van die volk Israel.  Daarom word daar gepraat van die vyeboom wat in die wingerd geplant is. Die vyeboom is simbool van die Here se vrede en voorspoed oor sy volk. So moet ons as God se Israel, as Nuwe Testamentiese kerk, ook die Here se vrede en voorspoed na die wêreld bring.

Daarom het die Here Jesus dan ook die gelykenis van die vyeboom vertel. Die Here Jesus kom by die vyeboom en vind ’n pragtige blaredos, maar vind geen vrugte daaraan nie. Dit waarvoor die vyeboom aangeplant is, naamlik om vye te dra, daarin misluk die vyeboom.

Interessant is dat die eienaar jaar na jaar gekom het om vrug te soek aan die vyeboom. Nooit het hy iets gevind nie. Die eienaar wou dit uitkap, maar die tuinier het gepleit vir uitstel van nog ’n jaar. Dadelik het die eienaar uit genade nog ’n genadejaar gegee. So is die Here  ook genadig met sy oordeel. Maar daar kom ook ’n tyd wanneer die Here se genade tot ’n einde sal kom.

Die vyeboom is soos ’n luukse-passasierskip, met ’n pragtige blaredos, waaronder die lidmate in die koelte sit. Maar die vrugte, die vye ontbreek. Daarom is die Here erg ontstel. Die vyeboom voldoen nie aan die doel waarom dit aangeplant is nie.

Die vyeboom  is bemes en natgegooi en versorg, maar nog dra dit geen vrugte nie. So het die Here Jesus ook sy kerk geplant, bemes en natgegooi en versorg. Die Here het vir sy kerk die Woord gegee en ampsdraers en gawes, maar nog steeds dra die Here se kerk nie vrug nie. In plaas van dissipels te maak, sit ons in die koelte van die vyeboom, sit ons op ’n gemakstoel op die passasierskip.

Jona in die Bybel het ook op ’n passasiersboot geklim,  om so ver as moontlik weg te vaar van sy sendingopdrag om Ninevé te waarsku oor God se waarskuwing dat hulle hul moes bekeer. Na al sy wedervaringe op die see en in die groot vis, beland hy toe wel in Ninevé. Na sy bitter kort preek, gaan sit hy buite die stad op ’n heuwel om te sien hoe die stad vernietig gaan word. Die Here gee toe vir hom ’n plant (sy gemakstoel), waaronder hy kan sit om hom te beskerm teen die warm son. Die Here red toe die stad en Jona se koelteplant verwelk in die son. Toe is hy bitter kwaad. Die Here spreek hom daarna aan oor hy meer bekommerd is oor sy gerief en gemak, as die duisende mense en diere van Ninevé. So is ons ook dikwels meer ingestel op ons gerief in die kerk, as oor die redding van die baie siele in Adelaide en Fort Beaufort. Die kerk en die erediens moet wentel rondom ons gemak en voorkeure – so glo ons. Die erediens en die missie van die kerk mag nie verander word  om ander ook te akkommodeer nie – so glo ons.

Kyk die Here Jesus nie dalk ook vanoggend na sy vyeboom, sy kerk op Adelaide en Fort Beaufort en wonder Hy of Hy nie maar die gemeentes moet uitkap nie? Vir baie dekades  het Hy al die vyeboom, die gemeentes, versorg en bemes en natgegooi, maar tog ontbreek die visie nog om dissipels te maak vir die Here. Ons is so ingestel om almal binne die kerk gelukkig en tevrede te hou, in die koelte te hou, dat ons vergeet het van ons oorspronklike visie, naamlik om dissipels vir die Here te maak.

Onderhou ons nie dalk vanoggend ’n passasierskip in plaas van ’n handelskip nie?

U sien, in Mat 28: 19 gee die Here Jesus die volgende opdrag, naamlik: Gaan dan na al die nasies toe en maak die mense my dissipels, doop hulle in die Naam van die Vader en die Seun en die Heilige Gees en leer hulle om alles te onderhou wat ek julle beveel het. In die Grieks staan daar letterlik: “Maak dissipels al lopende en lerende.”

Die kerk is die enigste organisasie wat nie bestaan vir sy lede nie, maar vir sy nie-lede. Die kerk bestaan ter wille van die wêreld en die ongelowiges wat nog tot redding moet kom.

God se teiken is dus nie die kerk nie. Sy teiken is die wêreld: “ Gaan na die nasies toe.” Die kerk is die handelskip wat liefde verhandel aan die wêreld. Die kerk is die handelskip wat die liefde bring na die mense en die nasies. Die kerk is die draer van die liefde van Jesus Christus.

God werk in die wêreld. Wanneer die kerk in die wêreld werk, dan werk God in die kerk.

Johannes 3:16 sê nie: “God het die kerk so lief gehad nie”, maar “God het die wêreld so lief gehad dat Hy sy Seun gestuur het.” Natuurlik beteken dit dat God vir jou en my ook liefhet, maar dit beteken ook dat hy die ander mense wat nie aan die kerk behoort nie, ook liefhet, en dit is ons taak om van hulle dissipels te maak.

Ons moenie vra: “ Hoe gaan dit met julle kerk?” nie. Ons moet eerder vra: “Hoe gaan dit met die wêreld daar waar julle kerk is?” Want God mik op die wêreld.

Is ons huwelike, ons gesinne, ons lewens, ons prioriteite, ons woorde, ons dade, ons geaardhede, ons persoonlikhede ’n lewende getuie van Jesus Christus? Hierdie bose wêreld waarin ons lewe sal nie beter word deur dit net te kritiseer nie. Nee, ons moet dit eerder evangeliseer.

Dit help nie ek kla oor die arbeiders in my diens nie, ek moet hulle by die Woord uitbring. Het hulle ’n Bybel? Herinner ek hulle aan eredienste in hulle taal? Gesels ek met hulle oor die Bybel? Hou ek in die oggende vir hulle godsdiens? Deur ons barmhartige dade maak ons ook dissipels vir die Here Jesus. Iemand se dade tel meer as sy woorde.

Leef ek elke dag korrek voor God, voor my huweliksmaat, voor my arbeiders en voor my medemens? Dra ek vrugte?

U sien, ek moet self eers ’n dissipel wees voor ek van ander dissipels kan maak.

Eintlik is dit nie so moeilik om dissipels van mense te maak nie. Ek moet net die saad saai, die regte voorbeeld stel, korrek lewe en bemoeienis maak met ander mense. God verander mense. God gebruik my lewe en getuienis om dissipels van mense te maak. Wat waar is, is dat ongelowige mense meer ons lewens lees as wat hulle die Bybel lees!

Is u en ek nog effektief? Maak ons nog dissipels?

Dra ons nog vye of gee ons net koelte vir die lidmate om onder te sit? ’n Vyeboom word nie aangeplant vir sy koelte nie, maar vir sy vye. Die kerk is geplant nie om koelte te gee vir lidmate nie, maar om vye te dra, dissipels te maak.

Die kerk is nie ’n passasierskip wat ons moet vervoer deur hierdie lewe na die hiernamaals nie. Nee, die kerk is die handelskip wat al God se Geestesgawes uitdeel aan die wêreld. Dit is om iets van die hemel nou alreeds waar te maak in hierdie wêreld.

Kom ons gemeente wees nie maar net vyebome wat koelte vir lidmate gee nie, maar eerder ’n vyeboom wat vrugte dra, wat die opdragte van die Here uitvoer, en wat dissipels vir die Here maak. 

(Ds. Paul Odendaal is leraar van die NG Kerke Adelaide en Fort Beaufort.)  

SKRIFLESING: Lukas 18: 9 – 14 en 2 Kor 12: 1 – 10

Ek het die staaltjie gehoor wat in die goeie ou Kaap tydens ’n evangelisasieveldtog afgespeel het. ’n Persoon het geleentheid gehad om sy persoonlike getuienis te lewer.

Hy het begin deur breedvoerig te vertel hoe ’n groot sondaar hy was. Voorts het hy vertel hoe hy tot bekering gekom het en watter groot hoogtes hy as bekeerde Christen bereik het. Na sy getuienis het iemand agter in die gehoor opgestaan en baie verontwaardig gevra: “Mister, confess jy nou of brag jy nou?” Sommige godsdiensprogramme wat op TV-kanale uitgesaai word, laat ’n mens ook dink dat daar eerder ge-brag as ge-confess word.  Daar word luid handegeklap en toejuigings gedoen op getuienisse. Met geloofstoertjies kan die prediker die hoorders “emosioneel manipuleer” en uit sy hand laat eet. Godsdiens wat manipulerend is, is geen egte godsdiens nie.

