NG Kerke Adelaide en Fort Beaufort

SKRIFLESING: Matteus 13:1–9, 18–23

In moderne boerderypraktyke is die effektiwiteit van die saaiproses baie belangrik.

Hedendaagse saaimasjiene bepaal met rekenaarpresisie die diepte van die grond en die hoeveelheid saad per hektaar. Masjiene trek voortjies, die saadkorrel word op die regte diepte geplant en weer bedek in een beweging, sodat daar geen kans is dat die saad verlore kan gaan nie.

Maar God is ’n anderste saaiboer. Hy saai “roekeloos” op alle plekke. Hy vermors as’t ware die saad omdat Hy so roekeloos vrygewig saai. Vir God gaan dit nie oor die produktiwiteit nie, maar om getrou te wees in die saaiproses. Die inset is vir God belangriker as die uitset. Vir die mens gaan dit oor die maksimum uitset, maar vir God gaan dit oor die maksimum inset (vir sondaars). Vir die maksimum inset vir sondaars, het die Vader Sy enigste Seun gegee. Die Vader het Sy alles gegee.  God is roekeloos vrygewig met die saaiproses.

In die gelykenis is ons tegelyk die saaiers en die grond.

Die gelykenis het dus twee fokus-areas, naamlik:

Ons gaan na elkeen van die twee fokus-areas kyk.

Kom ons begin by die eerste:

a.) God roep ons om getrou te wees.

Die eerste perspektief is dat God die saaier is en van ons medesaaiers maak wat die Woord moet saai. Hierdie gelykenis wil vir ons bemoedig om nie moedeloos te raak as ons min vrug sien op ons getuienistaak nie. God berei ons as’t ware voor dat daar verskillende menseharte is, wat verskillend op die Woord reageer. Ons moet net aanhou die Woord saai. God roep ons as’t ware op om getrou te wees in die saai van die Woord. Moeder Theresa van Kalkutta het dit raak beskryf: “God roep ons om getrou te wees, nie suksesvol nie.”

Ons sien elke dag hoe mense onder die verkondiging van die Woord hulle rug op God draai. Hulle sak uit in die geloof. Hulle verwater in die geloof. Die Here Jesus sê ons moet nie daaroor moedeloos wees nie, maar weet dat dit so sal wees. Baie dikwels word die dinamika van alle gemeentes as volg beskryf. Een derde is aktief en is warm vir die Here. Die tweede derde is lou. Jy probeer hulle met baie moeite betrokke kry in die gemeente. Die laaste derde is heeltemal koud vir die Here. Hulle inset in die gemeente is zero. Hulle het al heeltemal van God vergeet of hulle rug op God gedraai. Hierdie tendens kom regdeur die statistieke van alle gemeentes van alle kerk-denominasies na vore. Jy kry die tendens in elke gemeente. Juis daarom het die Here ons in die gelykenis aangemoedig om roekeloos die Woord te saai, ook by hulle wat heeltemal onverskillig lewe.

Ons hoef nie altyd suksesvol te wees in die saai van die Woord nie, maar ons moet getrou wees en oral saai. Dit is ons taak om te saai, maar dit is God se taak om die saad te laat opkom en dit te oes. Martin Luther het by geleentheid gesê dat sy taak net is om te saai. Terwyl hy sy Wittenbergse bier drink, werk God in die verborgenheid en kom die Koninkryk ook op plekke waar jy dit die minste verwag. Teleurstelling in mense is ’n gegewe. Ons moet dit so aanvaar. Die Here sê so sal dit wees. Nie almal sal ewe ontvanklik vir die Woord wees nie.

’n Stukkie agtergrond sal die moderne leser help. Daar was twee aanvaarbare maniere om te saai. Die eerste manier was om eers te ploeg en dan te saai (soos vandag). Maar daar was ook ’n manier van eers saai en daarna die saad inploeg. In hierdie gelykenis is die tweede manier van saai waarskynlik die gebruik. Dit is waarom die saaier nie geweet het waar die klippe en onkruid verborge lê nie en waar die voetpaadjie later sou ontstaan nie. Die gelykenis wil die saaier aanmoedig om te saai, al weet hy nie wat die uitkoms van die oes gaan wees nie – aangesien die ploeg eers later in die grond sal kom. Die saaier kan nie vooraf bepaal waar die saad vermors gaan word nie.

Wat belangrik is in die gelykenis van die saaier, is dat die saaiers van die Woord nie krediet moet neem wanneer die saad ontkiem, groei en vrug dra nie. Dit kan so maklik waar word dat kerke onder mekaar kompeteer wie die meeste siele gewen het vir die Koninkryk van God. Die mens kan saai, maar dit is net God wat kan laat opkom. God werk deur Sy Gees en Woord om bekering te laat plaasvind.  Sonder menslike toedoen, slegs deur die uitverkiesende genade van die Here, kan die saad groei en oes dra in jou lewe. God werk alleen, maar Hy gebruik mense as saaiers van die blye Evangelie.  

Rom 9: 14 – 15 lees as volg: “Hoe kan hulle Hom dan aanroep, as hulle nie tot geloof in Hom gekom het nie? En hoe kan hulle in iemand glo van wie hulle nie gehoor het nie? En hoe kan hulle hoor sonder iemand wat dit verkondig?  En hoe kan hulle dit verkondig as hulle nie gestuur word nie? Soos daar geskryf staan: ‘Hoe lieflik  is die voetstappe van diegene wat die goeie boodskap verkondig!’ ”

Getrouheid in die verkondiging en lewe van die Evangelie vra geduld, nie onmiddellike resultate nie. Inteendeel, die resultate behoort aan God, want dit is Hy wat die geloof bewerkstellig.

In 1813 het Adoniram en Ann Judson in Birma, vandag die moderne Mianmar, aangekom. Adoniram het baie jare  daaraan bestee om die taal van die inheemse volk aan te leer en die evangelie te verkondig. Dit was stadige, moeisame en geduldige werk. Eers in 1819, omtrent ses jaar ná hul aankoms, het hy die eerste Birmaanse bekeerling, Maung Naw, gedoop.

Judson het aangehou om die Woord te verkondig en te vertaal, met baie min resultate. Hy is later tydens ’n oorlog gevange gehou, maar het ná sy vrylating met die vertaalwerk en sendingwerk voortgegaan. Uiteindelik het hy die hele Bybel in Birmaans vertaal.

Dit het al gebeur in die Sendinggeskiedenis dat ’n sendeling sy of haar hele lewe opoffer en nie in hulle lewenstyd enige vordering sien nie. Dan gebeur dit dikwels dat na hulle dood, die vrug van hulle lewenstaak eers sigbaar raak.

Onthou, ons almal is saaiers van die Woord. Dit is nie net predikante en ampsdraers in die kerk nie. Die gewone gelowige kan deur sy of haar getuienis of lewe ook ’n saaier wees van God se Woord.

Die tweede fokus-area van die gelykenis is:

b) God roep ons om ontvanklik te wees.

Soos daar in die gelykenis vier verskillende grondsoorte is, so is daar vier verskillende soorte harte wat op die Here se Woord (die saad) reageer.

Daarom roep die gelykenis ons op om tegelyk saaier te wees en ook andersyds ontvanklike grond te wees vir die Woord van die Here.

Die Here verduidelik dat daar vier soorte grond is. Die eerste tipe grond word ’n voetpad en die voëls pik die saad op. Voëls word dikwels in verband gebring met die duiwel. Dit is mense wat die woord hoor en hulle dadelik verset teen die Woord en die saad word weggepik deur die duiwel. Daar kom eenvoudig niks van die Here se Woord tot reg in hulle lewe nie.

Die tweede grondsoort het net ’n dun lagie goeie vogtige grond, maar direk daaronder lê die klipbank. Dit is verstaanbaar dat die saad in die vogtige dun bolaag-grond vinnig ontkiem. Maar as die wortels die klipbank tref, verwelk dit gou. Aanvanklik word die Woord van die Here met groot blydskap aangeneem, maar sodra die eise en bekommernisse van die lewe ’n werklikheid word, verwelk die bekering en toewyding aan die Here. ’n Mens tref dit baie op geestelike kampe aan, dat jongmense vuur en vlam hulle harte vir die Here gee. Maar as hulle eers weer terug is by die huis en skool en hulle word gekonfronteer met probleme, dan sterf die bekering ’n spoedige dood.

Die derde grondsoort is die saad wat tussen die onkruid gesaai word. Dit is mense wat die Woord van die Here aanneem en ’n tyd lank goed groei. Maar dan kom die versoeking van wêreldse glans, glorie en rykdom en verstik die Woord van die Here. Die plante word geel en vrek later heeltemal.

Die vierde grondsoort is die vrugbare goeie grond, waarop die saad val en ’n oes oplewer van dertig-, sestig- en honderdvoudig. Dit is iemand wat die Woord ontvang, aanneem en alles los en die Here volg.

Dit is hulle wat volhard in die dinge van die Here. Binne die konteks van die teks sou ’n dertigvoudige opbrengs al ’n wonderwerk wees en ’n klein gemeenskap sou daarmee gevoed kon word. ’n Sestig- en honderdvoudige oes sou beteken ongekende geestelike vooruitgang en  groei in God se Koninkryk.

Daarom daag die gelykenis ons tweeledig uit, naamlik om getroue saaiers te wees, maar om ook aan die ander kant ontvanklike grond te wees vir die Here se saad.

Mag ons GETROU in ons getuienis en ONTVANKLIK in ons harte wees.

AMEN

(Ds. Paul Odendaal is leraar van die NG Kerke Adelaide en Fort Beaufort.)

SKRIFLESING: Genesis 17:17 en Genesis 18: 10 – 15

Die dag toe ek gedoop is in 1964 het die mense gelag toe die dominee my gedoop het. Want sien, ek het vier doopname: Paul Coenraad Pieter Arnoldus Odendaal. So baie name vir so ’n klein babatjie. Deur die jare het die mense my gespot oor my baie name. Maar ek is tot vandag toe trots op my doopname. Dit is ek.

Somtyds kan ’n mens lag oor iets wat blyk onmoontlik te wees. Ek was ‘n stil, skaam en teruggetrokke seuntjie. Ek het amper nooit gepraat nie. Toe ek in Sub B kom, het ek vir my ouers en vriende vertel ek wil ’n dominee word. My ma het laggend gesê sy eet haar hoed op as ek ’n predikant word. My maats en onderwysers het gelag en het natuurlik gedink dit is dagdromery en dat ek nie oor die persoonlikheidseienskappe  beskik om eendag ’n predikant te word nie. Dit is nou 50 jaar later en ek is nou alreeds vir meer as 30 jaar predikant. Hulle het gelag en wat volgens hulle menslik onmoontlik was, het waar geword.  Baie het ook getwyfel of ek Grieks en Hebreeus sou baasraak, maar deur God se genade het ek dit gemaak.

Mense lag oor dit wat onmoontlik lyk. So was dit ook met die verhaal van Abram en Sarai. Toe die Here met Abram ’n verbond gesluit het en hulle name verander het na Abraham en Sara, het Abraham gelag oor God se belofte van ’n groot nageslag. Abraham het by homself gedink, ek is 100 jaar en Sara 90 jaar. God het ’n goeie humorsin. Ons lees in  Genesis 17:17 dat Abraham op sy knieë geval het en gelag het.

Een hoofstuk later ontvang Abraham drie besoekers by die bome van Mamre en hy berei vir hulle ’n feesmaal voor. Hy het hulle nie herken as hemelse besoekers nie. Sara het afgeluister. Toe hulle vir Abraham sê dat sy vrou Sara oor ’n jaar  ’n seun sal hê, het Sara ook volgens  Genesis 18: 10 – 15 gelag, van agter die tentdoeke.

