Alles gebeur rondom ‘n tafel

SKRIFLESING: Psalm 128

Vir baie jare het mense geglo dat jy lidmaat word van die kerk met jou belydenisaflegging. Hulle het geglo dat ’n dooplidmaat ondergeskik is aan die lidmaat wat openbare belydenis van geloof afgelê het. Dit is egter ’n reuse-misverstand en ’n onderskatting van die ryke betekenis van die doop.

Deur die doop word jy deel van die verbond en ook deel van die Christelike kerk. Deur jou doop is jy ’n volwaardige lidmaat van die kerk. By jou belydenisaflegging neem jy net die verantwoordelikheid van jou lidmaatskap op. Vanoggend word Chané deel van die Christelike kerk en word al die honderde beloftes van die Bybel ook oor haar lewe bevestig.

In die Ou Testament was die besnydenis die teken van die verbond en in die Nuwe Testament is die doop teken van die verbond. ’n Ander woord vir verbond is ’n ooreenkoms. Dit beteken dat die Here belowe om die eerste inisiatief te neem op ons verlossingsweg.  

In die Ou Testament het die besnydenis jou deel van God se volk gemaak en die Pasga-tafel was die tafel waar Joodse gelowiges elke Vrydagaand saam met hulle kinders die pasga geëet het en waartydens die boodskap van die verlossing uit Egipte oorvertel is en ook gevier is. Die kindertjies was deel van hierdie geloofstafel.

In die Nuwe Testament gee die doop die dopeling deel aan die Nagmaalstafel. By die Nagmaalstafel word met die dopeling gedeel dat Jesus Christus ons uit die slawerny van sonde verlos het deur aan die kruis vir ons sondes te sterf.

So het die besnydenis die kind toegang gegee tot die Pasga-tafel en gee die doop die dopeling toegang tot die Nagmaalstafel.

Die tafel speel in die Bybel ’n sentrale rol. Dit is daar waar daar werklik gemeenskap van gelowiges plaasvind. Dit is ook die plek van geloofsoordrag.

My wonderlikste herinneringe as kind was rondom my ouma se kombuistafel, met die houtstoof en die heerlike koffie wat daarop geprut het. Daar is vir ure rondom die tafel gekuier. In my ouerhuis het ons ook in die aande saam aandete geëet en heerlik gekuier as my pa van die werk af kom. Die oumense het ook die gesinstafel in die aand gebruik om gesinsgodsdiens te hou. Dit was ’n getroue tradisie. As jy in die aand in Strydenburg rondgeloop het, kon jy hoor hoe daar by elke huis gesange en psalms gesing word.

Maar met die koms van televisie in 1976 het alles verander. Mense sit nou eerder met hulle kos op ’n skinkbord voor die televisie, om tog nie die gunsteling-sepie te mis nie. Kommunikasie tussen die gesinslede het nou beperk geword. Dit was ook die einde van aandgodsdiens in die Afrikaanse gemeenskap. Na 1996 het selfone op die mark gekom. Dit het die finale doodsklok vir die gesinstafel ingelui. Skielik het selfone aan tafels die plek ingeneem van sinvolle kommunikasie aan die tafel.

Tafelgemeenskap as gesin, of as familie of ook rondom die Nagmaalstafel, is van kardinale belang vir die bou van sinvolle kommunikasie. Vir kinders is die geborgenheid van die gesinstafel ’n kosbare sekuriteit. Dit is die plek waar daar waardevolle gesprekke gevoer word, wat belangrik is vir kinders se opvoeding.

As ons as gesinne ten minste eenmaal per dag ’n ete saam geniet, sonder gejaagdheid en sonder selfone, sal dit ’n waardevolle bousteen wees vir ons gesinne en vir geloofsvorming. Gesinne moet ’n afspraak met mekaar maak om kwaliteittyd met mekaar deur te bring rondom die etenstafel, sonder die stoornis van televisie en selfone. Die tyd rondom die kombuistafel is heilige tyd. Daardie 45 minute vir aandete is heilig. Die televisieprogram  kan maar wag of opgeneem word. Die selfoon kan maar op stil gestel word. In daardie 45 minute skenk ons 100% aandag aan mekaar. Dit laat huwelike oorleef en dit gee sekuriteit aan kinders. Dit skep kwaliteittyd in verhoudings. Dit word kosbare herinneringe. Kos is nie gemaak om alleen geëet te word nie. Kos moet in samesyn en saamkuier genuttig word.

Prof. Anna Fishel  van die Harvard Medical School skryf in The Washington Post as volg: “Kids who eat dinner with their parents experience less stress and have a better relationship with them. This daily mealtime connection is like a seat belt for traveling the potholed road of childhood and adolescence and all its possible risky behaviors.” Sy verduidelik dan ook dat baie wangedrag van kinders te wyte is aan die feit dat daar nie ’n kombuistafel-kultuur tuis was nie.

Baie geloofsverhale in die Bybel speel af rondom ’n ete. ’n Ete bring samesyn en versterk die gemeenskap van gelowiges.

Ons kan ons kinders nie in privaatheid grootmaak nie. Nie net die ouers nie, maar ook die gemeenskap en gemeente moet verantwoordelikheid neem vir die Christelike voorbeeld en opvoeding van ons kinders.  

Eugene Peterson het geskryf oor die Christelike gemeenskap: “Daar kan geen volwassenheid in die geestelike lewe wees nie, geen gehoorsaamheid om Jesus te volg nie, geen heelheid in die Christelike lewe nie, behalwe die omhelsing van die gemeenskap van gelowiges. Ek is nie myself alleen nie.”

Daarom moet ons ons kinders in die gemeenskap van gelowiges grootmaak. Die bywoning van eredienste en ander kerklike byeenkomste vorm ’n blywende indruk op kinders se lewens. Ons het die gemeenskap van gelowiges nodig. Dit is die plek waar ons ondersteuning kry en geesteskos vir ons siele.

In die Anglikaanse kerk is die doopvont in die ingangsportaal van die kerk. Wanneer die erediens begin, doop die priester in die ingangsportaal die dopeling. Daarna dra die priester die dopeling die gang af tot heel voor die gemeente en stel die nuwe lidmaat voor aan die gemeente. Dan neem die gemeente ook verantwoordelikheid vir die geestelike voorbeeld en opvoeding van die dopeling.

Jesus waarsku ons om nie ’n struikelblok te wees vir ’n kindjie nie. In Lukas 17: 2 staan daar: “Dit is beter vir hom dat ’n maalklip om sy nek gehang en hy in die see gegooi word, as dat hy een van hierdie geringes laat struikel.”

Daarom moet ons as ouers, as grootouers en as gemeente nie kindertjies laat struikel in die geloof nie. Ons moet dit vir ons kinders maklik maak om te glo. Daarom moet ons voorbeeldig lewe, sodat ons kinders ons goeie gedrag, in rekenaartaal, kan “copy” en “paste” in hulle lewe.

Ouers is verantwoordelik vir 82% van die geloofsoordrag by kinders. Verder beïnvloed hulle vriende, onderwysers en familie hulle. Die kerk het maar ’n verantwoordelikheid van ’n skrale 1 % van geloofsoordrag. Daarom is en bly die ouers die primêre agente van geloofsoordrag en geloofsvorming. Die kerk se taak is primêr om ouers toe te rus om hulle taak as verbondsouers te kan uitvoer. Daarom bemagtig ons die ouers in ons gemeente om deur middel van die Odos-reeks kinders te leer van die verskillende Bybelkarakters en Bybelverhale.

Charel en Donné, die vernaamste en belangrikste plek in julle huis is julle etenstafel. Daar word daar gesels en gesinsbinding versterk. Mag Chané se mooiste herinneringe wees van julle viering as gesin rondom die etenstafel.