Die Here Jesus vertel die gelykenis van die Fariseër en die tollenaar, vanweë “sommige mense wat oortuig was van hulle eie regverdigheid en op ander neergesien het”. (Luk 18:9) Daar is in die kerk nie plek vir geestelike hoogmoed nie. Die Fariseërs was die geestelike elite van die Jode. Hulle was gesteld daarop om geen wet van Moses te oortree nie. Hulle het perfeksionisme nagestreef om nie die Wet en die bepalinge te oortree nie. Hulle was byvoorbeeld so erg dat ’n man op die Sabbat nie ’n vlooi in sy baard mag dooddruk nie, want dan jag hy. ’n Man mag ook nie op die Sabbat sy baard skeer nie, want dan oes hy. Hulle het tientalle reinigheidsgebruike ook gehad, net om rein te bly. Hulle het as’t ware in die gemeenskap met hulle godsdienstigheid gespog deur in die openbaar lang gebede op te sê. Hulle was hoogmoedig oor hulle geestelike vermoëns.  Die tollenaars, aan die ander kant, het die belasting vir die Romeinse owerheid ingesamel. Hulle het as’t ware by die poorte van elke stad gesit en die tolgeld ingesamel. Die meeste van hulle was skelm en het meer as die normale belasting ingevorder en die geld in hulle eie sak gesit. Dan vergelyk die Here die gebede van die Fariseër en die tollenaar met mekaar. Die Fariseër het hoogmoedig gebid: “God, ek dank U dat ek nie soos die ander mense is, wat roof, onreg doen en egbreuk pleeg nie, en ook nie soos hierdie tollenaar nie. Ek vas twee keer per week, en ek gee ’n tiende van alles wat ek verdien.”(Luk 18: 11 – 12)

Die tollenaar se gebed was egter ’n nederige gebed. Daar staan in Luk 18:13: “Die tollenaar het egter op ’n afstand bly staan, en wou selfs nie eers na die hemel opkyk nie, maar het op sy bors geslaan en gesê, ‘O God, wees my, die sondaar, genadig!’ ”Dan sê die Here Jesus dat die laaste man huis toe gegaan het en dat sy saak met God reg is. In Luk 18:14 staan daar: “Want elkeen wat homself verhoog, sal verneder word, maar elkeen wat homself verneder, sal verhoog word.”Die Here soek nederigheid in ons geloofslewe.As jy  jouself op die skouer klop en sê “Ek doen goed in my geestelike lewe …”, dan spog jy. Dan is jy hoogmoedig.

Maar as jy alleen maar vandag kan sê: “Omdat God se genade vir my genoeg was, omdat God iets met my stukkende lewe reggekry het … ” , dan is jy besig met ’n eerlike confession of eerlike belydenis.

Die gelykenis van die Fariseër en tollenaar word opgevolg in Luk 18:16 – 17 met die Here se woorde dat ons klein en nederig soos kindertjies moet word. Daarom staan daar: “Jesus het hulle egter nader geroep en gesê: ‘Laat die kindertjies na My toe kom, en moet hulle nie langer verhinder nie, want die koninkryk van God behoort aan mense soos hulle.  Amen, Ek sê vir julle: Wie die koninkryk van God nie soos ’n kindjie ontvang nie, sal beslis nie daar ingaan nie.’ ”

Dit is een van die geweldigste versoekings waaraan die kind van God blootgestel kan word, naamlik dat hy / sy geestelik hoogmoedig kan word. Die lis van die Bose is dat hy elkeen van ons op ons swakste plek aanval. Die oortuigde Christen sal dikwels nie so maklik ten prooi val van allerlei versoekings van ’n growwe aard nie. Miskien sal die Bose hom nie eens in hierdie opsig probeer versoek nie. Hy onderwerp die kind van God egter aan ’n veel gevaarliker soort versoeking, naamlik om te begin roem in sy / haar geestelike voortreflikhede.  Dit is soveel gevaarliker, omdat ’n mens dan in jouself roem en nie meer in Christus nie. Daarom gebeur dit ook so dikwels dat Christene roem in hulle geestelike ervaringe, maar eintlik vol van hulleself is.  Hoogmoediges maak gewoonlik op die volgende vermoëns staat, soos my goeie lewe. Ek het Jesus aangeneem. Ek het my bekeer. Ek glo … ek twyfel nie. Hoor jy die gevaarlike “ek”? Dan maak ek op myself staat en op my keuses en nie meer op God se genade nie. Dan gee ek alle eer aan myself en maak nie eers melding van die werk van die Heilige Gees nie. Dan word ek ’n meewerker van my verlossing.

Paulus weet dat God se genade genoeg is om gered te word. Juis dit is die inhoud van die hele Evangelie. Dit is God wat ’n mens uitverkies in Sy groot genade. Dit is God wat onweerstaanbaar red. Dit is God wat ons aanneem om Sy kinders te wees. Dit is God wat die geloof en die bekering in ons harte bewerk. Daarom kan ons oor niks roem, of spog of brag nie – dit is alles God se genadige werk. Daarom kan ons alleen maar confess of bely dat God se genade vir my genoeg is. Paulus weet egter hoe maklik dit kan gebeur dat ’n Christen hoogmoedig kan raak. Hy is daarvan bewus hoe maklik dit gebeur dat ’n mens jouself kan verhef, selfs oor die wonderlike genadegeskenke van God in jou lewe. Daarom dank Paulus vir God oor die doring in sy vlees. Ons weet nie presies wat hierdie doring was nie. Ons weet egter dat dit vir Paulus op sy knieë gehou het.

Paulus het verstaan dat swakhede, beledigings, ontberings, vervolgings en moeilikhede ter wille van Christus hom ten goede kom, sodat Christus se krag sterk kan wees in hom. Dit is ’n geweldige les om te leer. Ons natuurlike neiging is om lyding, leed, beledigings en vervolgings van ons af weg te bid. Ons wil dit nie graag ervaar nie. Ons kla daaroor as dergelike dinge oor ons kom. Ons pleit in die gebed by die Here om dit tog van ons weg te neem. En tog kan juis beledigings, miskenning, teenspoed, laster en al die dinge wat Paulus ervaar het, ook vir ons van die allergrootste betekenis wees, omdat juis sulke dinge ons uitdryf na Christus en na die genade alleen.

Die fokus van jou verlossing moet jy nie in jouself soek nie, maar buite jouself in Jesus Christus se soenverdienste. Die boot word nie geanker deur die anker op die dek te los nie. Die anker moet buite die boot in die diepblou see gegooi word om geanker te kan word. Jou ankerpunt is nie jouself en jou goeie eienskappe nie, maar lê buite jouself in Christus Jesus. Vanuit Christus se soenverdienste skenk die Gees vir my die geloof en die bekering om as verloste mens te lewe. Dan verstaan jy die Evangelie. Kom dan, kom bely dan vandag dat jy uit genade gered is deur Jesus Christus se soenverdienste.

“God gebruik stukkende goed. Dit verg gebreekte grond om ’n oes te produseer, gebreekte wolke om reën te produseer, gebreekte graan om brood te gee en gebreekte brood om krag te gee. Dit is die gebreekte albaste-fles wat parfuum voortbring. Dit is die gebroke Petrus, wat bitterlik huil, wat terugkeer na groter mag as ooit.” (Anonieme aanhaling)

Toe iemand vir St. Franciskus van Assisi gevra het hoekom hy soveel kon bereik, het hy geantwoord: “Dit is dalk hoekom: Die Here het uit die hemel op die aarde neergekyk en gesê: ‘Waar kan ek die swakste, die kleinste, die geringste mens op die aarde kry?’ Toe sien Hy my en sê: ‘Nou het ek hom gekry, en ek sal deur hom werk. Hy sal nie trots wees daarop nie. Hy sal sien dat ek hom net gebruik weens sy kleinheid en onbeduidendheid.’ ”

F.B. Meyer het eenkeer gesê: “Ek het vroeër gedink dat God se gawes bo mekaar op die rakke was, en dat hoe groter ons in Christelike karakter gegroei het, hoe makliker kon ons dit bereik. Ek vind nou dat God se gawes op die rakke onder mekaar is. Dit is nie ’n kwessie van langer word nie, maar van laer buig; dat ons moet afgaan, altyd af, om Sy beste gawes te kry.”