Dan vra die Here vir Abraham in vers 13 en 14 waarom Sara lag. Die Here vra of iets dan te buitengewoon vir die Here is. Sara skrik en vertel ’n leuen: “Ek het nie gelag nie.” Dan antwoord die Here: “Nee, jy het gelag.”

Somtyds lag ons ook as die Here vir ons iets belowe. Of ons skud in ongeloof ons koppe en sê dit is nie moontlik nie. In die doopbelofte beloof die Here vir die dopeling dat Hy ’n God sal wees vir die dopeling en dat die dopeling ingesluit is in al die beloftes van God.

Somtyds glo ons nie in die doopbeloftes nie of ons kan selfs daaroor lag. Die meeste gelowiges neem nie God se doopbeloftes ernstig op nie. Martin Luther het ernstige episodes van diepe depressie beleef. Tydens een van sy donker episodes van depressie het hy op sy houttafel die volgende woorde  uitgebeitel: “Maar ek is mos gedoop.” Daarin het hy sy troos gevind. So moet ons vashou aan God se doopbeloftes aan ons.

In tye van diepe aanvegtinge, wat oor enige gelowige se lewe kom, moet ons onsself herinner: “Maar ons is mos gedoop”. Baie Anglikaanse kerke het die gebruik om by die kerkdeur ’n bakkie water te plaas. Dan kan die kerkgangers hulleself herinner dat hulle mos gedoop is en dat God se beloftes ewig en onverganklik is.   

Somtyds kom ons by kruispaaie in ons lewe waar dit onmoontlik lyk om by ’n oplossing uit te kom. Ons almal het al daardie ervarings gehad. Ons lag vir God. Dit is onmoontlik om uit hierdie situasie te kom. Nie eers God kan help nie. Of dalk twyfel ons aan God se bestaan. Of twyfel of God in staat is om ons te kan help. Ons situasie is te hopeloos.

Dan vra God vir ons waarom ons lag, waarom ons twyfel, waarom ons moed opgee. Vers 14 weerklink dan: “Is iets te buitengewoon vir die Here?” Waarom lag julle vir my, sê God.

Wanneer ons in situasies beland wat skeefgeloop het, lag ons dikwels vir God. Die Here is nie in staat om ons te help nie. Maar dan getuig die Bybel hoe verkeerd ons oor God oordeel.

Dit is God wat vir die Abraham voorsien het van ’n offer in die plek van sy seun Isak. Dit is God wat die Rooi See oopgemaak het. Dit is God wat vir Dawid beskerm het teen Saul. Dit is God wat Goliat se kop in die hande van Dawid gegee het. Dit is God wat Daniël beskerm het in die leeukuil. Dit is God wat vir Sadrag, Mesag en Abednego beskerm het in die vuuroond. Dit is God wat sy volk telkens verlos van die ballingskap waarin hulle hulself gedompel het as gevolg van hulle sonde. Dit is Jesus wat die water by die bruilof in Kana in wyn verander het. Dit is Jesus wat mense genees het, kos vermeerder het, sondes vergeef het en vir mense hoop en sin gebring het.

Ons moenie lag en dink die Here kan ons nie help nie. Hy is in staat om baie meer te doen as wat ons onsself kan voorstel.

Dikwels is ons lewe soos ’n tapisserie. Die agterkant van die tapisserie is vol knope en vlegsels en selfs slordig en messy. Maar die voorkant van die tapisserie  is in volmaakte skoonheid en harmonie. Ons moenie dink as ons lewe messy is, in ’n warboel, dat God nie daarin is nie. Hy laat alles ten goede meewerk vir hulle wat op Hom vertrou.

In my persoonlike lewe is ek ook getuie daarvan dat ek dikwels in doodloopstrate was, waar ek geen uitkoms gesien het nie. Dit is eenvoudig angswekkend. Dan wil ’n mens as’t ware in ongeloof lag en sê, hier kan selfs God nie help nie.

Om dan net verras te word deur God. Ek kan persoonlik daarvan getuig, maar dit is so intiem persoonlik vir my, dat dit ’n kosbaarheid is tussen my en God.

Ons moet onsself daaraan herinner, en ook ons kinders, dat ons aan die Here behoort en dat die Here ons in alles sal help. As die onmoontlike vir ons voorlê, moet ons nie soos Abraham en Sara lag vir God nie, maar met geloofsmoed glo dat God ons sal dra en help, ons lewe lank.

Moenie vir God lag in donker tye nie. Jy sal telkens verras word deur God. Net soos Abraham en Sara verras is deur die geboorte van die seun Isak. God verras ons telkens. Wat ’n heerlike versekering.

AMEN

(Ds. Paul Odendaal is leraar van die NG Kerke Adelaide en Fort Beaufort.)

SKRIFLESING: Ps. 133: 1 – 3

Twee broers het saam op ’n familieplaas gewerk. Die een was ongetroud en die ander een getroud, met kinders. Hulle het dit wat hulle geproduseer het en die wins wat hulle gemaak het, presies om die helfte gedeel. Een dag het die alleenloper vir homself gesê: “Dis nie reg dat ons alles om die helfte deel nie. Ek is ’n alleenloper en my behoeftes is min. Daar is my arme broer egter, met ’n vrou en al die kinders”. In die middel van die nag het hy dus gereeld ’n sak koring uit sy skuur geneem, die veld tussen hulle huise oorgesteek, en dit in sy broer se skuur gaan neersit.

Sonder dat hy dit geweet het, het sy broer dieselfde gedink: “Dis nie reg om alles om die helfte te deel nie. Ek is getroud en my vrou sorg vir my. My kinders sal na my omsien op my oudag. My broer het niemand nie, en wie gaan in die toekoms na hom kyk?” Hy het toe ook gereeld ’n sak koring uit sy skuur geneem, in die middel van die nag die veld tussen hulle huise oorgesteek, en dit in sy broer se skuur geplaas. Albei het jarelank met die gebruik voortgegaan om ’n ekstra sak koring in mekaar se skuur te gaan pak. Wat hulle nie kon verstaan nie, was waarom hulle sakke koring nie minder word nie. Wel, een nag het dit so gebeur dat hulle dieselfde tyd na mekaar se huise toe afgesit het met ’n sak koring op hul skouer.  In die donker het hulle in mekaar vasgeloop, met die sakke koring nog so op hul skouers. Hulle was baie verbaas, maar geleidelik het die waarheid tot hulle deurgedring. Hulle het hulle sakke op die grond gegooi en mekaar omhels. Skielik is die naghemel verlig en het ’n stem uit die hemel gesê: “Hier is uiteindelik die plek waar Ek my tempel gaan bou. Want, waar broers in liefde saamwoon, daar sal Ek ook teenwoordig wees.” Die kerk is daar waar mense om Christus ontwil mekaar liefhet.

Die Here het vandag ook vir Sy gemeente in Ps. 133 ’n wens, naamlik dat ons eensgesind met mekaar moet saamleef. In ons huwelike, in ons gesinne, in ons kerk en in ons gemeenskap moet ons mekaar liefhê en eensgesind saamleef. Daarom sê die Spreuke-digter in 17:1 : “Liewer ’n stukkie droë brood met vrede daarby as ’n huis vol kos met ’n getwis daarby.”

In ons teksgedeelte word gepraat van broers. Dit kan beteken bloedbroers of vriende of broers in die geloof. Want is dit nie waar dat elke mens op jou pad eintlik maar jou broer en suster moet wees nie?

Die Psalmdigter sê dit is vir hom goed, dit is vir hom mooi as mense eensgesind kan saamleef. In Hebreeus staan daar eintlik hoe “goed” en “aangenaam” dit is as mense in liefde kan saamwoon.

Die Psalmdigter gebruik twee illustrasies om die aangenaamheid van eensgesindheid tussen broers te beskryf. Die eerste illustrasie kom uit ’n godsdienstige plegtigheid en die tweede beeld kom uit die natuur.

Die eerste illustrasie in vers 2 beskryf die eensgesindheid tussen broers in die beeld van ’n godsdienstige plegtigheid, naamlik die wyding van die hoëpriester. ’n Hoëpriester word gesalf met olie. Olie het in die algemeen die betekenis van vreugde, dit verskaf geur en dit verlig pyn. So word broederskap tussen mense beleef.

Dit bring vreugde – teenoor die hartseer van selfsug wat eensgesindheid versteur.

Dit verskaf geur – teenoor die bedompigheid van selfsug wat eensgesindheid versteur.

Dit verlig pyn – met ’n ware broer kan ek my pyn deel. Hy sal verstaan en my onderskraag.

Die tweede illustrasie kom uit die natuur, waar die harmonie tussen broers met die dou van die Hermonberg vergelyk word. Dou is as teken van goddelike seën beskou, dit is ’n goddelike gawe van lewe en vrugbaarheid. Na die hitte van die dag is die dou in die nag verfrissend en as ’n besondere seën beskou.

Beide die olie en die dou drup. Die olie drup af oor Aäron se baard, dit drup af oor sy klere en selfs die dou van die Hermon drup af oor die berge van Sion. Dit simboliseer die oorvloedige seën wat broederskap en eensgesindheid tussen mense bring. Baie van ons menslike spanning en stres is te wyte aan swak menseverhoudings tussen mense. Ons stres omdat ons nie met mekaar oor die weg kom nie. Ons wil nie as broers saamwoon en eensgesind saamleef nie. Ons is krities teenoor alles en almal. Ons is kleingeestig teenoor mekaar. Skinder en vetes maak ons af as kleindorpie-politiek.

Wie skinder en krities is teenoor alles en almal, is so goed soos die rower in die gelykenis van die barmhartige Samaritaan. So iemand beroof ’n ander een van sy menswaardigheid en lewe. Dit verbreek die eensgesindheid tussen mense.

Esopus was in diens van die filosoof  Xantus. Een dag wou Xantus sy vriende onthaal, en beveel vir Esopus om die beste produkte op die mark vir aandete te laat gaarmaak. Esopus laat maak die kok toe net ’n klomp tonge gaar, en laat dit voorsit met verskillende souse. Die aand bestaan die voorgereg, hoofgereg, bykosse en poeding uit tong. Xantus was woedend :”Het ek jou nie gesê om die beste produkte op die mark te koop nie?”

“En het ek nie gedoen wat u beveel het nie?” het Esopus gevra. “Daar is tog niks beter as die tong nie: Dis die gom van ’n beskaafde samelewing, die sleutel van die wetenskap, en die medium van die waarheid en die rede. Deur die tong word stede opgerig en regerings gevestig en geadministreer: met die tong onderrig mense, redeneer en word vergaderings gelei. Dis die instrument waarmee ons sing en God aanbid en prys.” “Nou ja,” het Xantus geantwoord, “ek sien ek kan jou nie antwoord nie, maar gaan nou môre mark toe en koop die slegste goed wat jy kan kry. Ek gaan dieselfde vriende oornooi, en wil hulle ’n bietjie op ’n ander manier vermaak en vir hulle ’n poets bak.” Maar toe aandete voortgesit word, het Esopus presies dieselfde disse as die vorige aand laat maak.

“Het ek jou nie gesê om vir vanaand se onthaal die slegste produkte op die mark te soek nie?” het Xantus uitgeroep. “Hoe is dit dan dat jy dieselfde geregte laat maak het? Jy het dan net gisteraand gesê dat die tonge die beste produk op die mark is?”