Die Here het sy Kerk gestig rondom die eerste Nagmaalstafel. Mag julle etenstafel ook tot stigting wees van julle verhoudinge. Maak tyd vir mekaar rondom die etenstafel.                              AMEN

(Ds. Paul Odendaal is leraar van die NG Kerk Adelaide.)

Gebruik geld om vriende te maak, nie vyande nie

SKRIFLESING: Lukas 16: 1 – 13

Geld maak gewoonlik vyande. Geld bring twis, tweestryd, jaloesie, naywer, wedywering, familietwiste ensovoorts. In hoeveel huwelike word daar nie oor geld gestry nie. In hoeveel families word daar nie oor erfporsies getwis nie.

Mammon bring spanning tussen werkgewer en werknemer en dit bring spanning tussen familielede onder mekaar. Koper en verkoper kibbel oor die prys en sakevennote probeer mekaar kul. Mammon is seer sekerlik dit waaroor die meeste twis van hierdie wêreld gaan. Mammon was die naam van die Siriese god van “rykdom en geld”. Mammon probeer God met dinge vervang.

Mammon plaas jou ook in ’n verkeerde verhouding met God. Sodra ’n mens Mammon nie meer net “gebruik” nie, maar “dien”, word die Mammon jou “god”. En verdring dit vir God, vir Wie ons eintlik moet dien.

Met geld en besittings kan jy vir jou baie vyande koop, ja, selfs ook vyandskap met God.

Daarom vertel die Here Jesus hierdie gelykenis van die oneerlike bestuurder: Hy begin die gelykenis deur te vertel dat ’n baie ryk man ’n sekere bestuurder in diens gehad het wat na sy goed moes omsien en moes bestuur. Maar hierdie bestuurder het lang vingers gehad. Hy het hom aan “witboordjie-misdaad” skuldig gemaak. Die bestuurder word dan ook aangekla by die ryk man. Daar waar ’n rokie is, moet ook ’n vuurtjie wees. Daarom gelas die ryk eienaar ’n kommissie van ondersoek na sy bestuurder se bestuur van sake.

Nou is die bestuurder in ’n penarie. Hy sit op hete kole. Wat nou gemaak? Hy weet die eienaar gaan hom ontslaan as die verslag uitkom. As bestuurder sal hy nie weer aangestel word nie en om handewerk te doen, daarvoor sien hy nie kans nie. Om te bedel, daarvoor skaam hy hom morsdood. Wat nou gemaak?

Heel moontlik het hy ’n paar nagte rondgerol en het sy gewete hom gepla. Hy het waarskynlik gedink aan die baie vyande wat hy langs die pad gemaak het. Hy was inhalig en gierig en met so ’n gesindheid maak jy net vyande. As hy ontslaan word, sal hy werklik net vyande oor hê. Sy geldgierigheid het vir hom baie vyande gekoop.

Sy geldgierigheid het vir hom baie vyande gekoop. Miskien het hierdie wete hom tot bekering gebring. Want dan lees ons van ’n totale hartsverandering by hom.

Hy besluit om nie meer toe te laat dat geld vyandskap vir hom veroorsaak nie. Nee, hy wil liewer met geld vriendskap veroorsaak.

“Gebruik geld om vriende te maak, nie vyande nie…” het nou sy lewensmotto geword. Daarom lees ons hoedat hy sy werkgewer se skuldenaars een vir een inroep en skulde verminder.

Die een skuldenaar skuld 100 bat olyfolie. Die bestuurder verminder dit na 50 bat. Die ander skuldenaar skuld 100 kor koring. Die bestuurder verminder dit na 80 kor koring. So verminder hy elke skuldenaar se skuld. Dit klink vir ons amper asof hy net verder met sy skelmstreke aangaan en sy werkgewer nog verder inloop deur skuld aan sy werkgewer verskuldig, af te skryf.

Dit is egter nie so nie. Talle kommentators meen dat hy slegs sy deel van die kommissie of profyt afgeskryf het. Met ander woorde, die gedeelte van die wins wat na hom moes gaan, het hy afgeskryf en in die proses het hy vir hom vriende gemaak. Daarom het sy werkgewer hom ook geprys oor die slim ding wat hy gedoen het om sy situasie te beredder.

In plaas van inhalig en gierig te wees, word hy nou vrygewig … en in die proses maak hy vir hom ’n klomp vriende. Vir die eerste keer het hy nou in sy lewe ook vriende gehad. Sy eertydse vyande word nou sy vriende. Hulle word ’n medemens vir hom. Daarom prys die Here hom en sê dat hy sy geld en sy besittings gebruik het om vir hom vriende te maak. Die Here noem hom slim, want dit is beter om met geld vriende te maak as om vyande te maak. [Natuurlik moet ons nou nie selfsugtig met ons geld probeer vriende maak, sodat hulle ons later weer moet uithelp – soos dit die bestuurder se plan was nie. As ek iemand help, moet dit nie vir toekomstige voordeel wees nie, maar omdat dit uit liefde gedrewe is.]

In plaas van met my geld en besittings vriende te maak, gaar ek dit op vir inflasie om dit namens my te bestee. Daarom sê die Here dan ook dat die mense van die wêreld slimmer optree as die mense van die lig, want hul gebruik eerder hulle geld om vir hulle vriende te maak.

Die bestuurder het ’n totale hartsverandering ondergaan. Eers was hy saakgerig, geldgierig, besittingsgerig … nou word hy mensgerig. Ewe skielik het hy sy eertydse kliënte nie meer onpersoonlik hanteer nie, maar menslik. In plaas van sy ou styl om sy sakebelange te versaaklik, het hy dit nou vermenslik. Hy het sy geld doelbewus gebruik om vriende te maak.

God se kinders hoef nie weg te vlug van geld nie. Geld is nie per se boos nie. God het niks teen rykdom nie. Inteendeel, ons lees dat Salomo, Dawid, Hiskia, Job en nog talle ander Bybelfigure baie ryk was. Daar moet ook ryk mense wees om die ekonomie aan die gang te hou en werkskepping te bevorder.

Lukas se Evangelie is ’n Evangelie aan die armes en die rykes. Vir Lukas hang die geloofwaardigheid van die kerk se lewe en getuienis onlosmaaklik saam met die manier waarop ons omgaan met die gawes wat aan ons toevertrou is.

Die Here het dit egter daarteen dat ons geld en besittings so selfsugtig besit dat ons hoe ver ons gaan, vyande maak. “Nee, wees vrygewig sodat julle nie vir julle vyande nie, maar vriende maak,” sê die Here.

Geld, wat is jou waarde? Want geld kan vir jou ’n luukse woonplek koop, maar nie ’n tuiste nie. Die grootste en luuksste bed, maar nie slaap nie. Die mooiste horlosie, maar nie tyd nie. Jy kan met geld vir jou al die boeke in al die biblioteke aanskaf, maar nie wysheid nie. Jy kan met geld vir jou ’n plek koop in die samelewing, maar nie respek nie. Dit kan medisyne koop, maar nie gesondheid nie. Jy sou met jou geld vir jou ’n eie privaatkliniek kon koop, maar nie gesondheid nie. Met geld kan jy vir jou seks koop, maar nie liefde nie. Met geld kan jy ’n kerk koop, maar nie ’n ontmoeting met die ewige God nie.

Winkelsentrums word ons kerke en bekendes ons gode. Soos Paris Hilton, kan jy beroemd wees bloot deur ryk te wees. President Jimmy Carter het gesê: “Menslike identiteit word nie meer gedefinieer deur wat ’n mens doen nie, maar deur wat ’n mens besit.”

Geld moet menseverhoudings voed en opbou, nie afbreek nie.

Geld moet mense verpersoonlik en nie versaaklik nie. Geld moet ander mense ruimte gee en nie inkort nie.