“By een geleentheid het ’n orkes Handel se ‘Messias’ so pragtig aangebied dat die applous dawerend was, en almal na die komponis gedraai het. Handel het opgestaan en met sy vinger boontoe beduie, stilweg, dat die eer aan God gegee moet word eerder as aan homself. Dit is presies wat die Maagd Maria gedoen het toe sy met Elizabeth gepraat het. Dit is asof sy sê: ‘Moenie my loof nie, maar loof die Here wat my Verlosser is.’” (Anoniem aangehaal) In die Christelike lewe is daar nie plek vir brag nie. Alles, maar alles, is slegs genade. Ons kan maar slegs confess dat wat ons is, is uit genade.

Wie klein oor homself / haarself dink en optree, sal groot wees in God se Koninkryk.                                                                            AMEN 

(Ds. Paul Odendaal is leraar van die NG Kerke Adelaide en Fort Beaufort.)

SKRIFLESING: Psalm 1: 3 en Openbaring 22:2

Ons kan maklik verstrik raak in ’n voorspoedsteologie, waar ons dink dat alles in die Christelike geloof gaan om “JOY”. Ons het almal al as jeugdiges tienerkampe bygewoon, waar ons op ’n geestelike hoogtepunt was en gedink het Christenskap gaan oor ewigdurende blydskap en vreugde en vrede en voorspoed. Dan gebeur daar somtyds traumatiese goed in jou lewe en jy voel gestroop van die “JOY”. Dikwels vra ’n mens dan die vraag, maar waar is God nou?

Dr. Riaan van der Merwe verduidelik dat ’n mens eerder moet praat van die vier geestelike seisoene in jou lewe. Elke mens ervaar geestelike lentes, somers, herfs en winters. Elkeen van die geestelike seisoene is baie nodig vir jou geestelike lewe. Ons kry nie net somervrugte soos perskes en appelkose nie, maar ook wintersvrugte soos lemoene en nartjies.

Die lente kan wees ’n nuwe geestelike herlewing, nuwe ontdekkings van hoe God met jou ’n nuwe pad wil stap, ’n tyd van geestelike ontwaking en ’n tyd wat jy baie naby aan God voel.

Die somer kan ’n plek in jou lewe wees waar jy gemaklik geestelik groei en waar jou geloof baie sterk is. Daar is ook nie eintlik swaarkry in jou lewe nie. Die lewe voel soos een lang somervakansie en die bome staan lowergroen. Jy verlustig jou in die Here se goedheid in jou lewe.

Die herfs kan ’n tyd wees waar jy gestroop word van jou sekerhede en daar ook by jou baie vertwyfeling oor baie dinge in jou geestelike lewe of in jou persoonlike lewe is. Jou eertydse sekerhede val af soos blare in die herfs. Jy wonder, jy twyfel, jy is onseker en jy vra dieper vrae. Jy word gestroop van jou geestelike hoogmoed en eiewaan en begin om dieper te leef.

Die wintertye in ’n mens se geestelike lewe is die ergste. Dit is wanneer jy geestelik en emosioneel van God afgesluit voel. Jy voel ver van God af. God voel selfs vir jou afwesig in jou lewe. Jy ervaar ’n diep dors, maar jy weet nie hoe om jou dors weer te les by God se fonteine nie. Wintertye is die krisistye in jou lewe. Dit is dikwels ook tye wanneer jy voel jy wil emosioneel tot rus kom by die Here, soos die natuur ook tot rus kom.

Daarom is die geestelike lewe nie maar net een lang “JOY”-tydperk nie. Dan is dit voorspoedsteologie. Dan maak net lente en somer saak in jou lewe. Die voorspoedsteologie kan nie die herfstye en die winterstye in jou lewe hanteer nie.

Somtyds het ’n mens ’n wintertydperk of  ’n stuk gewondheid nodig om jou in te lei in ’n dieper vlak van geestelikheid. Wintertye van vertwyfeling en hooploosheid is juis die tye wanneer ons gestroop word van ons eie selfversekering, sodat ons net aan God kan vashou met ons hele lewe. Jy word dan ook jou ware self: “Nothing is more important, for if we find our true self, we find God, and if we find God, we find our most authentic self” (David Benner).

Maar tog, juis daar in die herfstye en wintertye van ons lewe is God baie naby aan ons. Dan is Hy die naaste aan ons. Dikwels het ons juis winters in ons lewe nodig om te bevestig en te ontdek dat God dikwels agter die skerms werk. Wanneer jy rock-bottom is, sal jy daar vir God vind. Wanneer jy “at the end of your robe” is, soos wat Eugene Petersen in The Message vertaal het, sal God jou daar gryp. Wintersgeloof is die geloof van die Hebreërs-boek en die boek Lot in die Bybel. Dit kweek geloofshelde.   

Vir die lemoene en nartjies om ryp te word is dit nodig om winter te word. Hulle moet swaar kry as gevolg van die koue. So gaan ons ook deur verskillende fases in ons geestelike lewe.

Somtyds voel ons baie naby aan God en ander tye voel ons weer ver van God. Somtyds voel ons Godverlate soos die Psalmdigter Dawid dit in sommige van sy Psalms uitdruk. Prediker sê selfs in sy boek dat daar ’n tyd vir alles is. Juis daarom moet ons elke tyd en seisoen in ons lewe ontvang as geskenke van die Here en elke seisoen beskou as ’n leerkurwe in ons lewe.

Soos wat ’n skoenlapper deur verskillende fases in sy lewe gaan – van ’n eier, ’n wurm, ’n papie tot uiteindelik ’n skoenlapper – gaan ons ook deur verskillende lewensfases is ons lewe. Elkeen van die fases of groeiseisoene is belangrik.

Vergelyk jou eie lewe met ’n boom. Die Bybel praat op baie plekke van bome. Die bekende Psalm 1 praat van die regverdige wat  soos ’n boom is wat by waterstrome geplant is. ’n Boom lyk nie heeljaar dieselfde nie. In die lente, somer, herfs en winter verander die boom gedurig van gedaante. So ook wissel ons geestelike lewe voor God. Tog is elke fase goed en nodig. In elke fase vind daar groei en rus plaas.

Daar is talle plekke in die Bybel waar daar van bome gepraat word. In die klassieke tale kom die woord “boom” meer as 300 keer voor. In Genesis 2 lees ons van die “boom van lewe en dood”, waarvan niemand mag eet nie. In ons gelese gedeelte, Psalm 1:3, word gesê dat die boom op sy tyd vrugte gee. Dit beteken, net wanneer die boom daarvoor bestem is, met ander woorde in die regte seisoen is, sal dit vrugte dra. Maar dit sal nie heeltyd, twaalf maande lank vrugte dra nie.

Maar in ons ander skrifgedeelte, Openbaring 22: 2, staan daar “en elke maand sy vrugte gee”. Dit staan direk teenoor Psalm 1: 3. Nou sal ons nog verbonde wees aan ons emosionele  geestelike lewe se seisoene. Dit sal wissel. Maar wanneer Openbaring se beloftes aanbreek, sal ons elke maand vrugte, heeljaar vrugte dra. Dan sal ons nie rondgeslinger word deur die emosionele seisoene nie.

Daarom moet ons nie ons geloofsekerheid koppel aan ons eie emosionele belewenis nie. God staan vas en seker. Ek mag maar soms twyfel. God kom versterk my geloof as ek soms twyfel. Dink aan die Johannes die Doper in die tronk en aan die twyfelende Thomas in die Bybel. Die Here het albei gehelp om weer te glo.  Al wat ek moet doen is om soos Andrew Murray gesê het, myself oor te gee aan God in elke seisoen van my lewe, wagtend dat God sy heilryke werk in my lewe sal doen.

Daarom moet ek in elke seisoen van my lewe nuuskierig wees wat God in my lewe wil bewerk of wil doen. Ek moet my geestelike lewe voor God as ’n wonderlike reis beskou. Telkens sal ek verstom staan oor hoe God in en deur my werk.

Ons lewe is soos die boomringe van ’n boom. Daar is dik en dun jaarringe. Daar is tye van oorvloed en skaarsste, tye van voorspoed en droogte. Ja, daar sal ook tekens wees van brand en waar takke afgeskeur of afgesny is. Maar al die kenmerke van die boom maak die boom uniek. So is ons elkeen ook bome wat uniek gevorm is deur die seisoene van ons lewe. Geen boom lyk soos ’n ander een nie. Daarom, as jy soms deur herfs- en winterseisoene gaan in jou geestelike lewe, weet dat jy God juis veral daar sal vind.  