Heel kalm het Esopus verduidelik: “ Die tong is die beste ding in die wêreld, maar ook die slegste. Want dis ook die instrument van twis en tweedrag, die aanstoker van regsgedinge, die bron van verdeeldheid en oorlog, die medium van vrees, skinder en leuens – selfs van godslastering.” Sy baas – en die se vriende – moes saamstem met Esopus se redenasie, en met sy illustrasie van die groot waarheid oor die voordeel en die gevaar van die tong.

As ons so ons tonge verkeerd gebruik, het ons nie meer deel aan die seën van die Here nie. Die Here wil ons seën, maar dan veral daar waar ons in broederskap met mekaar saamleef.

Geliefdes, u mag nooit toelaat dat haat in julle harte posvat nie. Wanneer iets tragies en afskuweliks gebeur, soos wanneer iemand vermoor word of iemand besteel word, is ’n mens geneig om die “ander mense” en “ander volke” te wantrou. Goeie mense kry ons onder elke volk in die wêreld. Ja, die meerderheid van die Duitse volk in die Tweede Wêreldoorlog het niks geweet van die gaskamers nie. Inteendeel, sommige Duitsers het hul lewe gewaag om ander Jode te red.

Daarom mag ons nie onsself toelaat om mense van ander volke te haat nie – want dan sou ons in die hande van die duiwel speel. Die duiwel wil die harmonie tussen mense versteur. Hy wil die eensgesindheid tussen mense versteur. Hy wil hê ons moet mekaar wantrou. Wie homself toelaat om te haat, is die ellendigste van alle mense. Sy eie haat gaan hom verslind.

Die Here wil hê dat u en ek in eensgesindheid moet saamleef met my lewensmaat, my kinders, my vriende, my volksgenote en ook met die een wat nie my volksgenoot is nie. Dan sal die salfolie en die dou van die Here oor ons lewens en oor ons dorpe drup. Dan sal die genade van die Here weer ons gekneusde gemoedere genees en ons dorpe weer heel. Waar ons eensgesind saamleef, kom die Evangelie in werking. Waarlik, die Kerk is daar waar mense om Christus ontwil mekaar liefhet. As die Here afkyk uit die hemel oor ons huwelike, ons gesinne, ons gemeentes en ons dorpe, mag Hy ook sê: “Hier is uiteindelik die plek waar Ek my tempel gaan bou. Want waar broers in liefde saamwoon, daar sal Ek ook teenwoordig wees.”

Wie deel is van die kerk het geen keuse nie, u móét liefhê! U moet die vrede met u naaste najaag. U moet werk daaraan om eensgesind met ander te leef. Dan sal die seën van die Here oor u drup.    AMEN

(Ds. Paul Odendaal is leraar van die NG Kerke Adelaide en Fort Beaufort.)

SKRIFLESING:  Eks 16: 1 – 18

Die woord “woestyn” wek by die meeste mense ’n negatiewe konnotasie. Dit word geassosieer met sand, min water, min kos, sonsteek, verdwaling, lugspieëlings en uiteindelik die dood.

Ons lees hoe die volk Israel hier in Eksodus 16 letterlik deur ’n woestyn gaan, met al die gepaardgaande ontberings.

Figuurlik gesproke gaan ons elkeen van tyd tot tyd deur ’n “woestyn” – die woestyn van persoonlike krisisse. ’n Woestyn kan wees ’n siekbed, dood van ’n geliefde, bekommernis oor ’n kind, droogte, finansiële probleme, werkloosheid of emosionele probleme. Hierdie dinge kan vir ’n mens soos ’n “woestyn” voel.

Die gevaar is nou natuurlik dat ’n mens net negatiewe konnotasies aan ’n woestyn toedig. In Eksodus word die woestyntyd van Israel as ’n baie besondere tyd, trouens ’n ideale tyd in die geskiedenis van Israel beskou. Terugskouend sou dit altyd blyk dat daar min tye in die geskiedenis van Israel was dat dit, geestelik beskou, so goed gegaan het met die volk as juis tydens die jare in die woestyn. Waarskynlik was dit, meer as enige ander tyd, die stadium waarin die Here en sy volk werklik na aan mekaar was.

Gelowiges wat deur diep krisisse gegaan het, stem gewoonlik saam dat hulle “woestyne” besondere tye was in hulle verhouding met God.

Baie gelowiges in die Bybel het hulle letterlik in ’n woestyn bevind. Dink aan Elia en Johannes die Doper. En dan natuurlik ook die Here Jesus Christus met Sy versoekinge in die woestyn vir 40 dae. So het “woestyne” met verloop van tyd simbool geword vir die moeilike tye in die lewens van gelowiges.

Eksodus 16 wil vir ons leer: Woestyntye is verrykende ervarings.

Die Sinai-woestyn het Israel letterlik van alles gestroop. Hulle is gestroop van hul huise, hul wingerde, hul tuine, hul veetroppe en hul geliefdes (’n hele geslag het in die woestyn omgekom.) Hulle het nomadies geword – hulle het net-net oorleef.

Elke krisis stroop ’n mens ook van selfvertroue of besittings, van sekuriteit en soms ook van geliefdes. In ’n krisis het jy minder van iets oor as voor die krisis.

Maar ’n woestyn maak jou ook broos, afhanklik en naak. In die woestyn is jou sekerhede en waarborge tot die absolute minimum beperk. Alles word onseker. In ’n woestynsituasie sien ’n mens jou weerloosheid, menslike swakheid en verganklikheid helder voor die oë.

Jou maskers en jou bravade val heeltemal weg. Jou uiterlike beeld waaroor ’n mens tog so bekommerd is, val weg, sodat net die egte mens na vore kom. ’n Mens kan dus sê ’n woestyn stroop ’n mens van jou image of “beeld”, en maskers. In ’n woestynsituasie word ’n mens rondgeslinger tussen hoop en wanhoop – ’n regte wipplank van emosies.  Dit maak jou huilerig, bekommerd, angstig en depressief. ’n Mens kan dus sê dat ’n woestynsituasie jou stroop van lewensgeluk.

’n Woestynsituasie stroop jou van alles wat jy besit, van jou maskers en van jou lewensgeluk. Dit laat my dink aan die herfs. In die herfs word die bome gestroop van hulle groen blaredos – sodat uiteindelik net die kaal takke oorbly.

Moet ons nie ook bid: Soos ’n boom in die winterkoue gestroop word van sy blare, wil u my nie ook stroop van my valse ydelheid, my hoogmoed, my beeld en my maskers nie, sodat ek net nakend, broos en afhanklik kan oorbly, soos die takke van ’n boom in die winterkoue.

’n Mens leer die heel beste deur ervarings. Israel het ook deur ervaring daar in die woestyn geleer om met ’n nuwe toewyding aan God te leef.

Hulle het God se versorging ervaar in die bitter water wat soet geword het, in die daaglikse kwartels en manna en in die wolk- en vuurkolom.  Hulle het God se stem ook ervaar.

Ons kan so rondjaag in die gewoel van hierdie wêreld, dat ons niks meer kan hoor nie. Ons het bang geraak vir stiltes. Ons skakel liewer die radio of televisie aan. Maar die woestyn is net ’n plek van stilte – sodat ’n mens gedwing word om ’n slag weer na die stem van God te luister.

Die woestyn kan ’n harde plek wees, maar ook ’n wonderlike plek van ongelooflike eenvoud en skoonheid en stilte. Die woestyn is die plek waar jou oë weer kan oopgaan om die wonder van gewone dinge in die lewe te waardeer.

Maar die heel beste van die woestyn – so het Israel ontdek – was God. Dit was die heel grootste verrassing. In die woestyn het Israel nie net hulleself beter leer ken nie, dit was die plek waar hulle ook die Here op ’n nuwe manier leer ken het. Daar het hulle ervaar dat God veral ook in die woestyn by hulle is. Daar het hulle ontdek dat God nie net ’n God is wat beweer dat Hy die onmoontlike kan doen nie.  In die woestyn het die volk Hom dit síén doen. In die woestyn het Israel die Here op ’n nuwe, dieper manier leer ken.

Wonderlik bevrydend is dit as ’n mens God in jou lyding leer ken.

Deur die eeue het Christene gevra of woestyne regtig nodig is. Hoekom moet daar woestyne wees? Is dit nodig dat ons deur al hierdie swaarkry iets moet leer? Sou ons nie ook daarsonder iets kon leer nie?

Ons het reeds gesê dat ’n mens eers in die woestyn jou dieper, werklike self leer ken – in jou swakheid, jou broosheid en afhanklikheid. Dit is sekerlik nie maklik om jouself so te leer ken nie, maar dit is nog altyd twintig keer beter as die verskriklike moontlikheid om oud te word en dood te gaan sonder om jouself te leer ken soos jy werklik is.

Maar veel belangriker is die feit dat ’n mens ook vir God in die woestyn op ’n nuwe manier leer ken. Die waarheid is dat daar kante van God is wat ’n mens net in die woestyn kan leer ken. Dat Hy regtig kan troos, regtig kan sorg, regtig liefhet en kan voed en verkwik – dit leer ’n mens net as jy nood ken en dit regtig gesien het.

Ons sou kon sê dat die Here vir Israel in die woestyn eintlik ’n tweede keer vrygemaak het. Na die vlug uit Egipte en die wonderbaarlike verlossing by die Rietsee, was Israel vry van die gevare wat van buite gedreig het. Maar dit was in die woestyn waar die Here begin het om hulle ook van binne vry te maak: vry van hulleself, vry om regtig in God te glo en Hom te vertrou met hulle lewens.

Mag ons in ons “woestyne” van ons krisisse gestroop word, sodat ons God kan ontdek en vir Hom kan begin leef.

God gebruik “woestyne” in die lewens van Sy kinders. In Hosea 2 lees ons hoedat God sy volk in die woestyn die hof maak, en mooi dinge vir hulle sê, omdat God hulle liefhet.

Leer iets daaruit! Haal iets positiefs daaruit.

Ons het dus gesien dat die woestyn twee pluspunte het: Dit is ’n plek van stroping en ’n oefenskool vir nuwe toewyding aan God.

Mag dit ook u ervaring wees.                                            AMEN

(Ds. Paul Odendaal is leraar van die NG Kerke Adelaide en Fort Beaufort.)

SKRIFLESING: Johannes 7:53 – 8:11

Emmanuel Levinas het geskryf dat wanneer ek ’n kwesbare of ’n weerlose mens raaksien, word ek tot verantwoordelikheid geroep. Daarom sê hy is weerloosheid juis die plek waar etiek begin.

Hoe hanteer jy ’n weerlose mens, wat nie vir hom- of haarself kan praat nie? Dit is ’n etiese vraag. Ons lewe in ’n wêreld van boelies wat die weerloses afknou, vir genot of vir eie voordeel.

Hoe dikwels word kinders nie gespot oor hulle voorkoms of weerloosheid nie. Kinders word gespot wat vet is, wat arm is, wat nie akademies sterk is nie of wat nie sportief is nie. Ek is op Laerskool gespot oor ek van Sub B af al bril gedra het. My bynaam was “Brilletjies”. Ek lees dat kuberboelies deesdae algemeen voorkom. Tieners word met selfoontoepassings soos WhatsApp, Facebook of Tiktok afgeknou. Daar is ’n sterk opname in selfdoodgetalle onder tieners, want hulle kan dit nie hanteer nie.

Kinders vorm klieke, grootmense vorm klieke. Enige-iemand buite die kliek word dikwels ’n objek van spot. Martin Buber se Ek–Jy-filosofie onderstreep dat ware menslikheid eers begin waar ek die ander mens nie as ’n objek sien nie. Dikwels word weerlose mense die objek van spot, verontmensliking en ook finansiële uitbuiting.