Ek maak vriende met geld …

  • As ek ander menswaardige lone betaal
  • As ek lewensgeleenthede skep
  • As ek lewenskwaliteit verbeter
  • As ek aalmoese uitdeel
  • As ek ander mense se laste minder maak.

Wie so met sy geld vriende vir hom maak, skep vir homself / haarself ’n toekoms. Dit is wat hierdie bestuurder gedoen het: hy het vir homself ’n toekoms geskep.

Arthur Brooks vind dat godsdienstigheid een van die beste voorspellers van liefdadigheid by mense is. Die studie is onder Amerikaners gedoen. “Godsdienstige Amerikaners is nie net baie meer geneig om geld te gee en hul tyd vrywillig aan godsdienstige en sekulêre instellings te gee nie, hulle is ook meer geneig om hulp aan familielede te verleen, verkeerde kleingeld terug te gee, ’n hawelose persoon te help en om bloed te skenk.”

Eenmaal het die Here Jesus vir Homself ook ’n toekoms, ’n Koninkryk, geskep deur ons wat Sy vyande was, Sy vriende te maak. Ons lees daarvan in 2 Kor 8:9 – “ Want julle ken die genade van ons Here Jesus Christus: dat Hy wat ryk was, ter wille van julle arm geword het, sodat julle deur sy armoede ryk kan word.”

Net so kan ons as toehoorders ook vir ons ’n toekoms skep deur ons geld en besittings te gebruik om vriende in plaas van vyande te maak. So ’n lewenshouding bring ons in die regte verhouding met God en met ons medemens. Eers dan het ons waarlik ’n toekoms.

Daarom roep die Here Jesus ons op om elke dag ’n fundamentele keuse te maak tussen God en Mammon. God wil hê ek moet my besittings gebruik om vriende te maak. Mammon wil hê ek moet my besittings gebruik om vyande te maak.

God wil vry maak. Mammon wil verkneg.

In Augustus 2003 is ’n studie vrygestel wat aan die lig gebring het dat geld nie geluk kan koop nie. In 1975 het Richard Easterlin, navorser van die Universiteit van Suid-Kalifornië, begin om jaarliks 1500 persone te ondervra en uiteindelik bevind: “Baie mense verkeer onder die illusie dat hoe meer geld ons maak, hoe gelukkiger ons sal wees. Ons sit al ons hulpbronne in om geld te maak ten koste van ons gesin en ons gesondheid … Die probleem is dat ons nie besef dat ons materiële behoeftes toeneem met die hoeveelheid geld wat ons maak nie.  Die studie het ontdek dat geluk verband hou met kwaliteittyd saam met geliefdes, goeie gesondheid, vriendelik wees, ’n optimistiese uitkyk te hê, selfbeheersing uit te oefen en ’n diep sin vir etiese waardes te hê.”

Wie Mammon aanbid en op Mammon vertrou vir die toekoms en lewensgeluk, sal nooit in die Koninkryk van God kan ingaan nie. Moenie op Mammon vertrou nie, maar vertrou op Jesus Christus vir u toekoms, dan sal u die Koninkryk van God beërwe. Wie geleer het om op Jesus Christus te vertrou, kry dit maklik reg om sy geld en besittings te gebruik om vriende te maak.                 AMEN

(Ds. Paul Odendaal is leraar van die NG Kerk Adelaide.)

BRONNELYS

Gebaseer op ‘n preek wat ek eenmaal gelees het. Baie verwerk en bygewerk.

Jon A. Shields, “A Scandal of the Secular Conscience?” Books & Culture (January/February 2008).

http://www.BusinessDay.com, (28-08-2003)

Tim Smith.16 June 2013. Materialism

Bible Society of South Africa; Bible Society of South Africa. Die Bybel 2020-vertaling met Deuterokanonieke boeke (Afrikaans Edition). Bybelgenootskap van Suid-Afrika. Kindle Edition.

Suur druiwe is om reg en geregtigheid na te laat

SKRIFLESING: Jesaja 5: 1 – 7

Jesaja begin deur te sê dat hy ’n lied wil sing. Hy wil ’n liefdeslied sing oor ’n pragtige verhouding. Dan gebruik hy die verhouding van ’n landbouer en sy wingerd om die verhouding tussen God en sy volk te beskryf.

Het u al gesien hoe trots ’n wynboer op sy wingerde kan wees? Dit is sy liefde, sy lewe.

Dan vertel Jesaja dat hy ’n boer ken wat ’n wingerd op ’n baie vrugbare stuk grond aangelê het. Die boer het alles gedoen om ’n kampioenwyn te vervaardig. Die wingerd is op ’n vrugbare heuwel aangelê. Hy het die grond omgespit en die klippe verwyder. Hy het ’n muur gebou rondom die wingerd om dit te beskerm. Hy het selfs ’n wagtoring gebou om die wingerd te beskerm teen skelms. Hy het ’n parskuip uit klip gemaak. Hy het die grond beplant met veredelde wingerdstokke.

Die lied verwys na God wat sorgsaam ’n verhouding met Israel bou, sodat daar reg en geregtigheid in die samelewing sou wees. Vir God is “reg” en “geregtigheid” die vernaamste elemente wat Hy in ’n samelewing soek.

Die grootste gedeelte van Jesaja se gemeente was wingerdboere en daarom het hulle die storie so geniet. Maar dan die anti-klimaks! Die wingerd lewer suur druiwe op. Dit maak geen sin nie. Al die moeite is dan verniet.

Die Here het verwag dat daar reg sou wees, maar daar was net onreg in die samelewing; dat daar geregtigheid sou wees, maar daar was net die hulpgeroep van verontregtes. Die mense het mekaar uitgebuit. Hulle het die armes uitgebuit en onregverdige hoë rentes gehef op lenings. Hulle skale het skeef gemeet, tot eie voordeel.

In die Hebreeus word dit baie treffend gestel:

onreg – reg

mišpah מִשְׂפָּח – mišpat מִשְׁפָּט

geregtigheid – hulpgeroep

sědaqâ צְדָקָה – sě’aqâ צְעָקָה

Die woorde klink so naby aan mekaar, maar is tog se ver van mekaar verwyder.

Jesaja 5: 8 – 10 verwys direk na uitbuiters wat grond en besittings inpalm totdat daar niks vir ander oorbly nie.

Indien Jesaja hulle sou vra wat ’n mens met so ’n wingerd moet doen wat suur druiwe produseer, sal hulle heel waarskynlik almal saam skree:  Kap dit uit! Gebruik die stokkies as brandhout. Dit maak lekker kole.

Dan kom die skok! Daardie boer is die Here en die wingerd is julle, die volk van Juda. Van julle het die Here verwag dat julle vrugte sou dra van reg en geregtigheid. Maar die Here sien net onreg en onregverdigheid.

Dink nou ’n oomblik na. In ons verhouding met die Here voel ons dikwels die Here is die Een wat seermaak en ons is diegene wat seerkry. Hier is dit net andersom. God kry seer. God huil. God is die “boer” wat teleurgesteld, mismoedig en hartseer kan word, omdat Hy nie reg en geregtigheid in die samelewing waarneem nie.

Dit is belangrik hier om te sien dat die volk se ontrou nie daarin gelê het dat hulle vir God afgesweer het nie. Die wingerd is nie nutteloos omdat dit geen oes opgelewer het nie. Dit is nutteloos omdat dit onbruikbare en suur druiwe opgelewer het. Die volk Israel het wel ’n verhouding met God, deurdat hulle die uitwendige godsdienstige rituele nakom, maar daar is geen reg en geregtigheid teenoor die naaste nie.

Suur druiwe is om op my eie belange en voordeel te fokus. Die onreg van die hulpeloses en die hulpgeroep van die verontregtes gaan by God se volk verby. In plaas van omgee en versorg is daar armoede, uitbuiting en verwaarlosing.