So lyk elke mens se lewe anders as dié van ander. Ons is verskillend gevorm deur die seisoene van ons lewe. Koester jou lewensboom. Koester die merktekens van jou wonde. Dit het jou die mens gemaak wat jy vandag is. Verlang na Openbaring 22: 2, wanneer ons nie meer seisoenale vrugte sal eet nie, maar dat die vrugte elke maand beskikbaar sal wees. Ja, dan is alles volmaak, want dan is daar nie meer seisoene nie. Daar sal nie meer seisoene wees van herfs en winter, waar ons swaar kry, twyfel of krisistye in my lewe ervaar nie.

Alles sal een groot lang somer wees. Die koue fronte van die lewe kan my dan nie meer plattrek nie. Dan sal ons in God se somer leef.    AMEN

(Ds. Paul Odendaal is leraar van die NG Kerke Adelaide en Fort Beaufort)

SKRIFLESING: 2 Konings 20: 1 – 11 en 1 Samuel 1: 1 – 19

’n Mens hoor gedurig dat mense sê: “As jou strepie getrek is, is hy getrek en jy kom nie by hom verby nie!” of ’n mens hoor: “Wat gebeur, sal gebeur. As jou tyd daar is, is jou tyd daar.”

Maar mag ’n mens so sê? Is ’n mens se lewenspad en sterfdag al regtig voor ons geboorte bepaal? Is ons lewe gegiet in ’n vaste glybaan sonder enige uitkomkans?

Sou dit so wees, dan is die mens niks meer as ’n robot wat vooraf geprogrammeer is nie. Dan sou die mens soos ’n vooraf-opgewende wekker wees, wat besig is om af te tik na sy dood. Dan sou gebed waardeloos wees, want ons lewe en ons sterfdag is vasgepen. Wat baat dit my dat ek bid dat God my moet beskerm of my moet gesond maak? Wat baat dit my om vir my kinders te bid as hulle lewenspad reeds vasgegiet is?

Nee geliefdes. God se wil staan nie vas nie. As God se wil onveranderlik vas gestaan het, sou God nie meer die aktiewe en kreatiewe God gewees het nie. Wat wel waar is, is dat daar niks buite God se wil om kan geskied nie. Met ander woorde, alles gaan deur die tregter van God se wil. God kan egter van plan verander. Hy kan Sy wil buig. Hy kan van gedagte verander. Juis daarom nooi God vir ons uit om met hom in die gebed te worstel. Om met Hom te kommunikeer. Ja, God kan Sy wil verander, sodat alles vir ons ten goede kan meewerk.

In ons gelese gedeelte lees ons van koning Hiskia, wat die Here gedien het. Hiskia het die krag van gebed geken. Hy het geweet God luister en God kan van plan verander.

Toe koning Sanherib van Assirië vir Israel bedreig het, het Hiskia tot God gebid vir uitkoms en God het vir hom en Israel gehelp. In ons gelese gedeelte was hy ernstig siek, siek tot die dood toe. Die profeet van die Here het aan hom bekend gemaak dat dit die wil van God is dat hy moet sterf en dat hy daarom moet afskeid neem van sy familie. Hiskia aanvaar dit nie sommer net so nie. Hy bid tot God en vra dat God hom moet genees.

Jesaja kom sê vir hom dat “sy strepie getrek is.” Hiskia bid tot God en vra vir God om aan hom genade te betoon. “deur sy strepie verder aan te skuif.” God besluit toe om van gedagte te verander en Hiskia se lewe met vyftien jaar te verleng. Jesaja was nog skaars by die binneplein van die stad toe God vir hom terugstuur na Hiskia met die opdrag om aan Hiskia te sê dat God sy “strepie” met vyftien jaar gaan aanskuif. As teken hiervan het God die skaduwee wat vorentoe beweeg, met tien trappe terug geskuif.

Hierdie stukkie geskiedenis toon dat God nog steeds met ons besig is. Alles tik nie maar volgens ’n meganiese plan af nie. God neem ons gebede in ag wanneer Hy die gang van sake bepaal. Daarom is ons lewe nie ’n deterministiese lewensbeskouing of bloot fatalisme, waar alles vooraf presies bepaal is en niks kan verander nie. Dan sou ons bloot robotte wees met ’n meganiese lewensbeskouing dat alles in die lewe presies geprogrammeer is.

Dan sou gebede nutteloos wees. Dan sou daar niks kom van vurige en aanhoudende gebed nie. Daarom gee KI die volgende pragtige definisie: “Die lewe is nie ’n aftelklok wat eenvoudig afloop nie; dit is ’n verhaal wat God dag vir dag ontvou.”

Daarom tel ons gebede. Daarom kan gebede sake verander. In ons ander gelese gedeelte lees ons dat Elkana twee vroue gehad het. Die een was Peninna en sy het vir Elkana baie kinders in die lewe gebring. Die ander vrou was Hanna en sy het geen kinders gebaar nie. Hulle het in Rama gebly en elke jaar ’n pelgrimstog na Silo se tenttempel onderneem. Wanneer hulle die offermaaltyd gedeel het, het Peninna baie dele gekry en Hanna net ’n enkele deel. Peninna het Hanna elke jaar so heftig gespot dat Hanna uiters emosioneel geraak en baie gehuil het. Tog het Elkana vir Hanna baie liefgehad en haar telkens van sy liefde verseker. Elke jaar was die spottery egter net erger.

Dan lees ons hoedat Hanna een jaar die tempel ingevlug het en baie hartseer was.  Sy het bitterlik gehuil. Die priester Eli het net haar lippe sien roer. Sy het nie hardop gebid nie, dus het Eli gedink dat Hanna dronk was in die tempel en hy het haar aangespreek daaroor. Sy vertel toe dat sy gebid het om ’n kindjie en dat sy ’n gelofte aan die Here gemaak het. Eli het begrip getoon en haar toe in vrede weggestuur.

Interessant, op Pinkstersondag toe die Gees uitgestort is, het die mense ook gedink dat die dissipels en vroue dronk is. Dit bevestig dat Hanna werklik in die Gees gebid het.

Hanna se gebed was maar stamelend. Sy het alleen gebid (nie in die openbaar nie). Sy het gebid teen alle Joodse gebruike in. Tog het die Here haar gebed verhoor.

Ons lees toe Elkana se familie weer terug was in Rama het hy met sy vrou Hanna gemeenskap gehad en sy het swanger geword. Met die jaarwenteling het sy haar seun Samuel in die lewe gebring. Hierdie Godvresende vrou Hanna het dan die seuntjie Samuel vir die Here grootgemaak.

Soos Samuel in die tempel grootgeword het, mag Richard en Cecilia ook vir Lianri in die huis van die Here, hier in die kerk, grootmaak sodat sy gewoond kan raak aan die ruimte en die gewydheid van die kerkgebou. Dat sy gewoond kan raak aan die liefde van die kerkgemeenskap wat toegewy is aan God. Dat sy die liturgie van die kerk kan leer ken en daarmee grootword. Dan sal sy ook deur die Woordverkondiging mettertyd meer van die Here leer. Dan sal die poorte van die Here se huis vir haar ’n wonderlike plek van toevlug, vrede en beskerming wees.   

As ons geen toekoms het nie, kan die gebed van ’n enkeling rimpels veroorsaak vir ’n heel nuwe toekoms.

In die verhaal van Jona en Ninevé wou God aanvanklik vir Ninevé verdwelg oor hulle sonde. Toe die stad tot bekering kom, het God van plan verander en die hele stad Ninevé gespaar. Natuurlik was Jona ongelukkig, omdat hy geweet het dat God barmhartig is en maklik van plan verander.

Ook in die verhaal van Israel se trek deur die woestyn, lees ons telkens hoe God sy volk wou straf oor hulle sonde, maar dan telkens van plan verander het, omdat Hy ’n genadige God is.

Dit is daarom ’n wonderlike troos om te weet dat ons gebede nie nutteloos is nie. God luister daarna en God is selfs bereid om van plan te verander, as dit maar net in ons beswil is.