Finansiële uitbuiting is ’n algemeen aanvaarde norm in kapitalisme, sonder enige gevoel of begrip vir die mense wat uitgebuit word.

Dikwels word bejaardes ook rondgeskuif soos objekte. Hoe ouer jy word, hoe meer verloor jy waarde in die samelewing. Bejaardes word dikwels nie eers raakgesien nie. Ek onthou hoe ’n straatloper my pa aangespreek het as “’n ou man” en hoe ontsteld ek was. My pa het my ook vertel hoe hy eenmaal by ’n groot winkelsentrum se parkeerarea verneder is. Hy het baie stadig beweeg en aan alles vasgehou om in sy voertuig te klim. Dit was maar tydsaam. Uit ’n ander voertuig skree ‘n man toe: “Oumense hoort in die Ouetehuis, nie hier nie. Jy hou ons op.” So het die tyd my pa, ’n hoogs opgeleide valskermsoldaat, verander in ’n weerlose bejaarde, wat die objek van spot geword het.

Om mense te bespot, om mense te beskinder en om van mense sleg te praat maak van jou ’n boelie, wat ander se weerloosheid uitbuit. Dit sien ons elke dag onder kinders in die speelparke en in die werksplekke van volwassenes. Die weerlose wat hom of haarself nie kan beskerm nie, word deur skinder gedegradeer tot ’n objek van spot.  Deur skinder word mense beroof van hulle name. Wie skinder is ook ’n rower, met ’n tong so skerp soos iemand met ’n skerp yster in sy hand.

Jy mag nie die Naam van die Here bespot nie. Jy mag ook nie die naam van jou weerlose medemens bespot nie. Nie verniet staan daar in Psalm 1 dat die goddeloses sit in die kring van die spotters nie. In hierdie kring van spotters word genadeloos omgegaan met ander mense se name.

Ons lees in ons gelese gedeelte ook van ’n kring spotters, met ’n vrou in die middel van die kring. Sy het owerspel gepleeg. Almal staan met klippe gereed om haar wreed te stenig. Sy word in die openbaar verneder. Sy word bespot en die spotters buit haar weerloosheid uit. Maar hulle spot nie met haar alleen nie, hulle spot ook sommer met die Here Jesus. Hulle stel vir Hom ’n strikvraag, hopende dat Hy die Ou Testamentiese wette ongeldig sal verklaar, sodat hulle rede het om Hom aan te kla.

Al wat Jesus doen is om te buig en met Sy vinger in die sand te skrywe. Hy sê eers niks nie. Dit herinner aan Eksodus 31:18, waar die kliptafels beskryf word as geskryf “deur die vinger van God.” Nou skryf Jesus as Seun van God, met sy vinger op die grond sodat die Fariseërsdie ware betekenis en die hart van die Wet reg kan verstaan. Jeremia 17:13 praat nie verniet van dié van die Here, wie se name “in die aarde geskryf” word nie.  Ek haal ChatGPT nou woordeliks aan: “Jesus het nie haar sonde in klip uitgekap nie; Hy het op die grond geskryf. Wat mense in klip wou verewig, ontmoet by Jesus genade”.

Die belangrikste is nie noodwendig wat Jesus gesê het nie, maar dat Hy afgebuk het. Hy staan nie saam met die skare en kyk meerderwaardig op haar neer nie. Hy buk na die grond, op haar vlak, daar waar sy op die grond lê. Wanneer sy “rock bottom” is, kom tel die Here haar op, deur af te buk na haar vlak. Daarná staan Hy eers op om haar aanklaers te konfronteer.

Die Fariseërs wou die vrou met klippe doodgooi, maar Jesus skryf haar sonde in die grond. (Gedagte deur ChatGPS ontgin.) Haar sonde word weggewaai en vergewe en vergeet. Ons sonde is nie gegraveer in klippe nie, maar word in sand geskryf wat weggewaai word deur die Here se genade. Aan die einde van ’n somersdag op die seestrand, is die strand vol spore getrap, en sien ’n mens die sandkastele van die kinders. Deur die nag word dit hoogwater en alle tekens dat daar ooit mense was, word uitgewis. So word ons sonde ook deur die verhoogte Jesus in die hoogwater van Sy lyding aan die kruis uitgewis, dat daar nie eers ’n teken van ons sonde oorbly nie.     

Dan staan Jesus op en sê: “Laat die een wat sonder sonde is, eerste ‘n klip na haar gooi.” Toe het Jesus weer afgebuk en op die grond geskrywe. Skielik was dit SKAAKMAT vir die Fariseërs en het hulle een vir een hulle klippe laat val en weggeloop. Die kring van die spotters het opgebreek met Jesus se skerp opmerking. Wie in glashuise woon, moenie klippe gooi nie.

Uiteindelik bly daar net twee mense oor: ’n skuldige vrou en ‘n genadige Christus. Augustinus het dit saamgevat met die bekende Latynse woorde miseria et misericordia – wat beteken: ellende en barmhartigheid. Dan  stuur die Here Jesus haar weg. Daar staan in Johannes 8: 11: “Jesus sê toe: ‘Ek veroordeel jou ook nie. Gaan, en moet van nou af nie meer sondig nie.’”  Jesus vergewe haar, maar praat nie haar sonde goed nie.

Daar staan ook in Jakobus 5:9 die volgende: “Moenie oor mekaar kla nie, broers, sodat julle nie geoordeel word nie.” Ons kan so dikwels oor mekaar kla deur te skinder of ander mense se name te beswadder. Mense misbruik elke dag die Naam van die Here en vervloek elke dag die naam van hulle medemens. Ons vloek soos matrose deur middel van die heilige Naam van die Here en ons vervloek die name van ons medemens, wat na die beeld van God geskep is.

Wanneer die Here se Naam misbruik word, bly ons gewoonlik stil, om nie aanstoot te neem nie. Wanneer ons hoor hoe die spotters skinder oor ander mense, bly ons ook stil, nuuskierig om alles te hoor. Wie kom op vir die Naam van die Here? Wie kom op vir die naam van ons medemens wat verkrag word? Daarom, as jy hoor iemand skinder of belaster ’n ander een, verdedig die naam van die persoon deur iets baie goed van dié persoon te sê. Dit haal die skinderbek se wind uit sy seile.

Victor Frankl skryf in sy boek “Search for meaning”, dat hy in die Auschwitz konsentrasiekamp ervaar het dat die meeste Duitse offisiere en wagte soos varke opgetree het teenoor hulle. Maar daar was ook Duitse offisiere en wagte wat soos engele opgetree het en ook hulle kos met die Joodse gevangenes gedeel het.

Daarom moet God se kinders altyd opstaan vir die weerloses. Ons moet die weerlose beskerm. Daarom moet ons die swakker en weerlose mens juis beskerm teen die sterker een se behoefte om te oorheers en te manipuleer. (Dietrich Bonhoefer) Ons lees juis in Esegiël van die goeie herder, wat omsien na die swak en sieklike lammers en hulle na veiligheid dra. So moet ons ook mekaar se name na veiligheid dra. Die man wat deur die rowers oorval is, is nie deur die priester of Leviet gehelp nie, maar deur ‘n volksvreemde Samaritaanse reisiger. So moet ons ook mekaar se name optel, waar iemand soos deur die rower met ’n skerp tong beroof is van sy of haar menswaardigheid.

Henri Nouwen, die bekende Roomse teoloog het in sy werke beklemtoon dat ons nie “iemand se wond teen hom of haar moet gebruik nie.” Ons moet van niemand ’n “DIT” maak nie. Dan verontmenslik jy jou medemens net in ’n objek van jou persoonlike genot of selfverryking.

Daar is nóg ‘n betekenisvolle aanhaling van Henri Nouwen, wat as volg deur ChatGPT aangehaal word:  “In In the Name of Jesus waarsku hy geestelike leiers teen die behoefte om indrukwekkend, invloedryk en in beheer te wees. Christelike leierskap beweeg eerder van mag na liefde, van beheer na vertroue, en van selfgenoegsaamheid na afhanklikheid.”

Daarom moet die kerk en die Here se dissipels altyd afbuk na die weerloses in die samelewing. Ons moet plek maak vir die randfigure in die samelewing. Ons moet ruimte maak vir mense wat geen spasies meer oor het om in te leef nie. Ons moet ’n lewensruimte skep, vir hulle wat nie weet wat geborgenheid is nie. Ons moet luister na hulle wat geen stem in die samelewing het nie. Ons moet tyd maak vir die bejaarde, wat uitgesluit voel uit die hoofstroom van die lewe waar hy of sy eers was. Ons moet vir gevangenes bid en nie veroordeel nie. Ons moet mense nie oordeel nie, maar eerder vryspreek.

Waar sal ek ’n genadige mens vind op hierdie aarde? Ek sal dié genadige mens vind daar waar hy of sy onder die genadige vleuels van die Here skuil. Hulle wat eers “rock bottom” was, weet wat is genade.

Hoe jy mense hanteer en oor mense praat, vertel iets van jou karakter. Wie mense menswaardig behandel se karakter is baie soos dié van ’n engel. Ek het ’n Prof Kobus Smit gehad in Wysbegeerte. Ek sal nooit vergeet hoe hy altyd ons studente met die hoogste respek behandel het nie. Jy voel soos ’n mens as jy wegstap van hom. Hy het in die Wysbegeerte vir ons geleer wat “persoonsbehartiging” is en beteken. Dit beteken soos die aanhaling sê ’n hart vir ’n persoon te hê. Hy het vertel dat toe hy baie jare terug self ’n student was, wou hy inligting kry by die Administratiewe gebou van die Universiteit. Die persoon wat hom gehelp het, het nie eers opgekyk toe hy die beampte se kantoor binnegegaan het nie. Hy het homself belowe om nooit, maar nooit enige mens so te behandel nie.  

Wie ander beroof van hulle naam, integriteit of hulle finansieel mishandel, se karakter is dié van ’n gewapende rower met ’n vlymskerp tong of die sluwe tong van ’n slang. Wie mense beroof op enige manier van hulle menswaardigheid, se karakter is soos die rower in die gelykenis van die barmhartige Samaritaan.

Wees jy die barmhartige Samaritaan wat op jou lewenspad aan mense hulle menswaardigheid terug gee.

Daarom is daar op ons weeklikse Kerkblad die volgende woorde: Geroep. Gestuur. Teenwoordig. Dit beteken die Here het ons as dissipels geroep en gestuur om teenwoordig in dié wêreld te wees, wat God met Sy hele lewe lief het. Daarom moet ek elke dag vra: Buk ek ook soos Jesus af, om die mindere en die randfigure en die gebrokenes op te tel en ’n “Wounded Healer” te wees in die woorde van Henri Nouwen?

Ons moet teenwoordig wees, op die plek en in die tyd, waar iemand smag na menswaardigheid.                                       AMEN

(Ds. Paul Odendaal is leraar van die NG Kerke Adelaide en Fort Beaufort.)

 Erkenning: In die voorbereiding van hierdie preek is ChatGPT (OpenAI) as navorsings- en taalhulpmiddel onder andere gebruik. Sommige fotos is ook deur KI ontwerp. Verskeie teologiese en akademiese bronne en kommentare, wat wetenskaplike artikels insluit, is ook gebruik.   Alle eksegese, hermeneutiek, teologiese beoordeling, en finale formulering bly die verantwoordelikheid van die prediker.

SKRIFLESING: 2 Kor 2: 14 – 17

Wonderskone blomme met ’n aangename reuk lok pragtige skoenlappers wat help om die blomme te bestuif.