As gelowiges en kerk, lê ons verlorenheid nie daarin dat ons vir God die rug toegekeer het nie. Dit lê veel eerder daarin dat ons probeer om as’t ware agter God se rug te leef. Ons ontrouheid lê nie daarin dat ons God minag nie, maar eerder dat ons nie erns maak met ons verhouding met ons naaste nie. Daarom hoor ons nie dikwels as God met ons praat nie. Ons is nie sensitief vir sy soeke na geregtigheid nie.

Daar word vertel dat, toe die troepe van Mahomet II in 1493 die stad Kontantinopel omsingel het, almal geweet het dat die slag bepalend sou wees vir die vraag of die Balkanlande die volgende paar eeue onder Christen- of Moslem- oorheersing sou lewe. Die aand voor die verwagte inval, het die kerkraad van een van die stad se grootste Christelike kerke bymekaar gekom. Op hulle agenda vir die aand was die volgende punte van bespreking: (1) Watter kleur was die oë van die maagd Maria? (2) Is engele manlike of vroulike wesens? (3) Wat gebeur as ’n vlieg in die doopwater val – word die vlieg heilig of word die water besoedel? Hulle het hulle met onsinnighede besig gehou, in plaas daarvan om vir die behoud van die stad te bid. So kan ons onsself ook besig hou met geskille oor uitwendige godsdienste rituele, sonder om die reg en geregtigheid van God in die samelewing na te jaag.

’n Ander ware verhaal is dié van Mohandas Gandhi: Toe Mohandas Gandhi met sy politieke bedrywighede begin het, het hy ook ’n sterk geestelike soeke beleef. Hy was destyds in Suid-Afrika en wou êrens in Natal ’n NG Kerk besoek. Dit sou bepalend wees vir die geestelike oriëntasie van ’n man wat een van die grootste leiers van die 20ste eeu sou word. Maar hy is toegang daar geweier omdat die kerk nie gekleurdes wou binnelaat nie. Gandhi het toe by ’n Hindoe-tempel geholpe geraak. Vandag is Indië ’n Hindoe-land met ’n reuse-bevolking. ’n Mens kan nie help om te wonder nie, oor wat sou gebeur het as die kerk meer sensitief was vir die stem van God en minder sensitief was vir die politieke ideologie van die dag. 

Verstaan ons waarom God huil?

Eintlik is Jesaja 5: 1 – 7 nie ’n liefdeslied nie, maar eerder ’n begrafnislied. Die Here huil oor Sy volk nie meer die geregtigheid in die samelewing najaag nie. Daar word getreur oor die begrafnis van die reg en waardes, waar niemand meer vir minderbevoorregtes omgee nie.

Chris van Wyk skryf: “Dit is ’n noodsaaklike boodskap vir ons – daar kan baie goeie dinge in ’n gemeenskap of ’n land wees, lofwaardige dinge, maar as die reg nie in stand gehou word nie – en baie spesifiek die reg van verontregtes (5:7) – is die dood in die pot.”

Ons gesprekke verraai dikwels wat diep binnekant ons harte aangaan. Hoeveel gesprekke is daar nie al oor eeue in die kerk gevoer oor kleredrag in die kerk nie. Hoeveel keer hoor ’n mens nie van hoe mense praat van die uiterlike gebruike van die kerk wat behoue moet bly, of tot elke prys moet verander nie.

Sê die Bybel nie dat onsself moet verander nie, dat ons harte moet verander nie? Wat was volgens Jesaja en natuurlik die Here Jesus self die belangrikste: die uiterlike vorm of die hartsgesindheid? Vergelyk byvoorbeeld die onderhouding van die openbare vasgebruike, teenoor die gesindheid van jou hart. Hoor wat sê die Here Jesus in Mat 23: 23 wat vir Hom die belangrikste is: “Wee julle, skrifkenners en Fariseërs, skynheiliges! Want julle gee tiendes van kruisement en vinkel en komyn, maar julle het die gewigtigste van die wet nagelaat – die reg en die barmhartigheid en die trou. Hierdie dinge moes julle gedoen het sonder om die ander na te laat.”

Mense kla dikwels oor wat die kerk nie vir hulle doen nie. Maar die Bybel praat eerder van die reg en geregtigheid wat ek moet laat kom in die samelewing. Ek moet nie bedien word nie, maar ek moet self die reg laat kom. Die kerk is die liggaam van Christus. En in die kerk kyk die een lid nie wat die ander vir hom kan doen nie, maar hoe hy/sy die verontregte en minderbevoorregte kan help.

Dra ons soet of  suur druiwe? Waaroor praat ons? Oor uiterlike dinge van min belang, of oor dit wat werklik die geregtigheid laat kom? Daar is soveel onreg en ongeregtigheid in die samelewing. Is ons daaroor bekommerd of oor uitwendige godsdienstige rituele?

Die kerk van die Here moet die Suid-Afrikaanse samelewing transformeer, deursuur en sout vir die aarde en lig vir die wêreld wees.

Waar die reg en geregtigheid kom, daar is God. Daarom moet ons die reg en geregtigheid najaag. Ons moet ons toelê daarop om ander se belange te bevorder. Ons moet ’n hart hê vir die minderbevoorregtes.

Eers dan is ons soet druiwe, waaroor die Here sal glimlag.

AMEN

(Ds. Paul Odendaal is leraar van die NG Kerk Adelaide.)

BRONNELYS

Chris van Wyk. 2011. Jesaja 5. Bybelskool.

Rethie van Niekerk. 2016. Preek oor Jesaja 5. Somerstrand-gemeente.

Bible Society of South Africa; Bible Society of South Africa. Die Bybel 2020-vertaling met Deuterokanonieke boeke (Afrikaans Edition). Bybelgenootskap van Suid-Afrika. Kindle Edition.

Moenie God manipuleer nie

SKRIFLESING: Jeremia 14: 1 – 12 en 15: 1 – 4

Ons dink klein oor God. So klein, dat ons dikwels vir God ’n handvatsel gee, om te gebruik soos wat ons nodig ag. Dan spreek God in die skrifgedeelte, dat Hy moeg word om so gebruik en gemanipuleer te word.

In Jeremia 14 lees ons van ’n droogte, ’n verskriklike droogte. Die slawe word gestuur om water te gaan haal, maar die putte is droog. Die boere is moedeloos, omdat die grond niks oplewer nie. Die takbok lam in die veld, maar die lam word weggegooi omdat daar nie kos is nie. Wildedonkies staan op die kaal heuwels en snuif die wind terwyl hulle oë dof word, omdat daar nie gras is nie.

Wat doen ’n mens as daar ’n droogte op hande is? Jy roep ’n nasionale biddag vir reën uit. Almal groot en klein, oud en jonk gaan in afhanklikheid met die nodige eerbied na die tempel toe. Die mense vas, hulle bring offers en hulle bely hulle skuld.

Nou het die volk hulle kant gebring. Nou moet die Here weer sy kant bring. Hy moet vir hulle reën stuur, sodat die droogte gebreek kan word.

Maar God antwoord anders. God het besluit om nie vir hulle reën te stuur nie. Die droogte moet voortduur. Hoekom maak God dan so? God sê mos Hy verhoor gebede. Hoekom het God nie geluister tydens die Nasionale Biddag vir Reën nie?

Vir God was die Nasionale Biddag vir Reën ’n belediging. Sy volk roep hom net aan as daar probleme en moeilikheid is. Hulle maak van God ’n noodwiel. As alles goed gaan, kom hulle baie goed sonder God oor die weg. Maar as daar moeilikheid is, dan moet God help. So maak hulle God ondergeskik aan hulle agendas. Israel dink klein oor God. Hulle sit vir God ’n handvatsel aan.