Ons is dus nie slegs robotte of opgewende wekkers wat afloop nie. Nee, ek kan wel self my lewe verkort as ek verkeerd eet, of rook of onverskillig met ’n motorvoertuig ry. Daarom kan ek nie onverskillig bestuur en sê: “Toemaar, my strepie is klaar getrek” nie.

Die wêreldgeskiedenis en my persoonlike geskiedenis is ’n wonderlike interaksie tussen die wil van die mens en die wil van God. Die mens se wil is geneig om die verkeerde en die bose te soek. Die mens se wil kan dus teen God se wil indruis – natuurlik met vernietigende gevolge. God se wil is ingestel om alles tot die beswil van die mens te laat plaasvind. God se wil het daarom die mens se wil kom deurkruis, met die kruis op Golgota, sodat die mens verlos kan wees van sonde en van die oordeel. Daarom is ons deur God se goeie wil, verloste gelowiges. So seëvier God se wil oor ons eie sondige wil.

Augustinus die kerkvader, was in sy kinder- en jongman-jare ’n onverskillige rebel wat gebaljaar het onder die verkeerde vriende, meisies en die kroeë van sy tyd. Sy moeder Monica het egter getrou vir hom gebid, dat God tog haar seun Augustinus se lewe moes aanraak en verander. Die Here het na haar gebed geluister en die Heilige Gees het Augustinus se hart verander. Met Augustinus en sy buite-egtelike seun se doop en belydenisaflegging het die priester gesê dat Monica se gebede Augustinus se lewe verander het. Augustinus het mettertyd een van die grootste kerkvaders van alle tye geword.

In Openbaring 8:4 staan daar:  “Die rook van die wierook wat deur die engel geoffer is, het saam met die gebede van die gelowiges opgestyg voor God.” Ons swakke gebede is soos wierook wat deur God aanvaar word. Ons swakke gebede word deur die Gees vertaal in gebede wat deur God aanneemlik is.

Daarom gee die lewensgeskiedenis van Hiskia vir ons nuwe troos en hoop vir ons eie lewe. My lewe is nie onderworpe aan ’n vooraf vasgepende orde waaroor daar geen beheer is nie. Ek is nie maar op pad na my “strepie” nie. God hoor my gebede. God neem my in ag. My lewe is ’n wonderlike stuk avontuur, waarin God se betrokkenheid in my lewe ál die verskil maak.

Bid vir jou kinders …

Bid vir jou eggenoot …

Bid vir jou familie …

Bid vir jou vriend …

Bid vir iemand wat jy ken …

Ja, God kan van plan verander en ’n getrekte strepie met ’n tree of tien verskuif.

AMEN

(Ds. Paul Odendaal is leraar van die NG Kerke Adelaide en Fort Beaufort.)

ERKENNING: Verskeie teologiese bronne, naslaanwerke, asook KI (Kunsmatige Intelligensie) is gebruik. Waar KI woordeliks aangehaal word, word dit ALTYD volgens etiese standaarde in aanhalingstekens gekwoteer. Sommige van die foto’s is deur KI geskep.

Die vleesvrou en die geesvrou

SKRIFLESING: Luk 10: 38 – 42 en Joh 12: 1 – 8

In die ou dae is daar van geestelik en beestelik gepraat. In die Kerkjeugaksie moes die program van die jaar ’n sekere aantal geestelike aande hê en ’n aantal beestelike aande. Met geestelike aande is bedoel Bybelstudie of ’n geestelike onderwerp. Met beestelike aande is bedoel plesier, ’n ete of speletjies. Gewoonlik moes die program meer beestelike as geestelike aande hê om die jongmense te trek.

In ons gelese gedeelte hoor ons van twee susters, Marta en Maria. Marta word gewoonlik eerste in die Evangelies genoem en daarom was sy waarskynlik die oudste. Marta het haar eie huis in Betanië besit, wat in die Bybelse tydperk ’n ongewone verskynsel was. Die twee susters het ook ’n broer gehad met die naam Lasarus, vir wie die Here uit die dood opgewek het. Hierdie gesin was baie naby aan die Here Jesus. ’n Mens kan amper sê hulle was huisvriende.

In Lukas lees ons hoedat Jesus besoek gebring het aan Marta en Maria. Marta was die vleeslike vrou. Sy het haar  bekommer oor baie dinge wat gedoen moes word in die huis en ook oor die bediening van die kos. Maria was die geestelike vrou en sy het aan die voete van die Here Jesus gesit en geleer van al die wysheid en onderrig van die Here Jesus. Die feit dat sy aan die voete van die Here gesit het, was ook baie ongewoon. Vrouens is nie toegelaat om aan die voete van ’n rabbi te sit om onderrig te word nie. Slegs mans het daardie voorreg gehad. So het Jesus teen die Joodse gebruike in vir vroue gelyk geag as mans.

Dan lees ons van die ongeduld van Marta teenoor Maria. Sy kla as’t ware vir Maria aan by Jesus, sou Maria lui wees. Hoor wat sê Martha: “Here, pla dit U nie dat my suster my alleen los om te bedien nie? Sê tog vir haar om my te help!” Marta is die besige by, wat net werk en besig bly en dan ook nog simpatie by die Here soek. Marta, as vleeslike persoon, is net met die alledaagse dinge besig. Die tyd dat die Here Jesus gekruisig moet word kom nader. Sy koester nie die laaste geleenthede met die Here nie.

Maria, aan die anderkant, sit aan die voete van die Here Jesus en is leergierig. Sy is die geestelike vrou. Vir haar kan die alledaagse wag. Sy is soos ’n spons wat alles insuig wat die Here vir haar leer. Calvyn het nie verniet gesê dat ’n mens ’n “teachable mind” moet hê nie. ’n Mens moet altyd bereid wees om te leer.

Dan antwoord die Here Jesus vir haar in Luk 10: 41 – 42:  “Martha, Martha, jy kwel en ontstel jou oor so baie dinge, maar net een ding is noodsaaklik, en Maria het die goeie deel gekies; dit sal nie van haar af weggeneem word nie.”

Die Here sê nie dat Marta verkeerd optree of dat sy nie met vleeslike dinge besig moet wees nie. Inteendeel, Marta ondersteun sy bediening en is gasvry. Hy beklemtoon net dat Maria haar besig hou met die noodsaaklikste, naamlik om geestelik te leer en te groei.

In Johannes 12: 1 – 8 lees ons opnuut van Marta wat as vleesvrou die ete bedien het. Maria het hier weer eens, as geesvrou, geestelik opgetree deur ’n halfliter egte, baie duur nardusolie op Jesus se voete uit te giet en sy voete met haar hare af te droog.  Jesus laat haar toe en sien dit in die lig dat sy hom salf met die oog op sy begrafnis wat binnekort plaasvind. Die mense sê mos: “Moenie vir my blomme gee vir my begrafnis nie. Gee dit vir my terwyl ek nog leef en dit kan waardeer”. Maria het Jesus vereer terwyl Hy nog by hulle was.

Ek is bevrees dat ons lewe ook so opgeslurp word deur die alledaagse vleeslike doenighede. Ons hardloop rond soos ’n springhaas om by alles uit te kom. Ons is in die aand stokflou, sonder om by die geestelike uit te kom.

Somtyds is ons kompasnaald op die verkeerde gerig. Ek wil net met die vleeslike en beestelike dinge besig wees. Ek het nie tyd vir die spirituele begeertes van my hart nie. Dan sê Augustinus so treffend, “… my hart sal onrustig bly tot dit rus vind in God”. Daarom moet my kompasnaald, die sin van my lewe, op die geestelike dinge gerig wees. Ek moet God begeer meer as enigiets anders. Met ’n diep dors na God, moet my geestelike kompasnaald altyd na God soekende bly wees. Ons sal soekende bly  wees, want ons bly sondige mense.

Bybelstudie en gebed moet soos die hamer en beitel wees waarmee ek al dieper inbeitel in die kosbaarhede van God se Woord. Dit is baie belangrik dat ek tyd maak om met die Here te gesels. Ek moet mediteer  oor die Woord. In Dan 6: 11 lees ons hoedat Daniël drie maal per dag tot die Here gebid het. Ons lees dit was sy gewoonte om na sy binnekamer te gaan om tot die Here te bid. Ja, selfs toe hy vervolg is, het hy voortgegaan met hierdie goeie gewoonte van hom.