Ons as kinders het altyd met die vlinders gespeel en hulle probeer vang met ’n sagte net, maar ons mag hulle nie seermaak nie. Ons mag hulle net versigtig vashou en dan weer loslaat, om hulle goeie werk voort te sit, naamlik om die blomme in my ouers se tuin te bestuif.

Vetplante se blomme wat sleg ruik soos vrot vleis, lok weer die vuil brommers wat die vetplante bestuif. Ons is altyd gewaarsku om weg te bly van brommers en vlieë. Hulle dra kieme en siektes. Hulle moet met die vlieëplak doodgeslaan word en dan moet jy jou hande gaan was voor jy tafel toe gaan om te eet.

’n Aangename reuk lok vlinders en ’n slegte reuk lok brommers.

Paulus sê as’t ware in 2 Kor 2: 14 – 17 dat ’n mens uitwendig mooi kan lyk, maar dat jou siel stink. Jou siel stink as jy in onvrede, bitterheid, kwaadwilligheid, onvergewensgesindheid en in sonde lewe. Die agtergrond van ons gelese gedeelte gaan oor die vraag of jy sonde in jou lewe oorwin het. In die voorafgaande verse word melding gemaak van liefde en vergifnis vir die oortreder. Daarom moedig Paulus ons aan om sonde in ons lewe te oorkom. Dan is ons op ’n triomftog en versprei ons ’n aangename geur. Die konteks van die gedeelte gaan oor die Romeinse gebruik om na ’n oorwinning deur die stad te marsjeer met groot vertoon. Gewoonlik word die vyand met minagting deur die strate aangejaag. Óf die vyand word slawe óf hulle word doodgemaak in die openbaar. Met so ’n triomftog word gewoonlik ook wierook gebrand. Vir die oorwinnaars is dit ’n aangename reuk. Maar vir die vyand wat verslaan is, is dit ’n doodsreuk. Hulle verwag die ergste, naamlik die dood. Net so, as die gelowige die sonde in sy of haar lewe oorwin, word ’n aangename geur versprei vir almal om te ruik. Maar as jy in die sonde volhard, versprei jy ’n doodsreuk, ’n stinkende slegte reuk.

In vers 17 word in die heel nuutste Afrikaanse vertaling gepraat van mense wat met die Woord “smous”. Dit beteken om die Evangelie af te water. Dit is soos ’n mes of swaard wat stomp geword het. Gelowiges kan dikwels die skerp kante van die Evangelie stomp maak. Dit beteken dat die tweesnydende Woord van die Here sy skerp kante verloor en as’t ware nutteloos word. So kan die mens die Woord van die Here afstomp en verwater.

Hoor wat sê Eugene Peterson in The Message: No – but at least we don’t take God’s Word, water it down, and then take it to the streets to sell it cheap. We stand in Christ’s presence when we speak; God looks us in the face. We get what we say straight from God and say it as honestly as we can. Dit is die probleem van die post-moderne mens, ons maak die Woord stomp, omdat ons die Evangelie afwater om akkommoderend te wees.

Dan versprei ons ’n stinkende onaangename reuk. Alles word as reg en aanvaarbaar voorgehou. Die Evangelie word afgewater as ’n “ou boek” wat vandag niks meer sê nie. Mense se etiese waardes het verwater. Die Here se naam word misbruik as ’n vloekwoord, om elke draai en hoek. Godsdienstige waardes word as outyds voorgehou. Uitwendig is ons dikwels soos pragtige vetplantblomme, maar inwendig kan ons siele stink van ’n afgewaterde Evangelie, wat al sy skerpte verloor het.

Die ergste is dat mense met hierdie Evangelie smous vir geld – dit noem ons die sogenaamde Welvaartsteologie of kultus-predikers. Predikers verkondig nie die Woord om siele te bekeer nie, maar om ryk, skatryk te word. Welvaartsteologie verkondig net rykdom, gesondheid en voorspoed. As jy arm of siek is, sê hulle dit is omdat jy sonde in jou lewe het of nie reg glo nie. Jou verlossing word dan aan jou geloof en goeie lewe gekoppel.

Die kerk word dan soos ’n besigheid bestuur om ’n sekere winsgrens te behaal, sodat die charismatiese prediker met duur karre, baie spoghuise, spoggerige klere  en ’n straalvliegtuig ’n uitspattige lewe kan leef. Die charismatiese prediker manipuleer gelowiges, deur te smous met die Woord. Hulle verkondig net voorspoed en nie dissipelskap nie.

Eenmaal het die Here Jesus Christus, in Johannes 13, die stinkende voete van die dissipels gewas. Hy het van stinkende voet na stinkende voet beweeg en elke voet gewas, om die Joodse reinigingswet te onderhou. Eintlik was dit die simbool dat Jesus aan die kruis ons stinkende harte en lewens sal skoonwas, sodat ons weer welriekend kan wees.

Ek het êrens gelees dat die gebruik van ’n bruidsruiker sy ontstaan in die Romeinse Ryk gehad het, maar dat dit in die Middeleeue die doel gehad het dat die bruid lekker kan ruik, omdat daar in daardie tyd nie seep en parfuum was nie. Mense het in daardie tyd ook baie minder gebad as vandag. So kon die bruid lekker geruik het vir haar bruidegom op hul groot dag. Nie Old Spice of Jóvan se Black Musk, kan ons siele laat lekker ruik nie. Geen bruidsruiker kan ons stink lewe verdryf nie. Die teksgedeelte sê uitdruklik Christus neem ons op ’n triomftog. Hy verlos ons. Hy maak ons weer welriekend. Wanneer ons die sonde in ons lewe oorwin, dan versprei ons ’n welriekende geur. Daarom mag ons nie gemaklik in ons eie sonde voortploeter nie. Christus neem ons mee op Sy triomftog.

Sommige vetplante se blomme ruik baie sleg om brommers aan te trek om hulle te bevrug. ’n Slegte reuk trek brommer- en vlieë-vriende, nie egte ware vriende nie. Wanneer jy ’n slegte reuk versprei, versamel jy soos in Psalm 1 die spotters, wat met God en ander mense spot. Psalm 1 noem hulle die goddeloses.

Blomme wat aangenaam ruik, trek skoenlappers aan, wat ware en goeie vriende is. Vers 17 sê ons moet in opregtheid praat en leef, asof dit vanuit God kom. Dit beteken om geen kompromieë te maak nie. Watter reuk versprei jy? Ruik jy lekker vir jou man of vrou? Ruik jy lekker vir jou gesin of vir jou ouers? Ruik jy lekker vir jou werksmense of kollegas? Versprei jy ’n aangename geur in die Adelaide- en Fort Beaufort-gemeenskap? Old Spice, Lux of Jóvan se Black Musk gaan jou nie red nie. Dit gaan jou siel, woorde, dade en optrede nie laat lekker ruik nie. Net Christus kan jou vernuwe om totaal nuut en vars te ruik. In Christus is jy ’n nuwe mens, wat anders en welriekend leef.

Somtyds word ons as volwassenes en kinders gespot oor ons geloof. Daar is ook elke dag Christene wat doodgemaak en onthoof word in Arabiese Moslemlande. As ons opstaan en bereid is om gespot en verneder te word, is ons soos blomme wat gekneus word om ’n aangename geur te versprei. Ons word as’t ware soos potpouri-blare gekneus en gedroog, om ’n welriekende geur vir Christus te versprei. Dit is juis die martelare in die vroeë kerk wat die wonderlike geur van Christus versprei het oor die hele wêreld.

By my ouerhuis van jare gelede het daar ‘n katjiepieringstruik gestaan, by die voordeur. Op somersnagte het dit die heerlikse geur versprei. Jy kon dit meters van die struik al ruik. Dit was vir my ‘n wonderlike ervaring. So moet ons ook katjiepieringstruike wees wat ’n welriekende geur versprei, wat op ’n afstand geruik kan word deur almal rondom jou. AMEN

(Ds. Paul Odendaal is die leraar van die NG Kerke Adelaide en Fort Beaufort.)

Erkenning: In die voorbereiding van hierdie preek is ChatGPT (OpenAI) as navorsings- en taalhulpmiddel onder andere gebruik. Verskeie teologiese en akademiese bronne en kommentare, wat wetenskaplik artikels insluit, is ook gebruik.   Alle eksegese, hermeneutiek, teologiese beoordeling, en finale formulering bly die verantwoordelikheid van die prediker. Sommige fotos kan ook deur ChatGPT  (OpenAI) gegenereer wees.

SKRIFLESING: Mat 6: 25 – 34

Bekommernis kan verlammend inwerk op ’n mens se lewe. Soos die ware verhaal wat ek eenmaal gelees het van ’n sekere vrou wat doodsiek was en gereeld elke week ’n afspraak by die dokter en sielkundige gehad het. Elke dag moes sy duur medikasie gebruik. Haar probleem was dat sy met haarself geworstel het. Sy was angstig en bekommerd oor wat van haar en haar gesin gaan word. Hoe meer sy geworstel het met haarself en haar probleme, hoe sieker het sy geword.

Een koue wintersaand is sy egter op pad na die kafee om brood te koop. Toe sy by die robot stop en wag dat die lig moet groen word, vind sy die grootste ontdekking van haar lewe. Terwyl sy wag, sien sy koerantverkopertjies kaalvoet op en af spring om hulself warm te hou. Sy kry hulle ontsettend jammer en dink hoe sy hul lot kan verlig. By die huis aangekom maak sy dadelik vir hulle sop en toebroodjies en neem dit vir hulle. Die aand gaan slaap sy rustig, want vir een aand kan sy van haarself vergeet. Die volgende oggend het sy vir hulle truie begin brei. Teen die einde van daardie week was sy ’n gesonde mens, want sy het geleer om haarself te vergeet. Sy het begin lewe vir ’n saak groter as haarself.

Sien, toe die vrou ingekrimp het in haar eie leefwêreld, het haar gees en sin vir die lewe gesterf. Toe sy na buite – na die straatkinders – gegroei het, het sy gegroei in haar gees en die sin van die lewe. Skielik het haar lewe sin gemaak. Sy het ’n doel gehad om voor te lewe. Interessant is dat Henry Nouwen daarop wys dat bekommernis die mens in homself laat inkrimp, terwyl kinderlike vertroue in God se versorging,  ruimte skep vir liefde en diens na buite.

Haar verhaal laat my dink aan die twee soorte kragte wat daar is, naamlik middelpuntsoekende krag (soos ’n draaikolk in ’n rivier) en middelpuntvliedende krag (soos die planeet aarde wat met middelpuntvliedende krag weg van die son af wentel).  Middelpuntsoekende krag loop uit op die dood in die draaikolk. Middelpuntvliedende krag beteken daar kan lewe wees op planeet aarde.

Die vrou in ons verhaal het haarself middelpuntsoekend vasgedraai in haar bekommernis. Toe sy begin wegleef het van haarself en vir ander begin omgee het en ’n barmhartigheidstaak aangepak het groter as syself, het sy begin leef.

In verse 25 – 32 lees ons van mense wat besig is met middelpuntsoekende godsdiens. Hulle is bekommerd en begaan oor hulle eie klein koninkrykies. Oor God se Koninkryk is hulle nie in die minste bekommerd nie. In vers 33 lees ons van hoe ware lewendige godsdiens behoort te lyk. Middelpuntvliedende godsdiens is nie bekommerd oor die self nie, maar is bekommerd oor God se Koninkryk.