Dit laat ’n mens dink aan die volgende storie: ’n Man het van sy boot afgespoel en was besig om te verdrink. Uit desperaatheid bid hy tot God om hulp en beloof selfs om ’n sendeling te word as die Here hom spaar. Nie lank daarna nie, kom ’n stuk dryfhout verbygespoel en die drenkeling gryp net betyds daaraan vas. Veilig op die dryfhout sê die man: “Here, U weet natuurlik dat ek nie ernstig was oor die sendelingstorie nie, nè?” Op daardie oomblik kom daar ’n fratsgolf en spoel hom weer van die dryfhout af. Waarop die man sê: “Lyk my ’n mens kan nie eens hier rond ’n grappie maak nie.”

Nood leer inderdaad bid. Sommige mense kom net kerk toe as hulle in die nood is of as daar ’n biddag vir reën is. Dan is ons baie veeleisend. As’t ware stel ons God voor ’n keuse: “Verhoor ons gebed of …” En as God ons gebede nie verhoor nie, dan vra ons baie maklik: “Waarom?” Of ons verwyt God of ons beskuldig God of ons verloor ons geloof in Hom. Of mense sê: “God is dood” of “Hy bestaan nie.”

So maak ons God “klein” in ons geloofslewe. Hy moet maak presies soos ons versoek, of anders …

Ja, somtyds verhoor God nie ons gebede nie, veral as ons probeer om hom te manipuleer. Gebed is nie ’n goedkoop saak nie. Net soos wat ’n ouer nie toelaat dat sy kind hom manipuleer nie, net so laat God ook nie toe dat ons Hom  manipuleer nie.

Die Woord van God is veeleisend. Dit verg ons aandag. God verdra dit nie dat ons ons gebede in telegramstyl aframmel nie of dat dit kortgeknip word soos ’n lastige besoeker vir wie ons die deur net ’n skrefie oopmaak om so vinnig moontlik van hom ontslae te raak nie.

Tony Campolo skryf oor rituele. Hy sê rituele werk vormend op ’n kind se emosionele  sekuriteit en lojaliteit aan gesinswaardes. Kinders wat met die regte gereelde rituele grootword, omhels die regte soort gedragspatrone. Hiermee word bedoel gesinsrituele, maar ook godsdienstige rituele. Godsdienstige rituele maak dat jou aanbidding van God eg is. Jy aanbid God in die goeie én slegte tye.

Maar as jy geen godsdienstige rituele het nie, gaan jy God net manipulerend aanroep in jou swaar tye of as jy in die nood is. Dan gebrúík jy slegs God. Dit word dan ’n verbruikersgodsdiens.

God laat Hom nie in ons agendas en selfsugtige plannetjies indwing nie. Anders sou dit beteken dat God slegs ’n middel word waardeur ek my doel kan bereik. God besluit egter vrymagtig.

Miskien is dit goed om ’n slag weer te besef dat God meer is as ons gedagtes oor Hom. Die Joodse geleerde Martin Buber het beklemtoon dat die stam van die Hebreeuse woord vir God eintlik ’n stotter-woord is. Ons kan net oor God stotter. Oor God mag ons nie, kan ons nooit te glad en te maklik praat nie. Ons moet waak om te familiêr met God te raak. Dan raak ons blind vir die misterie van God.

Die Nederlandse kultuurfilosoof C.A. van Peursen praat van God as die Verborge Aanwesige en skryf sy Naam as G_d, om mense te herinner dat ’n mens God nie kan vasvang in woorde nie.

Karl Barth skryf: “ Ons kan nie oor God praat nie – dit is ons verleentheid. Ons moet oor God praat – dit is ons opdrag.”

God is groter as ons denke oor Hom. Daarom moet ons tog nie dink dat ons gebede God gevange kan neem nie. God is vrymagtig om self Sy wil te laat geskied. As ons ’n biddag vir reën hou, moet ons God nie daarmee probeer manipuleer nie. Wanneer ons ’n biddag hou, moet dit in opregtheid wees en ons hele lewe moet daarvan getuig dat ons Hom opreg dien.

God wil nie net in tye van nood, ’n noodwiel wees nie. Hy wil die stuurwiel van my lewe wees. Sy huis is nie ’n brandweerstasie net vir tye van nood nie. God is nie slegs maar ’n middel waarmee ek my doel kan bereik nie.

Nee, my hele lewe in goeie en in slegte tye – moet aan God geoffer wees, soos die volgende verhaal getuig: Daar was eendag, tydens die vreeslike vervolging deur die Spaanse Inkwisisie, ’n Jood wat met sy vrou en kind ontsnap het deur in ’n klein bootjie oor die stormagtige see na ’n naby-geleë eiland te vaar. Terwyl hulle van die bloeddorstige verskrikking weggevaar het, het ’n storm opgekom en ’n bliksemstraal het sy vrou op die bootjie getref. Die volgende oomblik het ’n geweldige warrelwind die kindjie in die see geslinger. Alleen, verskrik, byna nakend en kaalvoet, het die man op ’n rotsagtige eiland uitgespoel, sy hande in die lug opgesteek en so met God gepraat: “ God van Israel, ek het na hierdie plek toe gevlug sodat ek U in vrede kan dien, sodat ek U gebooie kan gehoorsaam en U Naam kan verheerlik. U egter, doen alles om my van my geloof te beroof. Maar as U dink dat U deur enigeen van hierdie dinge vir my sover sal kry om U pad te verlaat, dan maak U ’n fout. U kan my beledig. U kan my straf. U kan dit wat vir my die dierbaarste is, van my wegneem. U kan my tot die dood laat martel – Ek sal altyd in U glo. Ek sal U altyd liefhê, selfs ten spyte van Uself.”

’n Mens wonder waar kom so ’n belydenis vandaan? Nie uit hierdie wêreld nie.  Dit kan alleen vanuit die hemel self aangesteek wees.

Die vreemde verse van Jeremia 14 herinner ons: Moenie probeer om net die seën en die voorspoed van God te soek nie. God laat Hom nie manipuleer nie. Die lewe in oorvloed is slegs te vinde in ’n verhouding met God self.

Dink groot oor God!

AMEN

(Ds. Paul Odendaal is leraar van die NG Kerk Adelaide.)

BRONNELYS

Preek is gebasser op ‘n preek wat ek gelees het. Skrywer nie bekend. Ek het heelwat bygevoeg en bygewerk.

Helmut Thielicke, Leadership, Vol. 2, no. 1.

Dan Meyer. People of the Table.

Die Here kan ’n leuen gebruik

SKRIFLESING: Josua 2: 1 – 19

Die verhaal van Ragab is die merkwaardige verhaal van die prostituut van Jerigo, wat deel word van die stamboek van die Here Jesus Christus.

Die verhaal begin so. Josua het twee verkenners na die stad Jerigo gestuur om die stad te gaan verken. Die koning van Jerigo ontvang toe informasie van die twee manne van Israel wat die stad binnegekom het en dat hulle ingegaan het by Ragab, die prostituut van Jerigo, se huis. Die koning eis toe onmiddellik dat Ragab die twee Israelitiese manne uitlewer aan hom.

Ragab versteek dadelik die twee verkenners. Dan vertel sy ’n leuen aan die boodskapper van die koning: “Ja, die manne het na my toe gekom, maar ek het nie geweet waarvandaan hulle kom nie.  Toe die stadspoort teen donker moes sluit, het die manne uitgegaan. Ek weet nie waarheen die manne gegaan het nie. Sit hulle gou agterna, want u kan hulle inhaal.” (Josua 2: 4 – 5) Ragab versteek toe die twee manne op die dak onder vlasstingels. Die koning het soldate gestuur om die Israeliete agterna te sit en hulle het die stadspoort gesluit.