In Mark 1:35 lees ons weer hoedat die Here tyd gemaak het om met sy Vader te praat. Ons lees hoedat Hy die môre vroeg toe dit nog nag was opgestaan het, buitentoe gegaan het na ’n eensame plek en daar gebid het. Hoeveel te meer het ons wat maar gewone mense is dit nie nodig nie.  Baie keer is ons verskoning dat ons te besig is (net soos Marta). Maar kyk hoe besig was die Here Jesus. Ons lees in Mark 1: 32 – 34 hoe hy duiwels uitgedryf het, siekes gesond gemaak het en gepreek het. Die mense het sommer so saamgedrom daar waar hy gepreek en opgetree het. Maar te midde van sy besige program het hy tyd gemaak vir sy stiltetyd soos ons reeds in Mark 1: 35 gesien het. Martin Luther, die groot kerkhervormer, het gesê: “Hoe besiger my dag, hoe meer moet ek bid.” Soos ek elke dag tyd maak om aan te trek en kos te maak en te werk, so moet ek tyd maak vir my stiltetyd. My stiltetyd moet vir my belangriker wees as my etes van elke dag.

God kan jou geestelike lewe daagliks op verskillende maniere aanraak. Soms kan ’n geestelike musiek YouTube-video jou innooi in ’n aanbiddingsmoment. Om lank en ver in die natuur te stap en alles fyn waar te neem en God in alles te sien, is ook aanbidding. Om elke jaar deur ’n Dagstukkiesboek te werk is betekenisvol. Jy kan doodeenvoudig ook net “Wandel in die Woord”, deur te mediteer wat die Here vandag vir jou openbaar deur die gelese gedeelte. Om God te soek in die gewone van elke dag is ook aanbidding. Om aan die einde van elke dag die vraag te vra waar jy vandag vir God gesien het, kan betekenisvol wees vir jou geloofslewe.   

Om op ’n Retreat te gaan na ’n Retreat-sentrum vir ’n naweek of ’n paar dae in absolute stilte, is ook baie sinvol vir baie mense se geloofslewe. 

Ek vind dit ook geestelik verrykend om vir lang tye in kloosters of katedrale te gaan sit met die kenmerkende skemerte, gekleurde glasvensters, absolute stilte en dan natuurlik die knielbankie by elke bank, waar jy op jou knieë kan gaan om te bid. Die absolute skoonheid van die katedraal vertel iets van wat die argitekte raakgesien het van die heerlikheid van God toe hulle die besondere geboue ontwerp het.

Soek God in die stilte. Soek God in die onverwagse. Soek God in die eenvoud. Soek God in die broosheid van die lewe. Jy sal God oral vind, as jy diep genoeg en lank genoeg kyk.

Ek wens ons Gereformeerdes het ook knielbankies gehad, waar ’n hele gemeente op hulle knieë kan gaan om God te aanbid. Nie alle gelowiges is gemaak vir charismatiese kerkmusiek wat jou emosies opwerk nie. Die meeste soek die Here in stilte, in skoonheid, in ’n goed-voorbereide preek en in lofgesange met gewydheid. Soek God in die gewydheid van ’n gewone erediens. Daar hoor jy in die besonder hoe God praat, want waar die Woord verkondig word, vind die besondere openbaring van God plaas deur Sy Woord en Gees, wat tegelyk werksaam is.

Ek moet my elke dag vleeslik besig hou met die alledaagse, maar die belangrikste is om ook elke dag geestelik besig te wees. Dan sal ek elke dag die rus en die vrede van die Here Jesus geniet. Wees “teachable”. Laat jou onderrig. Ons moet lewenslank aan die voete van die Here Jesus sit. As jy nie “teachable” is nie, kan jy nie geestelik groei nie. As jy nie tyd maak vir geestelike groei nie, is jy soos ’n boom met ’n swak ontwikkelde wortelsisteem. As die storm kom, dan waai die boom om.

Dien die Here prakties soos Marta gedoen het, maar ontwikkel ook geestelik soos wat Maria gedoen het.  

Dan sal jy geseënd genoem word.                                  AMEN

(Ds. Paul Odendaal is leraar van die NG Kerke Adelaide en Fort Beaufort.)

SKRIFLESING: Mat 5: 6 en Mat 23: 23 en Rom 8: 18 – 25

Daar is min dinge in die lewe wat soveel respek afdwing as absolute billikheid en regverdigheid.

Mense wat die meeste respek afdwing, ondanks verskille, is mense wat onkreukbaar regverdig, billik en eerlik is – dikwels tot hulle eie nadeel. Sulke mense laat gewoonlik  ’n blywende indruk op ander se lewens.  Sulke mense se karakter word gevorm, deurdat hulle ’n droom het na ’n beter wêreld. 

Ons moet nie dink die hemel begin eers eendag nie. Dit begin alreeds waar ons die hemel waar maak in hierdie aardse gebroke wêreld. Ons moet nou alreeds iets van die hemel sigbaar maak, om in ’n beter wêreld te leef.

In die droom van Salomo in 1 Konings 3: 1 – 15 vra die Here vir Salomo hy kan vra wat sy hart begeer. Dan vra Salomo “’n opmerksame hart om reg te spreek oor u volk.” Salomo begeer geregtigheid bo alles. Die Here was so tevrede met Salomo se wens, dat Hy hom op die koop toe ook rykdom en aansien gegee het. Salomo wou van die lewe en van sy koningskap ’n beter wêreld skep, daarom het hy wysheid gekies.

Die vierde Saligspreking is gebou op die tweede Saligspreking. Eers as jy treur oor die ellende en die onregverdigheid in die samelewing, kan jy honger en dors na die ware geregtigheid en ’n beter wêreld. Dan kan jy honger en dors na die Messiaanse Ryk wat moet kom en vergestalting vind, sodat die ellende van hierdie wêreld minder kan word. In die Bybel is daar geen sprake van heil of genade of verlossing, sonder reg en geregtigheid nie. Die Lewende Bybel vertaal die vierde  Saligspreking met “’n brandende begeerte om te doen wat God wil hê.”

Sonder die honger na ’n beter wêreld, sal jy nooit kan kom om te soek vir reg en geregtigheid nie. Eers as jy treur en gebroke is oor die stukkendheid van die wêreld, kan jy honger na ’n beter wêreld.

En hoe kom die beter wêreld? Mat 23: 23 beskryf wat die verkeerde fokus en dan ook die regte fokus is: Ellende wag vir julle, skrifkenners en Fariseërs, skynheiliges! Julle gee tiendes van kruisement, anys en komyn, maar julle verwaarloos die gewigtiger sake van die wet: geregtigheid, barmhartigheid en trou. Juis hierdie dinge moes julle gedoen het, sonder om die ander na te laat.

Die Fariseërs en Skrifgeleerdes het gedink hulle lewe is reg omdat hulle die wetsgedeeltes nagekom het. Maar hulle het vergeet om die gees van die wet, naamlik geregtigheid, barmhartigheid en betroubaarheid na te kom.

Jacques Philippe skryf: “Gelukkig is diegene wie se diepste begeerte nie beperk is tot een of ander menslike ambisie nie, maar gesentreer is op ’n begeerte na heiligheid, die begeerte om God te behaag en Sy wil te doen, om God en naaste lief te hê met al die krag van hul harte. Hulle sal ontvang wat hulle begeer en sal vervul word.”

Ons is geneig om eiegeregtig te wees. Ons begeer geregtigheid wat ons pas en wat ons behoeftes bevredig. Daarom is ons so geneig om selfsugtig te wees. Daarom is die kerk en die Christen se getuienis dikwels nie sterk nie. Ons tree nie regverdig op teenoor mekaar en die samelewing nie. Ons honger nie daarna om goed te doen aan ander mense en aan die wêreld nie. Ons is net honger vir onsself.

Luther se bekende uitspraak Hoe heiliger, hoe sondiger word ook in dié lig verstaanbaar. Hoe nader ’n mens aan die Here kom (dit is wat heiligheid in sy wese is), hoe meer raak jy bewus van die feit dat jou lewe nie is wat dit moet wees nie. Mense wat ver van God leef, vind gewoonlik min fout met hulle eie lewe. Dit verklaar ook waarom Paulus homself die allergrootste van sondaars kon noem. Inderdaad ’n sprekende voorbeeld van “hoe heiliger, hoe sondiger.”