Ons mense is geneig om ons eie koninkryke se soek en te bou. Vers 25 tot 32 handel oor die mense se bekommernis oor sy mees basiese behoeftes. Om te eet, drink en aan te trek is lewensnoodsaaklik vir die mens. Die gevaar is egter as ek begin leef net vir my behoeftes. Wanneer my polisse, my duur motor, my groot huis, my familieplaas, my kinders, my goeie naam, my gemaksug, of my geluk my enigste prioriteit word in my lewe, dan gaan die rooi ligte aan. Of wanneer ek my dankoffer swaar begin gee. Wanneer my status belangriker word as God se eer. Wanneer ek meer tuis is in my eie huis as in God se huis, dan is daar iets groots verkeerd.

Wie so besig is om aan sy / haar eie empire – sy / haar “koninkrykie” – te werk, is met sy eie middelpuntsoekende godsdiens besig. So ’n gesindheid bring geen vrede nie, net bekommernis.

Vandag beleef ons ook ’n stuk doodsheid in ons kerke omdat gemeentes net ingestel is op hul eie behoeftes. Solank dit net goed gaan met die plaaslike gemeente en met die sieleheil van sy lidmate, is alles reg. Ons is bekommerd oor ons eie gemeente en daar eindig dit. Elke gemeente vir homself. Dit is middelpuntsoekende godsdiens in sy uiterste vorm.

Eenmaal is daar aan ’n skilder gevra om ’n skildery te maak van ’n kerk wat dood is. Hy het lank gedink en eers na ’n jaar terug gekom met die skildery. Hy het ’n ongelooflike mooi en duursame kerk geskilder, maar skokkend was die spinnerakke oor die sendingskatkis. Wanneer die kerk so bekommerd is oor sy eie behoeftes, oor sy eie klein koninkrykie, dan is die kerk dood. Middelpuntsoekende godsdiens is selfsugtig. Dit hou God se genade net vir myself en wil dit nie deurgee na ander nie.

 Vers 33 wil vir ons leer dat wanneer ons die Onse Vader-gebed bid: “Lord, let your Kingdom come” moet ons terselfdertyd bid: “Lord, let my kingdom go”. Laat U Koninkryk kom en laat my koninkryk in duie stort. Wat bedoel ons as ons bid: “Laat U koninkryk kom” of as Jesus sê: “Beywer julle allereers vir die Koninkryk van God”?

Ons bedoel daarmee dat die Here grondgebied sal wen in my lewe. Dit beteken om hoe langer hoe meer onder die heerskappy van God te lewe. Elke sentimeter van my lewe, my huwelik, my besittings, my werk moet onder die heerskappy van God geplaas word. Wanneer ons bid “Laat u Koninkryk kom”, bid ons om die ondergaan, die neerlaag van ons eie koninkryke.

Dit beteken dat ons dissipels word van God se Koninkryk, soos Dietrich Bonhoeffer (1906–1945) leer. Hy sê: “Die dissipel leef nie uit sekuriteit nie, maar uit gehoorsaamheid.” Volgens KI beteken dit vir hom “dat die dissipel die toekoms aan God oorlaat. Hy skryf dat bekommernis eintlik die toekoms probeer beheer voordat God dit gee.”

KI haal Martin Luther (1483–1546) aan: “Bekommernis is eintlik ongeloof wat God van sy amp as Vader probeer onthef.”

Verder skryf Martin Luther: “God gee aan die voëls hulle kos, maar Hy gooi dit nie sommer in hulle neste nie.” (Luther se aanhaling, volgens KI). Met ander woorde God sorg vir ons soos wat Hy vir die voëls sorg, maar ons moet self ook arbei en werk daarvoor.   

Daar is geen moeiliker gebed as dit nie. Met hierdie gebed verlaat ons die klein kring van ons eie koninkryke, maar ook ons binnekamers en ons kerkmure en  gaan ons oog wêreldwyd oor die lande wat wit is van die oes, na Singapoer en Saigon, na Rusland en Roemenië, oor die ongelowige miljoene tot by die uithoeke van die aarde. ’n Gebed wat verder uitreik as hierdie een, kan ons beswaarlik bid.

’n Gemeente wat die Koninkryk van God soek is meer begaan oor die sieleheil en liggaamlike nood van heidene op sy drempel as oor sy eie behoeftes. Daarom moet sendingwerk en liggaamlike nood van mense ’n baie groter prioriteit by ons wees as die behoeftes van die plaaslike gemeente. Wie sy eie Koninkrykie verloën en God se Koninkryk soek, maak daarmee ook ’n einde aan sy / haar wederstrewige wil en stel God aan as die Pottebakker van sy lewe.

Verlang u na ’n lewende geloofslewe? Verlang u daarna om ’n lewende gemeente te wees?  Dan sal ons Mat 6: 25 – 34 moet gehoorsaam. Dan sal ons die fisika-wet van die middelpuntsoekende en middelpuntvliedende krag moet gehoorsaam.

Wie middelpuntsoekend bekommerd is oor sy of haar behoeftes sal geestelik doodgaan. Hy / sy sal doodgaan in die draaikolk van sy / haar eie selfsugtige wil en behoeftes. Wie egter middelpuntvliedend besig is om hom / haar te bekommer oor God se Koninkryk en oor hoe God se Koninkryk ’n groter staanplek in sy / haar lewe en in die wêreld sal kry, sal geestelik lewe.

Versprei die Woord, gee sop, brei truie, gee voedsel, gee ’n Bybel, versprei ’n traktaatjie, besoek iemand wat siek of moedeloos is, help iemand, en die Koninkryk van God kom in jou lewe.

Klein kuddetjie, bekommer julle oor die Koninkryk van God en oor hoe God se Koninkryk grondgebied mag wen in julle lewe en in die wêreld. Moenie oor julleself  bekommerd wees nie. Dit is immers God se hele instelling om oor julle bekommerd te wees.

Here, laat u Koninkryk kom. Maranata! Kom Here Jesus! Kom wen grondgebied in ons harte! Kom wen grondgebied in die wêreld. Kom eis op wat alreeds aan U behoort. Amen

(Ds. Paul Odendaal is leraar van die NG Kerke Adelaide en Fort Beaufort.)

Erkenning: In die voorbereiding van hierdie preek is ChatGPT (OpenAI) as navorsings- en taalhulpmiddel onder andere gebruik. Verskeie teologiese en akademiese bronne en kommentare, wat wetenskaplik artikels insluit, is ook gebruik.   Alle eksegese, hermeneutiek, teologiese beoordeling, en finale formulering bly die verantwoordelikheid van die prediker.

SKRIFLESING: Luk 13: 6 – 9 en Mat 28: 16 – 20

Daar is ’n groot verskil tussen ’n passasierskip en ’n handelskip. Hulle verskil hemelsbreed van mekaar, want hulle take verskil. Die passasierskip is gemaak om passasiers te vervoer en die handelskip is gemaak om mee handel te dryf.

Omdat die passasierskip getaak is om passasiers te vervoer, is die skip dan ook gerieflik ingerig. Gewoonlik baie weelderig, met al die gemak wat passasiers oor ’n lang seevaart verlang. ’n Handelskip is weer ongemaklik met min gerief, want die skip is nie gebou om op te ontspan nie, maar om houers en vragte te vervoer.

Op ’n passasierskip werk net die bemanning. Die honderde passasiers ontspan op die skip en word bedien. Op die handelskip is almal op die skip getaak met ’n opdrag. Niemand word bedien nie.

Waarmee sal u die kerk vergelyk? Met ’n passasierskip of ’n handelskip?

Vir baie lidmate moet die kerk soos ’n passasierskip wees. Die kerk moet gerieflik wees en deeglik in hul behoeftes omsien. Die dominee en die kerkraadslede moet soos die kelners op die passasierskip wees, wat rondhardloop om almal tevrede en versorgd te hou. Dan is die kerk op haarself gerig. Dan leef die kerk bloot vir eiebelang en is na binne gerig.

Veel eerder moet die kerk soos ’n handelskip wees. Die kerk is die Here se handelskip waarmee Hy die wêreld wil bereik. Die kerk as handelskip moet liefde, vriendelikheid, gasvryheid, liefdadigheid en al die gawes van die Gees vervoer en dit aan die wêreld lewer.  Daarom het die Here Jesus dan ook met sy hemelvaart vir die kerk sy visie, sy missie, uitgespel naamlik om dissipels te maak.

Die vyeboom is die heel eerste boom wat by naam genoem word in die Bybel. Ons lees hoedat Adam en Eva na die ontdekking van hulle naaktheid na die sondeval vir hulle klere van vyeblare gemaak het. Die vyeblare moes hulle naaktheid (sonde) bedek. Hulle het skaam gekry en hulle het hulle sonde weggesteek. Interessant hoe die Here later nie maar net blare gesoek het wat jou sonde bedek nie, maar vrugte van bekering, wat wys op die wedergeboorte.

In die Ou Testament is die vyeboom en die wingerdstok natuurlik ook die metafore van die volk Israel.  Daarom word daar gepraat van die vyeboom wat in die wingerd geplant is. Die vyeboom is simbool van die Here se vrede en voorspoed oor sy volk. So moet ons as God se Israel, as Nuwe Testamentiese kerk, ook die Here se vrede en voorspoed na die wêreld bring.

Daarom het die Here Jesus dan ook die gelykenis van die vyeboom vertel. Die Here Jesus kom by die vyeboom en vind ’n pragtige blaredos, maar vind geen vrugte daaraan nie. Dit waarvoor die vyeboom aangeplant is, naamlik om vye te dra, daarin misluk die vyeboom.

Interessant is dat die eienaar jaar na jaar gekom het om vrug te soek aan die vyeboom. Nooit het hy iets gevind nie. Die eienaar wou dit uitkap, maar die tuinier het gepleit vir uitstel van nog ’n jaar. Dadelik het die eienaar uit genade nog ’n genadejaar gegee. So is die Here  ook genadig met sy oordeel. Maar daar kom ook ’n tyd wanneer die Here se genade tot ’n einde sal kom.

Die vyeboom is soos ’n luukse-passasierskip, met ’n pragtige blaredos, waaronder die lidmate in die koelte sit. Maar die vrugte, die vye ontbreek. Daarom is die Here erg ontstel. Die vyeboom voldoen nie aan die doel waarom dit aangeplant is nie.

Die vyeboom  is bemes en natgegooi en versorg, maar nog dra dit geen vrugte nie. So het die Here Jesus ook sy kerk geplant, bemes en natgegooi en versorg. Die Here het vir sy kerk die Woord gegee en ampsdraers en gawes, maar nog steeds dra die Here se kerk nie vrug nie. In plaas van dissipels te maak, sit ons in die koelte van die vyeboom, sit ons op ’n gemakstoel op die passasierskip.

Jona in die Bybel het ook op ’n passasiersboot geklim,  om so ver as moontlik weg te vaar van sy sendingopdrag om Ninevé te waarsku oor God se waarskuwing dat hulle hul moes bekeer. Na al sy wedervaringe op die see en in die groot vis, beland hy toe wel in Ninevé. Na sy bitter kort preek, gaan sit hy buite die stad op ’n heuwel om te sien hoe die stad vernietig gaan word. Die Here gee toe vir hom ’n plant (sy gemakstoel), waaronder hy kan sit om hom te beskerm teen die warm son. Die Here red toe die stad en Jona se koelteplant verwelk in die son. Toe is hy bitter kwaad. Die Here spreek hom daarna aan oor hy meer bekommerd is oor sy gerief en gemak, as die duisende mense en diere van Ninevé. So is ons ook dikwels meer ingestel op ons gerief in die kerk, as oor die redding van die baie siele in Adelaide en Fort Beaufort. Die kerk en die erediens moet wentel rondom ons gemak en voorkeure – so glo ons. Die erediens en die missie van die kerk mag nie verander word  om ander ook te akkommodeer nie – so glo ons.