Ragab het opgeklim na die dak en voor die verspieders gaan slaap, vir hulle gesê dat sy hulle God ken en dat God Sy volk beskerm. Sy het vertel van wat sy weet van die verlossing uit die Rietsee, deur die Israeliete droogvoets te laat deurtrek, en van die verlossing uit Egipte. Sy het vertel van Israel se oorwinnings oor ander konings en volke. Sy vertel van haar mense in Jerigo se vrees vir die Israeliete. Dan bely sy in vers 11: “Die Here julle God, Hy is immers God in die hemel daar bo en op die aarde hier onder.” Dan vra sy vir die verspieders om te beloof dat hulle haar en haar familie sal red. Die verspieders beloof toe dat hulle sal sorg dat sy en haar familie nie sal omkom nie.

Sy het hulle daarna met ’n tou laat afsak deur die venster, want haar huis was binne die stadsmuur en die verspieders het vir drie dae gaan wegkruip in die bergland. Hulle het ook vir haar gesê dat sy ’n karmosynrooi gevlegte tou moet vasmaak aan die venster waardeur sy hulle vrygelaat het, wanneer Jerigo aangeval word. Sy en haar hele familie moes in haar huis wees. Dan sou haar en haar familie se lewens gespaar word.

Inderdaad het die verspieders woord gehou en met die inval van Jerigo is sy en haar familie gespaar van die dood en gevangenskap.

Sy het in Israel met Salmon getrou en uit die huwelik is Boas gebore. Boas was weer die vader van Obed by Rut en het so die oupagrootjie geword van Dawid. Uit die geslagslyn is Christus Jesus gebore. Ragab die prostituut van Jerigo (die laagste onder die heidene van Jerigo) is verhef tot die geslagslyn van Jesus Christus.

In die gedeelte is die volgende opvallend: die leuen wat Ragab vertel aan die boodskapper van die koning. Sy vertel ’n leuen deur te sê die twee manne van Israel was by haar, maar hulle het alreeds die stad verlaat. Sit hulle agterna. Tog veroordeel die skrifgedeelte nie haar leuen nie. Haar leuen speel as’t ware ’n rol in God se heilsweg.  

Een verklaarder meen “waarheid” is nie om noodwendig te spreek in “ooreenkoms met die werklike feite” nie. Maar waarheid moet in diens staan van ons “lojaliteite ten opsigte van die Here en ons naaste.” (B Holwerda)

Dit sou beteken dat om sekere feite van sekere mense te weerhou, juis in diens staan van die wet, naamlik liefde tot God en my naaste. Dink ook aan die vroedvroue wat God meer gehoorsaam was as die Farao en nie die babaseuntjies vermoor het nie, maar die leuen vertel het dat die Joodse mammas te sterk is en dat nog voor hulle by die kindjie kom, die kindjie al klaar gebore is.

Met ander woorde as rowers jou huis aanval, mag jy ’n leuen vertel en sê jou vrou en kinders is nie tuis nie. Die hoër doel is om hulle lewens te red. In oorlog mag jy vlugtelinge versteek en die leuen vertel dat jy hulle nie gesien het nie, want daardeur spaar jy mense se lewens.

Wanneer leuens staan in ’n hoër en edel doel, is dit toelaatbaar. Om dan nie die leuen te vertel nie, sou beteken dat God oneer word en my naaste benadeel word.

Maar wanneer ek leuens vertel in diens van die bose, soos om myself te bevoordeel of om ander se kriminele aktiwiteite te beskerm, sal dit ’n leuen van die bose wees. Dit het dan nie ’n hoër en edele doel nie.

’n Mens kan as’t ware onderskei tussen ’n heilige leuen en ’n bose leuen. Ongelukkig moet jy die onderskeid maak, want ons lewe nie in ’n swart-en-wit antwoord wêreld nie. Ons lewe in ’n grysgebied, waar daar ’n oorlog is tussen wat heilig en wat boos is.   

Ons lees van Ragab se sterk geloof in die God van Israel. Waarskynlik was sy die enigste gelowige in Jerigo. Sy het dalk as sy mark toe gaan of gaan om water te skep by die put, brokkies nuus gekry van die oorwinnings van die Israeliete en hoe God hulle help in nood. Dit alles het soos ’n legkaart inmekaar geval, dat sy in vers 11 kon bely: “Die Here julle God, Hy is immers God in die hemel daar bo en op die aarde hier onder.” Juis daarom is sy gered. Deur haar geloof. Haar geloof het in dade oorgegaan  en daarom het sy die twee verspieders gered.

In Jakobus 2 word Abraham die vader van die geloof wat uit Ur van die Galdeërs weggetrek het, vergelyk met Ragab, die heiden wat uit Jerigo weggetrek het. Albei het  alles agtergelaat wat bekend was. Albei het hulle land, hulle stad, hulle huise, alles, verlaat en weggetrek net oor hulle geloof in God. So staan geskryf in Jakobus 2: 25 – “Is Ragab, die prostituut, nie ook net so op grond van dade regverdig verklaar, toe sy die boodskappers gasvry ontvang en met ’n ander pad weggestuur het nie?” Abraham het as Joodse gelowige alles agtergelaat en Ragab het as gelowige uit die heidendom alles agtergelaat en so smelt die twee strome saam in die verbond. 

Rooi is die kleur van verlossing in die Bybel. Met die uittog uit Egipte het die Here opdrag gegee dat die rooi bloed van lammers aan die deurkosyne van die Jode geverf moet word om hulle te vrywaar van die dood. In Ragab se verhaal is dit ’n rooi tou wat redding bring en in die Nuwe Testament is dit die kosbare rooi bloed van Jesus wat verlossing bring vir almal wat glo.

So het Ragab, die prostituut, deur ’n leuen deel van die verbondsvolk geword en deel van die stamboom van die Here Jesus Christus en boonop ’n geloofsheldin geword – omdat sy aksie by haar geloof gevoeg het.

Hoe nodig het ons dit nie vandag, dat gelowiges daad by hulle geloof voeg nie.

AMEN

(Ds. Paul Odendaal is leraar van die NG Kerk Adelaide.)

BRONNELYS:

Wubbels, Lance. Bible Nobodies Who Became Somebodies: 50 Inspirational Characters Who Prove that Anyone Can Be Special in God’s Kingdom (Wubbels, Lance). Destiny Image. Kindle Edition.

Pro Regno. 2016. Josua 2. Ragab se geloof getuig van die Here se oordeel én genade

Bible Society of South Africa; Bible Society of South Africa. Die Bybel 2020-vertaling met Deuterokanonieke boeke (Afrikaans Edition). Bybelgenootskap van Suid-Afrika. Kindle Edition.

Kom uit jou gemaksone

SKRIFLESING: Jakobus 1: 22 – 26

Rekkies is baie handig. My gunsteling rekkie is die ou dik Poskantoorrekkies. ’n Mens gebruik ’n rekkie om dinge bymekaar te hou, omrede die rekker kan rek. Die rekker rek om die goed bymekaar te hou. Indien dit nie rek nie, het die rekker geen doel nie.

Is kinders van die Here nie ook soos rekkies nie? Ons bestaansdoel is om nie net hoorders van die Here se Woord te wees nie, maar ook daders. Daarom moet ons onsself rek uit ons gemaksones sodat ons effektief kan wees. Dit is egter vir die mens baie moeilik om uit sy / haar gemaksone te beweeg. Die Bybel leer ons nêrens dat ons hier op aarde geplaas is om in ons gemaksone ewe knus te lewe nie! Die Bybel daag ons uit. Die Here daag ons uit, om buite ons gemaksone die wil van die Here na te jaag. Die doen van die wil van God kom nie natuurlik nie. Jy moet jouself rek vanuit die verkeerde gemaksone van die sonde.

Min mense hou van verandering. Mark Twain het gesê dat die enigste een wat wel van verandering hou, ’n nat baba is wanneer die doek geruil word.