’n Mens is honger en dors na ’n beter wêreld as jy jou werknemers billik behandel. ’n Mens is honger en dors na ’n beter wêreld as jy jou beste gee vir jou werkgewer. ’n Mens is honger en dors na ’n beter wêreld  as jy alle mense gelyk en regverdig behandel, ongeag hulle afkoms, ras, klas of stand in die samelewing. ’n Mens is honger en dors na ’n beter wêreld as jy mense nie ekonomies uitbuit nie. ’n Mens is honger en dors na  ’n beter wêreld as jy jou vorms en belastingopgawe met eerlikheid invul en nie meedoen aan korrupsie of omkoopgeld nie. ’n Mens is honger en dors na ’n beter wêreld is as jy die naam van jou medemens beskerm teen skinder en laster. ’n Mens is honger en dors na ’n beter wêreld as jy opkom vir hulle wat verdruk word of deur die samelewing misken word. ’n Mens is honger en dors na ’n beter wêreld as jy jou ontferm oor die armes en die randfigure in die samelewing.

Die Here Jesus het gesê dat as ons enigiets doen teenoor ons medemens wat van geregtigheid getuig, ons dit eintlik aan Jesus doen, want Jesus is die volmaakte beeld van geregtigheid. Dan honger ons na ’n beter wêreld.

In die Bybel waarsku die Here dikwels sommige konings van die Ou Testament dat hulle swak herders is vir die volk. Vergelyk maar net die woorde van die profeet Esegiël wat sê dat die herders van die volk mense misbruik, wegstamp en net die beste vir hulself wil hê. In die hedendaagse politieke landskap lees ons ook van staatskaping, nepotisme en korrupsie op groot skaal. Dit ontbreek ons landsleiers om in geregtigheid te heers. Dit plaas ons land op ’n afdraande pad. Daar is nie drome na ’n beter Suid-Afrika in ons regering nie. Daarom verval ons al meer in ’n stukkende,  mislukte staat. Inderdaad leef ons onder ’n skewe reënboognasie. Daar is geen of min ambisie by baie politici, om die honger na brood, werksgeleenthede, basiese regte en menswaardigheid te herstel.

Jacques Philippe skryf: “God maak geen uitsonderings nie, maar behandel almal met absolute gelykheid. Hierdie goddelike geregtigheid is ’n vereiste vir die mensdom, wat voor God moet staan in ’n verhouding van waarheid sonder verskonings.”

Die ryk man in die gelykenis van Lasarus het sy dors te laat ontdek. In die hel het hy vir Abraham gevra dat Lasarus net sy tong moet kom natmaak. Maar helaas te laat. Vir ’n leeftyd het hy nie die regte van Lasarus raakgesien terwyl Lasarus buite sy poort gelê het nie. Die ryk man het nie ’n honger gehad na ’n beter wêreld vir Lasarus nie, nou het hy ’n ewige dors, wat erger is as hongerte.

In 1 Konings 21 lees ons ook van koning Agab wat die grond en wingerd van Nabot begeer het. Toe hy dit nie kon kry nie, het hy hom opgeruk en in sy slaapkamer toegesluit en niks geëet nie. Sy vrou Isebel het toe ’n plan gemaak en valse getuienis is teen Nabot ingebring deur twee boosdoeners. As straf is Nabot met klippe doodgegooi.  Agab kon toe besit neem van Nabot se grond. Oor hierdie onreg het die Here vir Agab gestraf. Agab het nie ’n honger en dors na geregtigheid gehad nie, maar was honger en dors na sy eie belange. Hy het geen begeerte na ’n beter wêreld gehad nie.

’n Mens kan nie gelyk na die aarde en hemel kyk nie. Net so kan ’n mens nie gelyk kyk na ’n wêreldse gesindheid van onreg en na hemelse geregtigheid nie. Jou hart kan nie verdeeld wees nie. Thérèse van Lisieux het gesê:  “I don’t want to be a saint by halves!”

As ’n mens net honger is na jou eie voorspoed, rykdom en aansien is jy soos ’n hond wat na sy eie braaksel toe terugkom om dit te eet. Dit bevredig nie. Dit stil nie die honger nie.  Eers as jy honger en dors na die regte van ander mense, word jy versadig, want dan vind jy sin in jou lewe. Dan is daar betekenis in jou lewe. Ons as Christene moet elke dag honger na ’n beter wêreld. Nie soseer ’n beter lewe vir onsself nie, maar ’n beter lewe vir ander en vir die honger van die wêreld.   Ons moet kan treur oor hierdie wêreld voordat ons ’n honger kan ontwikkel vir ’n beter wêreld.

Maar die saligspreking het ook betrekking op honger en dors na die geregtigheid wat God deur Sy Seun Jesus Christus skenk. In Joh 14: 4 sê Jesus dat elkeen wat die water drink wat Jesus gee, nooit weer dors sal kry nie. In Joh 6: 35 sê Jesus dat Hy die brood van die ewige lewe is en dat  elkeen wat na Hom toe gaan nooit weer honger sal kry nie. As ’n kind honger is, sal sy vader en moeder altyd vir hom of haar kos gee. Net so, as ons honger na God se swaar-verdiende geregtigheid, sal God ons altyd versadig met verlossing en saligheid. 

God se honger en dors na Sy kinders is baie groter as ons honger en dors na Hom. Hy het ’n onuitspreeklike liefde vir Sy kinders. Daarom het Jesus aan die kruis gesterf.

’n Mens kan nie jou verlossing koop of verdien nie. In die Middeleeue het die Rooms Katolieke Kerk van die mense geld of afkoopboetes gevra om van hulle sondeskuld ontslae te raak.

Wanneer ’n gasheer sy vriende nooi vir ’n ete, verwag hy nie dat sy vriende daarvoor betaal nie. Al wat hy wil hê is dat hulle met ’n aptyt na die ete toe kom om lekker te eet. Daarom betaal ons nie vir ons verlossing nie. Ons moet net met ’n aptyt van  honger en dors na Christus toe kom. Hy sal ons gratis voed met Sy geregtigheid en ons dors les met die ewige water.

Toe die verlore seun honger was, het hy na die varke gegaan. Toe hy egter wou sterf van honger, het hy na sy vader gegaan. Dit is die tipe desperaatheid waarvan die vierde saligspreking praat.

Ons fisiese lewe hang af van kos en water. Ons geestelike lewe hang af van geregtigheid. Daarna moet ons honger en dors. Dan is die beloning dat ons versadig sal word om die sin van die lewe te ervaar en te beleef. Die sin van die lewe is om te honger om van hierdie wêreld ’n beter plek te maak.

Augustinus het gesê: “God het ons vir Homself gemaak, en ons hart sal onrustig en soekend bly totdat dit rus vind in Hom.” Ons sal rus vind en versadig word as ons Sy geregtigheid met ons hele hart najaag. As ons elke dag honger en soekend is na ’n beter wêreld, sal ons lewe betekenis en sin hê.  AMEN

(Ds. Paul Odendaal is leraar van die NG Kerke Adelaide en Fort Beaufort)

BRONNELYS

MacArthur, John. The Only Way To Happiness (Foundations of the Faith). Moody Publishers: Kindle Edition.

Smit, Dirkie 1989. Vreemde geluk. Goodwood: Nasionale Boekdrukkery.

Watson, Thomas. The Beatitudes: An Exposition of Matthew 5:1-12 [Updated and Annotated]. Aneko Press. Kindle Edition.

Philippe, Jacques. The Eight Doors of the Kingdom: Meditations on the Beatitudes. Scepter. Kindle Edition.

Bible Society of South Africa; Bible Society of South Africa. Die Bybel 2020-vertaling met Deuterokanonieke boeke (Afrikaans Edition) (p. 3813). Bybelgenootskap van Suid-Afrika. Kindle Edition.

SKRIFLESING: Ps 1: 1 – 6

Op hierdie dag word Annamarie du Preez gedoop en word so deel van die heilige verbond wat alreeds in Gen 15 tussen die Here en Abraham gesluit is.

Die Here het vir Abraham gesê sy nageslag sal wees soos die sand van die seestrand en die sterre van die hemelruim. Daarmee het Hy nie bedoel die fisiese Israel soos ons dit vandag ken nie, maar die geestelike Israel. In die Ou Testament was die teken van die verbond die besnydenis en in die Nuwe Testament is dit die heilige doop, die teken van die verbond. Daarom is ons deur die goue lyn van die verbond almal kinders van vader Abraham, soos die bekende kinderliedjie lui.