Kyk die Here Jesus nie dalk ook vanoggend na sy vyeboom, sy kerk op Adelaide en Fort Beaufort en wonder Hy of Hy nie maar die gemeentes moet uitkap nie? Vir baie dekades  het Hy al die vyeboom, die gemeentes, versorg en bemes en natgegooi, maar tog ontbreek die visie nog om dissipels te maak vir die Here. Ons is so ingestel om almal binne die kerk gelukkig en tevrede te hou, in die koelte te hou, dat ons vergeet het van ons oorspronklike visie, naamlik om dissipels vir die Here te maak.

Onderhou ons nie dalk vanoggend ’n passasierskip in plaas van ’n handelskip nie?

U sien, in Mat 28: 19 gee die Here Jesus die volgende opdrag, naamlik: Gaan dan na al die nasies toe en maak die mense my dissipels, doop hulle in die Naam van die Vader en die Seun en die Heilige Gees en leer hulle om alles te onderhou wat ek julle beveel het. In die Grieks staan daar letterlik: “Maak dissipels al lopende en lerende.”

Die kerk is die enigste organisasie wat nie bestaan vir sy lede nie, maar vir sy nie-lede. Die kerk bestaan ter wille van die wêreld en die ongelowiges wat nog tot redding moet kom.

God se teiken is dus nie die kerk nie. Sy teiken is die wêreld: “ Gaan na die nasies toe.” Die kerk is die handelskip wat liefde verhandel aan die wêreld. Die kerk is die handelskip wat die liefde bring na die mense en die nasies. Die kerk is die draer van die liefde van Jesus Christus.

God werk in die wêreld. Wanneer die kerk in die wêreld werk, dan werk God in die kerk.

Johannes 3:16 sê nie: “God het die kerk so lief gehad nie”, maar “God het die wêreld so lief gehad dat Hy sy Seun gestuur het.” Natuurlik beteken dit dat God vir jou en my ook liefhet, maar dit beteken ook dat hy die ander mense wat nie aan die kerk behoort nie, ook liefhet, en dit is ons taak om van hulle dissipels te maak.

Ons moenie vra: “ Hoe gaan dit met julle kerk?” nie. Ons moet eerder vra: “Hoe gaan dit met die wêreld daar waar julle kerk is?” Want God mik op die wêreld.

Is ons huwelike, ons gesinne, ons lewens, ons prioriteite, ons woorde, ons dade, ons geaardhede, ons persoonlikhede ’n lewende getuie van Jesus Christus? Hierdie bose wêreld waarin ons lewe sal nie beter word deur dit net te kritiseer nie. Nee, ons moet dit eerder evangeliseer.

Dit help nie ek kla oor die arbeiders in my diens nie, ek moet hulle by die Woord uitbring. Het hulle ’n Bybel? Herinner ek hulle aan eredienste in hulle taal? Gesels ek met hulle oor die Bybel? Hou ek in die oggende vir hulle godsdiens? Deur ons barmhartige dade maak ons ook dissipels vir die Here Jesus. Iemand se dade tel meer as sy woorde.

Leef ek elke dag korrek voor God, voor my huweliksmaat, voor my arbeiders en voor my medemens? Dra ek vrugte?

U sien, ek moet self eers ’n dissipel wees voor ek van ander dissipels kan maak.

Eintlik is dit nie so moeilik om dissipels van mense te maak nie. Ek moet net die saad saai, die regte voorbeeld stel, korrek lewe en bemoeienis maak met ander mense. God verander mense. God gebruik my lewe en getuienis om dissipels van mense te maak. Wat waar is, is dat ongelowige mense meer ons lewens lees as wat hulle die Bybel lees!

Is u en ek nog effektief? Maak ons nog dissipels?

Dra ons nog vye of gee ons net koelte vir die lidmate om onder te sit? ’n Vyeboom word nie aangeplant vir sy koelte nie, maar vir sy vye. Die kerk is geplant nie om koelte te gee vir lidmate nie, maar om vye te dra, dissipels te maak.

Die kerk is nie ’n passasierskip wat ons moet vervoer deur hierdie lewe na die hiernamaals nie. Nee, die kerk is die handelskip wat al God se Geestesgawes uitdeel aan die wêreld. Dit is om iets van die hemel nou alreeds waar te maak in hierdie wêreld.

Kom ons gemeente wees nie maar net vyebome wat koelte vir lidmate gee nie, maar eerder ’n vyeboom wat vrugte dra, wat die opdragte van die Here uitvoer, en wat dissipels vir die Here maak. 

(Ds. Paul Odendaal is leraar van die NG Kerke Adelaide en Fort Beaufort.)  

SKRIFLESING: Lukas 18: 9 – 14 en 2 Kor 12: 1 – 10

Ek het die staaltjie gehoor wat in die goeie ou Kaap tydens ’n evangelisasieveldtog afgespeel het. ’n Persoon het geleentheid gehad om sy persoonlike getuienis te lewer.

Hy het begin deur breedvoerig te vertel hoe ’n groot sondaar hy was. Voorts het hy vertel hoe hy tot bekering gekom het en watter groot hoogtes hy as bekeerde Christen bereik het. Na sy getuienis het iemand agter in die gehoor opgestaan en baie verontwaardig gevra: “Mister, confess jy nou of brag jy nou?” Sommige godsdiensprogramme wat op TV-kanale uitgesaai word, laat ’n mens ook dink dat daar eerder ge-brag as ge-confess word.  Daar word luid handegeklap en toejuigings gedoen op getuienisse. Met geloofstoertjies kan die prediker die hoorders “emosioneel manipuleer” en uit sy hand laat eet. Godsdiens wat manipulerend is, is geen egte godsdiens nie.

Die Here Jesus vertel die gelykenis van die Fariseër en die tollenaar, vanweë “sommige mense wat oortuig was van hulle eie regverdigheid en op ander neergesien het”. (Luk 18:9) Daar is in die kerk nie plek vir geestelike hoogmoed nie. Die Fariseërs was die geestelike elite van die Jode. Hulle was gesteld daarop om geen wet van Moses te oortree nie. Hulle het perfeksionisme nagestreef om nie die Wet en die bepalinge te oortree nie. Hulle was byvoorbeeld so erg dat ’n man op die Sabbat nie ’n vlooi in sy baard mag dooddruk nie, want dan jag hy. ’n Man mag ook nie op die Sabbat sy baard skeer nie, want dan oes hy. Hulle het tientalle reinigheidsgebruike ook gehad, net om rein te bly. Hulle het as’t ware in die gemeenskap met hulle godsdienstigheid gespog deur in die openbaar lang gebede op te sê. Hulle was hoogmoedig oor hulle geestelike vermoëns.  Die tollenaars, aan die ander kant, het die belasting vir die Romeinse owerheid ingesamel. Hulle het as’t ware by die poorte van elke stad gesit en die tolgeld ingesamel. Die meeste van hulle was skelm en het meer as die normale belasting ingevorder en die geld in hulle eie sak gesit. Dan vergelyk die Here die gebede van die Fariseër en die tollenaar met mekaar. Die Fariseër het hoogmoedig gebid: “God, ek dank U dat ek nie soos die ander mense is, wat roof, onreg doen en egbreuk pleeg nie, en ook nie soos hierdie tollenaar nie. Ek vas twee keer per week, en ek gee ’n tiende van alles wat ek verdien.”(Luk 18: 11 – 12)

Die tollenaar se gebed was egter ’n nederige gebed. Daar staan in Luk 18:13: “Die tollenaar het egter op ’n afstand bly staan, en wou selfs nie eers na die hemel opkyk nie, maar het op sy bors geslaan en gesê, ‘O God, wees my, die sondaar, genadig!’ ”Dan sê die Here Jesus dat die laaste man huis toe gegaan het en dat sy saak met God reg is. In Luk 18:14 staan daar: “Want elkeen wat homself verhoog, sal verneder word, maar elkeen wat homself verneder, sal verhoog word.”Die Here soek nederigheid in ons geloofslewe.As jy  jouself op die skouer klop en sê “Ek doen goed in my geestelike lewe …”, dan spog jy. Dan is jy hoogmoedig.

Maar as jy alleen maar vandag kan sê: “Omdat God se genade vir my genoeg was, omdat God iets met my stukkende lewe reggekry het … ” , dan is jy besig met ’n eerlike confession of eerlike belydenis.

Die gelykenis van die Fariseër en tollenaar word opgevolg in Luk 18:16 – 17 met die Here se woorde dat ons klein en nederig soos kindertjies moet word. Daarom staan daar: “Jesus het hulle egter nader geroep en gesê: ‘Laat die kindertjies na My toe kom, en moet hulle nie langer verhinder nie, want die koninkryk van God behoort aan mense soos hulle.  Amen, Ek sê vir julle: Wie die koninkryk van God nie soos ’n kindjie ontvang nie, sal beslis nie daar ingaan nie.’ ”

Dit is een van die geweldigste versoekings waaraan die kind van God blootgestel kan word, naamlik dat hy / sy geestelik hoogmoedig kan word. Die lis van die Bose is dat hy elkeen van ons op ons swakste plek aanval. Die oortuigde Christen sal dikwels nie so maklik ten prooi val van allerlei versoekings van ’n growwe aard nie. Miskien sal die Bose hom nie eens in hierdie opsig probeer versoek nie. Hy onderwerp die kind van God egter aan ’n veel gevaarliker soort versoeking, naamlik om te begin roem in sy / haar geestelike voortreflikhede.  Dit is soveel gevaarliker, omdat ’n mens dan in jouself roem en nie meer in Christus nie. Daarom gebeur dit ook so dikwels dat Christene roem in hulle geestelike ervaringe, maar eintlik vol van hulleself is.  Hoogmoediges maak gewoonlik op die volgende vermoëns staat, soos my goeie lewe. Ek het Jesus aangeneem. Ek het my bekeer. Ek glo … ek twyfel nie. Hoor jy die gevaarlike “ek”? Dan maak ek op myself staat en op my keuses en nie meer op God se genade nie. Dan gee ek alle eer aan myself en maak nie eers melding van die werk van die Heilige Gees nie. Dan word ek ’n meewerker van my verlossing.

Paulus weet dat God se genade genoeg is om gered te word. Juis dit is die inhoud van die hele Evangelie. Dit is God wat ’n mens uitverkies in Sy groot genade. Dit is God wat onweerstaanbaar red. Dit is God wat ons aanneem om Sy kinders te wees. Dit is God wat die geloof en die bekering in ons harte bewerk. Daarom kan ons oor niks roem, of spog of brag nie – dit is alles God se genadige werk. Daarom kan ons alleen maar confess of bely dat God se genade vir my genoeg is. Paulus weet egter hoe maklik dit kan gebeur dat ’n Christen hoogmoedig kan raak. Hy is daarvan bewus hoe maklik dit gebeur dat ’n mens jouself kan verhef, selfs oor die wonderlike genadegeskenke van God in jou lewe. Daarom dank Paulus vir God oor die doring in sy vlees. Ons weet nie presies wat hierdie doring was nie. Ons weet egter dat dit vir Paulus op sy knieë gehou het.

Paulus het verstaan dat swakhede, beledigings, ontberings, vervolgings en moeilikhede ter wille van Christus hom ten goede kom, sodat Christus se krag sterk kan wees in hom. Dit is ’n geweldige les om te leer. Ons natuurlike neiging is om lyding, leed, beledigings en vervolgings van ons af weg te bid. Ons wil dit nie graag ervaar nie. Ons kla daaroor as dergelike dinge oor ons kom. Ons pleit in die gebed by die Here om dit tog van ons weg te neem. En tog kan juis beledigings, miskenning, teenspoed, laster en al die dinge wat Paulus ervaar het, ook vir ons van die allergrootste betekenis wees, omdat juis sulke dinge ons uitdryf na Christus en na die genade alleen.