Die Bybel is vol Bybelkarakters wat voortdurend soos ’n rekker rek uit hulle gemaksone. Dink byvoorbeeld aan Abraham wat moes trek uit Ur van die Chaldeërs, weg van sy familie en die wonderlike verbondsplan wat in die Bybel ontvou, net omdat Abraham bereid is om die vreemde aan te pak. In Abraham kon al die nasies van die aarde geseën word.

Moses moes die volk uit Egipte, uit hulle gemaksone vir 40 jaar, lei na die beloofde land. Hulle moes alles in Egipte wat gemaklik is, agterlaat en die vreemde en die ongemaklike aandurf. Hulle rekker is tot die uiterste gerek. Hulle moes 40 jaar van manna en kwartels leef. Die wolkkolom het bedags vir hulle skaduwee gegee en die vuurkolom het snags vir hulle lig gegee. Hulle moes dikwels water uit ’n rots drink. Hulle het in tente gebly, in pleks van huise van steen soos in Egipte.

Petrus en Johannes moes die gemaksone van hulle skuite agterlaat en “vissers van mense” word. Dit was ’n totale omwenteling van hulle lewe. Van die bekende viswaters na die onbekende.

En gemak kan ’n gevaarlike ding wees. Die Here werk nie sommer in situasies van gemak nie. Want dit is in situasies van ongemak waar die Here meestal verandering teweegbring. In ongemaklike, uitdagende situasies bring die Here verandering in gedrag, verandering in verhoudings en ook verandering in denke. En dit is waar groei plaasvind! In jou gemakstoel groei ’n mens net in die breedte. Dit is wat die apostel Jakobus ook by ons wil tuisbring.

In ons gelese gedeelte skryf Jakobus in hoofstuk1: 22 as volg – “Wees doeners van die woord, en nie slegs hoorders wat julleself mislei nie.” ’n Mens kan ’n hoorder van die Woord wees, sonder om te verander. Jy bly in die veilige gemaksone om slegs te hoor, maar jy word nie ’n dader nie. Om te hoor is maklik, maar om uitgedaag te word om te verander, is ’n perd van ’n ander kleur. Oor doeners en daders het ek die volgende gelees.

Die Deense teoloog Søren Kierkegaard het dit so raak beskryf.

Stel jou voor as die ganse kon praat – dan sou hulle dit so gereël het dat hulle ook hul aanbidding gehad het.  Die ganse het elke Sondag, as die boer se gesin kerk toe gaan, ook in die skuur bymekaar gekom vir ’n preek. Dan het een van die ganse op ’n emmer gespring en sy lyf predikant gehou en al kwakende gepreek dat ganse vlerke het om te vlieg en dat hulle hulle vlerke moet oefen om na verre lande te vlieg. Die gemeente van ganse het al kwakende “Amen” gesê en vertel dit was ’n goeie preek. Daarna het hulle uitgestrompel en hulle na die mielies gehaas en skoon vergeet om deur die week hulle vlerke te oefen. Die volgende Sondag was hulle weer bymekaar in die skuur en die gans-dominee het weer op die emmer gespring en gepreek dat hulle hulle vlerke moet oefen om te kan wegvlieg na verre lande. Die gemeente van eende het weer al kwakende “Amen” gesê en vertel dit was ’n goeie preek. Daarna het hulle weer uitgestrompel en hulle gaan dik vreet aan die mielies, sonder om hulle vlerke te oefen. So het dit aangegaan, week vir week en maand vir maand. Kersfees het nader gekom en hulle het al dikker en vetter geword. Die vetstes van hulle het daardie Kersfees in die potte van die dorp se inwoners beland. Hulle het net gehoor, maar nie gedoen nie. Hulle was hoorders, maar nie daders nie. Hulle het maar net in hulle gemaksone gebly.

Jakobus sê as’t ware jy moet uit jou gemaksone klim van slegs ’n hoorder te wees en inderdaad ’n dader van die Woord word. Anders, sê Jakobus, is jy soos iemand wat in ’n spieël kyk hoe hy lyk en omdraai en vergeet hoe hy gelyk het (vers 23 – 25). Die Wet en die Woord is inderdaad vir ons soos ’n spieël. Jy kyk daarin en sien jou sonde raak. Jy word opgeroep om jou lewe te verander. Maar as jy vergeet hoe jy gelyk het, hoe kan jy jouself verander? Jakobus roep juis sy lesers op om hulle gedrag te verander, deur uit die gemaksone van die sonde te klim.

Sonde is altyd ’n gemaksone. Sonde is maklik. Om uit sonde te kom, vra inspanning. Dit vra die moeilike pad van verset teen sonde. Om te sondig is maklik. Maar om jou rug op sonde te draai, is die moeilike pad. Jy moet die gemaksone van die sonde verlaat en die rekker rek, buite die gemaksone.

Sonde is om luilekker met die verkeerde dinge besig te wees. Sonde vra geen inspanning nie. Goeie werke vra inspanning, omdat goeie werke teen ons sondige natuur is. Ons sondige natuur vat altyd die maklikste pad van geen verset. Jy moet gerek word uit jou sondige natuur. Dit is waartoe Jakobus sy lesers oproep.   

Dan word daar in vers 26 een voorbeeld genoem van ’n gemaksone-sonde, naamlik die verkeerde gebruik van die tong. Mense kan maklik skinder, sonder om eers agter te kom hulle skinder. Of mense se taal kan so vuil en slordig wees, dat hulle nie eers agterkom dat hulle onwelvoeglik praat nie. Mense vloek so maklik, dat hulle nie eers weet hulle vloek nie. Hulle is in die gemaksone van om die tong nie in bedwang te hou nie. Dit vra van hulle om gerek te word uit die maklike misbruik van die tong, sodat hulle tong in toom gehou kan word.

Ds. T.J. Cloete gebruik die volgende metafoor om gemaksones te verduidelik: “Die kreef se vyand is visse en seekatte, maar die kreef kan nie groei indien hy nie die besluit neem om sy dop af te gooi nie.

Die kreef gooi sy dop tot 25 keer af in die eerste jaar. Ja, die dop beskerm die kreef, maar om te groei moet hy dit afgooi. Indien die kreef dit nie afgooi nie, dan is hy sy eie gevangene – die dop word sy doodskis! Dit is ook so dat die dop die kreef beskerm en daarom kan dit vir die kreef aanloklik wees om dit te behou.  Ja, dit verg moed om dit af te gooi – ontbloot te wees vir die vyand – en te groei. Dit het tyd geword dat jy uit jou gemaksone wat jou so beskerm, moet kom. Jy moet die besluit neem: Bly in my gemaksone en sterf geestelik of gooi die ou dop af en groei geestelik.”

Carolyn Gregoire skryf so mooi: “Humans are creatures of comfort. Our comfort zone is our natural, neutral state – a place where stress and anxiety are minimal, where we know what’s coming next and we can plan accordingly.”

Wie nie bereid is om gerek te word nie, sal ook nie geestelik groei nie. Die Here Jesus wil ons uitdaag om gerek te word, sodat ons nuwe geestelike wesens kan word.

Jakobus wil sy lesers aanmoedig om hulle geloof in dade sigbaar te maak. Die Evangelie moet nie net gehoor word nie, dit moet gedoen word, dit moet geleef word.

Daarom wil die Evangelie jou rek, om buite jou gemaksone die goeie en die regte te doen. Mag u en ek gerek word uit ons sondige gemaksones, om tot nuwe geestelike lewe te kom.                                                  AMEN

(Ds. Paul Odendaal is leraar van die NG Kerk Adelaide.)

Die twee poorte

SKRIFLESING: Psalm 9: 14 – 15 en Hebreërs 12: 22

In Psalm 9: 14 – 15 lees ons van twee poorte. Die poort van die dood staan teenoor die Sionspoort. Volgens ou Joodse geskrifte verwys die Psalm waarskynlik na Dawid se oorwinning oor Goliat. Toe Dawid voor Goliat gestaan het, was hy letterlik voor die poort van die dood. Al het Dawid sy vertroue in God gestel, moes hy tog ook bang gewees het. Om dapper te wees, beteken nie om nie bang te wees nie.