De Here belowe in die heilige doop dat Hy ons hemelse Vader en ons Verlosser sal wees en dat Hy wil hê ons moet Sy kinders wees. Deur die doop word jy as kind van die Here deel van die Here se kerk op aarde. Annamarie du Preez word vandag deel van die Christelike kerk wêreldwyd, maar ook in die besonder lidmaat van Fort Beaufort-gemeente.

Ek het besluit om Psalm 1 te gebruik by die doop van Annamarie. Daar is baie soorte mense in die wêreld. Daar is kortes en langes. Daar is slimmes en minder slim mense. Daar is maer en vet mense. Daar is goeie mense en slegte mense. Daar is wit en swart mense. Daar is linkerbreinmense en regterbreinmense. So kan ’n mens aangaan. Maar in God se oë is daar net twee soorte mense, naamlik die regverdiges en die goddeloses.

Dan vergelyk die Psalmdigter die regverdiges met ’n boom en die goddeloses met kaf.

Regverdiges is soos ’n boom wat by ’n waterstroom, in die Here, geplant is en groei en ’n reusagtige boom word. Regverdiges is geregverdig deur die bloed van Christus wat op Goeie Vrydag gestort is. Hulle dra vrugte van bekering op hulle tyd. Hulle blare, hulle lewe, verwelk nie in die somerson of in die winterkoue nie. Regverdiges is lief vir die Wet van God en vir die pad van God. As jy op die regte pad bly, dan is jy ’n regverdige. Dan groei jy soos ’n boom wat by waterstrome geplant is.

Waarom word regverdiges vergelyk met ’n boom? Die sukses van ’n boom hang nie af van sy stam, takke of blaredos nie. Nee, die sukses van die boom hang af van dit wat jy nie kan sien met jou blote oog nie. Die wortels en in die besonder die diepte van die wortelstelsel bepaal die sukses van die boom. In Psalm 1 word ook gemeld dat die regverdiges soos ’n boom is wat by ’n waterstroom groei. Hierdie waterstroom simboliseer om in die teenwoordigheid van die Here te lewe. Daarom moet Coenie en Nandie hulle kinders, Coenraad en Annamarie grootmaak in die teenwoordigheid van die Here. Godsdiensoefening by die huis, tafelgebed, stiltetyd met kinders wat die Bybel leer ken en leer om te bid voor hulle gaan slaap, asook gereelde kerkgang, en kategese is alles voorbeelde waar kinders se geloofswortels  ontwikkel word. Ouers en grootouers moet deur hulle lewe ’n voorbeeld stel van hoe ’n Christelike lewe lyk.  Ons kinders moet diep sterk geankerde geloofswortels ontwikkel wat in Jesus Christus geanker is.

’n Boom met ’n swak wortelstelsel word maklik deur ’n tifoon, soos verlede Maandag en Dinsdag, omgeruk deur die wind. Die lewe is ook vol teleurstellings en rukwinde. Maar as jou geestelike geloofswortels sterk ontwikkel is, kan jy die rukwinde van die lewe trotseer.

Sterk geloofswortels word gevorm daar waar daar baie water is. Die gedoopte kind moet in die teenwoordigheid van die lewende Water, naamlik Jesus Christus, leef. Hoe nader aan die water, hoe vinniger groei die boom. Hoe nader jy aan die Here Jesus groei, hoe vinniger sal jou lewe (jou boom) vrugte dra.

Die goddelose is egter soos kaf. In die antieke tyd het hulle gewag vir ’n winderige dag. Dan is die koringkorrels met ’n vurk die lug in opgegooi. Die koringkorrels wat swaarder is, het op ’n hoop geval, maar die kaf het weggewaai. So is die goddelose ook, hulle waai eenvoudig weg en hulle lewe kom tot niks. Al waarvoor dit deug is om aan die brand gesteek te word, as vuurmaakmateriaal.

Daarom sê vers 1 en 5 dat die goddeloses se byeenkoms, die byeenkoms is van mense wat God en ander mense spot. Dink maar hoe kan ongelowiges met God spot en ander mense verkleineer. Maar die byeenkoms van die regverdiges loop goed af en die Here sorg vir die pad van regverdiges.

Respek ’n eienskap van regverdiges. Onthou goddeloses spot met God en met mekaar.  Maar regverdiges respekteer God en ander mense. Ja, hulle respekteer selfs die geringstes in die samelewing. Jy sal ’n groot boom word, as jy elke dag God in jou lewe respekteer.

Die teenoorgestelde van die woord “spot” wat in die Psalm gebruik word, is om “respek” te hê. Jy moet absolute respek en vrees vir die Here hê. Jy moet ook alle mense respekteer. Dit is juis waarmee die meeste onderwysers op skool sukkel. Kinders word nie meer geleer om respek vir God of vir hulle maats of volwassenes te hê nie.

Daarom is die woonhuis waar die kind grootword die kweekhuis, waar die verbondskinders  gevorm word, water gegee word, asook somtyds gesnoei word.

Annamarie moet leer om haar ouers, haar grootouers en eendag alle mense wat oor haar pad kom, te respekteer. Eendag moet sy ook haar huwelik respekteer en alle gesagsinstansies wat bestaan. Regverdiges spot nie God of hulle medemens nie, hulle respekteer almal.

Ons moet ook onthou dat wat jy ook al sê of doen ander mense se lewe en jou lewe beïnvloed. Elke dag moet jy keuses maak en elke keuse het ’n gevolg. Daarom moet jy so lewe dat jou lewe betekenisvol vir ander is. Jy moet ander mense se lewe betekenisvol beïnvloed. Dit is die diepste roeping van die lewe, naamlik om betekenisvol vir ander te lewe. Wat ook al jou keuses is, jy moet die gevolge van jou keuses dra.

Annamarie moet wees soos ’n vrugteboom wat by ’n waterstroom geplant is. Sy sal groei en deur die loop van haar lewe die respek van haar omgewing en gemeenskap verdien. Sy moet strewe daarna om ook   ’n Godsvrou te word. Eendag moet onder haar boom haar man, haar kinders en haar kleinkinders kan kom koelte soek. Hulle moet eendag by haar raad en wysheid kom soek. Annamarie het wonderlike ouers en ook wonderlike oupas en ’n ouma wat haar lewe positief kan beïnvloed. Seer sekerlik sal sy ook eendag wonderlike onderwysers en wonderlike dosente en vriende hê, wat haar lewe positief beïnvloed. Sy moet dan dankbaar wees vir hierdie kosbare mense wat haar lewe gevorm het. Maar eendag moet sy weer ander mense se lewens vorm.

In vers 3 se laaste gedeelte staan daar dat alles wat ’n regverdige aanpak, gedy. Met ander woorde dit word ’n sukses. As jy wil hê dat jou lewe suksesvol en vol betekenis is, moet jy leef soos ’n regverdige. Annamarie se kinderjare, skooljare, haar studies, haar huwelik, haar ouerskap, haar professionele werksloopbaan en haar lewe lê voor. As sy soos ’n boom groei by die watervore van die Here sal sy gedy en daarvan ’n sukses maak. Sy sal word soos die vrou van Spreuke 31: 10 – 31. Daarom moet Annamarie geleer word om op die vaste fondamente van haar ouers en grootouers voort te bou.  Sy moet bou op die fondament wat hulle vir haar gaan lê.

Die Here het die volle prys betaal vir ons lewe. Waarom sal ek my duur gekoopte lewe vermors om soos kaf te leef. Waarom sal ek verder spot met God, soos wat die soldate rondom Jesus se kruis gespot het? Ja, Herodus het ook gespot met Jesus. Die Jode het gespot met Jesus. Die goddeloses leef daarvan om van alles ’n spottery te maak.

 Nee, ek is losgekoop om ’n boom by waterstrome te wees. Jesus het aan ’n kruishout gehang, sodat ek ’n lewende boom kan wees wat geplant is by watervore.

Annamarie du Preez moet dit doen en sy sal gedy. Sy sal ’n boom word en  haar nageslag sal in haar koelte sit. Sy sal genoem word ’n Godsvrou, veranker in Jesus Christus met ’n sterk wortelstelsel. Sy sal bly staan selfs in die tifone, winde en rukwinde van hierdie lewe.

Annamarie en Coenraad is geseënde kinders, want hulle het ouers en grootouers wat die Here ken. Wat meer kan ’n kind begeer?             AMEN

(Ds. Paul Odendaal is leraar van die NG Kerke Adelaide en Fort Beaufort.)