Die fokus van jou verlossing moet jy nie in jouself soek nie, maar buite jouself in Jesus Christus se soenverdienste. Die boot word nie geanker deur die anker op die dek te los nie. Die anker moet buite die boot in die diepblou see gegooi word om geanker te kan word. Jou ankerpunt is nie jouself en jou goeie eienskappe nie, maar lê buite jouself in Christus Jesus. Vanuit Christus se soenverdienste skenk die Gees vir my die geloof en die bekering om as verloste mens te lewe. Dan verstaan jy die Evangelie. Kom dan, kom bely dan vandag dat jy uit genade gered is deur Jesus Christus se soenverdienste.

“God gebruik stukkende goed. Dit verg gebreekte grond om ’n oes te produseer, gebreekte wolke om reën te produseer, gebreekte graan om brood te gee en gebreekte brood om krag te gee. Dit is die gebreekte albaste-fles wat parfuum voortbring. Dit is die gebroke Petrus, wat bitterlik huil, wat terugkeer na groter mag as ooit.” (Anonieme aanhaling)

Toe iemand vir St. Franciskus van Assisi gevra het hoekom hy soveel kon bereik, het hy geantwoord: “Dit is dalk hoekom: Die Here het uit die hemel op die aarde neergekyk en gesê: ‘Waar kan ek die swakste, die kleinste, die geringste mens op die aarde kry?’ Toe sien Hy my en sê: ‘Nou het ek hom gekry, en ek sal deur hom werk. Hy sal nie trots wees daarop nie. Hy sal sien dat ek hom net gebruik weens sy kleinheid en onbeduidendheid.’ ”

F.B. Meyer het eenkeer gesê: “Ek het vroeër gedink dat God se gawes bo mekaar op die rakke was, en dat hoe groter ons in Christelike karakter gegroei het, hoe makliker kon ons dit bereik. Ek vind nou dat God se gawes op die rakke onder mekaar is. Dit is nie ’n kwessie van langer word nie, maar van laer buig; dat ons moet afgaan, altyd af, om Sy beste gawes te kry.”

“By een geleentheid het ’n orkes Handel se ‘Messias’ so pragtig aangebied dat die applous dawerend was, en almal na die komponis gedraai het. Handel het opgestaan en met sy vinger boontoe beduie, stilweg, dat die eer aan God gegee moet word eerder as aan homself. Dit is presies wat die Maagd Maria gedoen het toe sy met Elizabeth gepraat het. Dit is asof sy sê: ‘Moenie my loof nie, maar loof die Here wat my Verlosser is.’” (Anoniem aangehaal) In die Christelike lewe is daar nie plek vir brag nie. Alles, maar alles, is slegs genade. Ons kan maar slegs confess dat wat ons is, is uit genade.

Wie klein oor homself / haarself dink en optree, sal groot wees in God se Koninkryk.                                                                            AMEN 

(Ds. Paul Odendaal is leraar van die NG Kerke Adelaide en Fort Beaufort.)

SKRIFLESING: Psalm 1: 3 en Openbaring 22:2

Ons kan maklik verstrik raak in ’n voorspoedsteologie, waar ons dink dat alles in die Christelike geloof gaan om “JOY”. Ons het almal al as jeugdiges tienerkampe bygewoon, waar ons op ’n geestelike hoogtepunt was en gedink het Christenskap gaan oor ewigdurende blydskap en vreugde en vrede en voorspoed. Dan gebeur daar somtyds traumatiese goed in jou lewe en jy voel gestroop van die “JOY”. Dikwels vra ’n mens dan die vraag, maar waar is God nou?

Dr. Riaan van der Merwe verduidelik dat ’n mens eerder moet praat van die vier geestelike seisoene in jou lewe. Elke mens ervaar geestelike lentes, somers, herfs en winters. Elkeen van die geestelike seisoene is baie nodig vir jou geestelike lewe. Ons kry nie net somervrugte soos perskes en appelkose nie, maar ook wintersvrugte soos lemoene en nartjies.

Die lente kan wees ’n nuwe geestelike herlewing, nuwe ontdekkings van hoe God met jou ’n nuwe pad wil stap, ’n tyd van geestelike ontwaking en ’n tyd wat jy baie naby aan God voel.

Die somer kan ’n plek in jou lewe wees waar jy gemaklik geestelik groei en waar jou geloof baie sterk is. Daar is ook nie eintlik swaarkry in jou lewe nie. Die lewe voel soos een lang somervakansie en die bome staan lowergroen. Jy verlustig jou in die Here se goedheid in jou lewe.

Die herfs kan ’n tyd wees waar jy gestroop word van jou sekerhede en daar ook by jou baie vertwyfeling oor baie dinge in jou geestelike lewe of in jou persoonlike lewe is. Jou eertydse sekerhede val af soos blare in die herfs. Jy wonder, jy twyfel, jy is onseker en jy vra dieper vrae. Jy word gestroop van jou geestelike hoogmoed en eiewaan en begin om dieper te leef.

Die wintertye in ’n mens se geestelike lewe is die ergste. Dit is wanneer jy geestelik en emosioneel van God afgesluit voel. Jy voel ver van God af. God voel selfs vir jou afwesig in jou lewe. Jy ervaar ’n diep dors, maar jy weet nie hoe om jou dors weer te les by God se fonteine nie. Wintertye is die krisistye in jou lewe. Dit is dikwels ook tye wanneer jy voel jy wil emosioneel tot rus kom by die Here, soos die natuur ook tot rus kom.

Daarom is die geestelike lewe nie maar net een lang “JOY”-tydperk nie. Dan is dit voorspoedsteologie. Dan maak net lente en somer saak in jou lewe. Die voorspoedsteologie kan nie die herfstye en die winterstye in jou lewe hanteer nie.

Somtyds het ’n mens ’n wintertydperk of  ’n stuk gewondheid nodig om jou in te lei in ’n dieper vlak van geestelikheid. Wintertye van vertwyfeling en hooploosheid is juis die tye wanneer ons gestroop word van ons eie selfversekering, sodat ons net aan God kan vashou met ons hele lewe. Jy word dan ook jou ware self: “Nothing is more important, for if we find our true self, we find God, and if we find God, we find our most authentic self” (David Benner).

Maar tog, juis daar in die herfstye en wintertye van ons lewe is God baie naby aan ons. Dan is Hy die naaste aan ons. Dikwels het ons juis winters in ons lewe nodig om te bevestig en te ontdek dat God dikwels agter die skerms werk. Wanneer jy rock-bottom is, sal jy daar vir God vind. Wanneer jy “at the end of your robe” is, soos wat Eugene Petersen in The Message vertaal het, sal God jou daar gryp. Wintersgeloof is die geloof van die Hebreërs-boek en die boek Lot in die Bybel. Dit kweek geloofshelde.   

Vir die lemoene en nartjies om ryp te word is dit nodig om winter te word. Hulle moet swaar kry as gevolg van die koue. So gaan ons ook deur verskillende fases in ons geestelike lewe.

Somtyds voel ons baie naby aan God en ander tye voel ons weer ver van God. Somtyds voel ons Godverlate soos die Psalmdigter Dawid dit in sommige van sy Psalms uitdruk. Prediker sê selfs in sy boek dat daar ’n tyd vir alles is. Juis daarom moet ons elke tyd en seisoen in ons lewe ontvang as geskenke van die Here en elke seisoen beskou as ’n leerkurwe in ons lewe.

Soos wat ’n skoenlapper deur verskillende fases in sy lewe gaan – van ’n eier, ’n wurm, ’n papie tot uiteindelik ’n skoenlapper – gaan ons ook deur verskillende lewensfases is ons lewe. Elkeen van die fases of groeiseisoene is belangrik.

Vergelyk jou eie lewe met ’n boom. Die Bybel praat op baie plekke van bome. Die bekende Psalm 1 praat van die regverdige wat  soos ’n boom is wat by waterstrome geplant is. ’n Boom lyk nie heeljaar dieselfde nie. In die lente, somer, herfs en winter verander die boom gedurig van gedaante. So ook wissel ons geestelike lewe voor God. Tog is elke fase goed en nodig. In elke fase vind daar groei en rus plaas.

Daar is talle plekke in die Bybel waar daar van bome gepraat word. In die klassieke tale kom die woord “boom” meer as 300 keer voor. In Genesis 2 lees ons van die “boom van lewe en dood”, waarvan niemand mag eet nie. In ons gelese gedeelte, Psalm 1:3, word gesê dat die boom op sy tyd vrugte gee. Dit beteken, net wanneer die boom daarvoor bestem is, met ander woorde in die regte seisoen is, sal dit vrugte dra. Maar dit sal nie heeltyd, twaalf maande lank vrugte dra nie.

Maar in ons ander skrifgedeelte, Openbaring 22: 2, staan daar “en elke maand sy vrugte gee”. Dit staan direk teenoor Psalm 1: 3. Nou sal ons nog verbonde wees aan ons emosionele  geestelike lewe se seisoene. Dit sal wissel. Maar wanneer Openbaring se beloftes aanbreek, sal ons elke maand vrugte, heeljaar vrugte dra. Dan sal ons nie rondgeslinger word deur die emosionele seisoene nie.

Daarom moet ons nie ons geloofsekerheid koppel aan ons eie emosionele belewenis nie. God staan vas en seker. Ek mag maar soms twyfel. God kom versterk my geloof as ek soms twyfel. Dink aan die Johannes die Doper in die tronk en aan die twyfelende Thomas in die Bybel. Die Here het albei gehelp om weer te glo.  Al wat ek moet doen is om soos Andrew Murray gesê het, myself oor te gee aan God in elke seisoen van my lewe, wagtend dat God sy heilryke werk in my lewe sal doen.

Daarom moet ek in elke seisoen van my lewe nuuskierig wees wat God in my lewe wil bewerk of wil doen. Ek moet my geestelike lewe voor God as ’n wonderlike reis beskou. Telkens sal ek verstom staan oor hoe God in en deur my werk.

Ons lewe is soos die boomringe van ’n boom. Daar is dik en dun jaarringe. Daar is tye van oorvloed en skaarsste, tye van voorspoed en droogte. Ja, daar sal ook tekens wees van brand en waar takke afgeskeur of afgesny is. Maar al die kenmerke van die boom maak die boom uniek. So is ons elkeen ook bome wat uniek gevorm is deur die seisoene van ons lewe. Geen boom lyk soos ’n ander een nie. Daarom, as jy soms deur herfs- en winterseisoene gaan in jou geestelike lewe, weet dat jy God juis veral daar sal vind.  

So lyk elke mens se lewe anders as dié van ander. Ons is verskillend gevorm deur die seisoene van ons lewe. Koester jou lewensboom. Koester die merktekens van jou wonde. Dit het jou die mens gemaak wat jy vandag is. Verlang na Openbaring 22: 2, wanneer ons nie meer seisoenale vrugte sal eet nie, maar dat die vrugte elke maand beskikbaar sal wees. Ja, dan is alles volmaak, want dan is daar nie meer seisoene nie. Daar sal nie meer seisoene wees van herfs en winter, waar ons swaar kry, twyfel of krisistye in my lewe ervaar nie.

Alles sal een groot lang somer wees. Die koue fronte van die lewe kan my dan nie meer plattrek nie. Dan sal ons in God se somer leef.    AMEN

(Ds. Paul Odendaal is leraar van die NG Kerke Adelaide en Fort Beaufort)