’n Mens ervaar baie Goliatte  in jou lewe. Maar die laaste Goliat in jou lewe is die dood. Dit is die grootste Goliat. Almal is vir hierdie Goliat bang.

Tannie Rae was met reg ook bang vir die sterwensproses. Almal ervaar sterwensangs in die poort van die dood. ’n Mens weet nie hoe lank jy gaan staan voor hierdie laaste Goliat in jou lewe nie. Soms kan ’n mens jare leef onder die skaduwee van Goliat. Mense kan jare lank siek wees van kanker of een of ander ongeneeslike siekte. Soms is die sterwensproses kort, as die siekbed van korte duur was.  Die Here was Tannie Rae genadig en sy was nie lank in die poort van die dood nie.

Dawid het met een klip in sy slingervel vir Goliat, die reus, verslaan. Daarom besing Dawid in verse 14b en 15 die lof van die Here:  “U wat my kan wegruk uit die poorte van die dood –  sodat ek van al u lofwaardige dade kan vertel in die poorte van die dogter van Sion. Ek wil juig oor die verlossing wat U bring.”

Die Here het as’t ware vir Dawid weggeruk uit die poort van die dood en hom geplaas in die poort van Sion. Dawid kon terugkeer na die stad Jerusalem en het in die tabernakel gejuig oor God se reddingsdade. Psalm 9 is Dawid se lofrede omdat die Here hom gered het van Goliat en die Filistyne. Die poort van Sion verwys daarna om binne-in die stad Jerusalem te wees. Jerusalem is die Godstad, waar Dawid die paleis gebou het en Salomo die tempel gebou het.

Waar Dawid eers in die poort van die dood gestaan het, staan hy nou in die poort van Sion, naamlik Jerusalem, waar hy regeer het as koning.

Soos die Bybel ontwikkel, het hierdie Sionstad later ’n al meer geestelike betekenis gekry.  Die Sionstad word nou die nuwe Jerusalem van Openbaring, waarheen al God se geredde kinders gaan. Sterwe beteken om deur die poorte van Sion, die poorte van die nuwe Jerusalem, in te gaan.

In Hebreërs 12: 22 staan daar: “ Nee, julle het aangekom by die berg Sion en die stad van die lewende God, by die hemelse Jerusalem en tienduisende engele, by die feestelike byeenkoms, ……”

Hebreërs 12: 22 word voorafgegaan deur ’n gedeelte waar die berg Sinaï vergelyk word met die Sionsberg. Die berg Sinaï, wat die wet simboliseer, word beskryf in die volgende terme: Brandende vuur, duisternis, donkerte, stormwind en selfs as ’n dier die berg aanraak, moet hy gestenig word. Selfs Moses was beangs. Sinaï staan vir redding deur die nakom van wette en rituele. Daarteenoor staan die Sionsberg, as simbool van redding deur genade. Die Here Jesus het verlossing gebring. Hy het die satan en die sonde wat soos ’n Goliat voor ons gestaan het, verslaan op Golgota. Daarom kan ons in die poorte van Sion sit.

Tannie Rae is nie meer in die poort van die dood nie, maar in die poort van Sion.

Ek het eenmaal gelees van ’n laat 1700’s verhaal van ’n wewenaar wie se enigste dogtertjie oorlede is. Dit het in Engeland afgespeel. Dit was die tyd toe begraafplase nog ’n opsigter gehad het en die doodskiste met slotte gesluit is en die sleutel van die doodskiste gegee is vir die opsigter van die begraafplaas om te bewaar. Die man en die predikant het, nadat hulle die dogtertjie begrawe het en die sleutel van die kis vir die opsigter  gegee het, alleen terug gestap. Die man het verskriklik gehuil. Die predikant sê toe vir die man: “Broer, die loper wat jou dogtertjie se kis oopsluit, hang en kinkel alreeds aan die sleutelring van die Here Jesus Christus.”

Waarskynlik het die predikant Openbaring 1: 17 – 18 in gedagte gehad. In Openbaring 1: 17 – 18 staan daar geskrywe: “Toe ek Hom sien, het ek voor Sy voete neergeval soos ’n dooie, maar Hy het sy regterhand op my gelê en gesê: “Hou op om bang te wees – Ek is die Eerste en die Laaste en die Lewende. Ek was dood, maar kyk, Ek leef vir ewig en ewig; ook hou Ek die sleutels van die dood, en van Hades.”

Die woord “Hades” word voorgestel as ’n plek onder die aarde waarheen mense wat sterf, afdaal. Dit is die “doderyk” of “onderwêreld” genoem. Soms is dit ook as ’n tronk voorgestel. Daarom het Jesus die sleutel wat die tronk van die dood oopsluit en ons inlaat in ons hemelse woning.

Die Here Jesus het die sleutel wat vir ons die Sionspoorte oopsluit. Ons kan in Sion bly.

Wat belangrik is, is dat Jesus die sleutel het wat die dood oopsluit. Nie ons goeie werke of dade kan vir ons die hemel oopsluit nie. Jesus Christus se soendood is die sleutel wat die dood oopsluit. Daarom is Hy die Weg en die Waarheid en die Lewe. Met Jesus se opstanding uit die dood het Hy die slotte van ons dood kom oopsluit.

Tannie Rae Meyer is ’n Sionsganger. Almal wat in Christus is, is ’n Sionsganger.

Laat ons almal met Sionsgesange opgaan na Sion.              AMEN

(Ds. Paul Odendaal is leraar van die NG Kerk Adelaide.)

Beproewinge kweek karakter

SKRIFLESING: Jakobus 1: 2 – 11

Dit gaan in Jak 1: 2 – 11 oor ysterklippe en veldblomme.

Jakobus gebruik die veldblom om die ryk mens te beskryf. Daarmee bedoel hy die mens wat net voorspoed in sy lewe ken.  Mense wil graag soos veldblomme wees omdat hulle graag deur ander mense aanvaar en bewonder wil word. Hulle wil jonk en mooi bly en deur voorspoed verveel word. Hulle wil altyd gesond bly en sonder moeite kitssukses in alles behaal.

Ja, ons sal graag soos veldblomme wil wees. Kyk net hoe ’n ophef maak mense elke September van die Namakwalandse veldblomme. Ons wil ook so fraai en mooi en bewonderenswaardig wees. Om ryk, om gesond, om mooi, om atleties, om bekend en voorspoedig te wees, is vandag in. Net mense wat soos veldblomme is, haal die voorblaaie van die tydskrifte.

Ag, was ek maar soos ’n veldblom! Maar nou is ek nie ’n veldblom nie, want beproewinge en swaar lê soos duwweltjies oor my pad gesaai. Om elke draai kry ek ’n “puncture”, soos my dogter Unine elke tweede dag gekla het toe sy klein was: “Pa, my fiets se band is pap, ek het alweer oor ’n duwweltjie gery.” Dan moet Roelfie, die tuinman, weer die lekplek regmaak.

Ons kla dikwels ook dat ons pad met duwweltjies, met beproewinge, gesaai is. Daar is die droogte. Ek sukkel om met my geld uit te kom. Ek sukkel om my stukkende huwelik te red. Ek sukkel met my skoolwerk. Ek sukkel met my gesondheid of ek sukkel met ’n familie-probleem.

Maar hoor ’n bietjie wat sê Jakobus 1: 2 – 4: “Beskou dit as ’n groot vreugde, my broers, wanneer allerhande versoekings julle oorval, omdat julle weet dat, as julle geloof getoets word, dit volharding meebring.  Maar julle volharding moet tot volledige ontwikkeling kom, sodat julle volmaak en sonder gebrek kan wees, en in geen opsig tekort skiet nie.”

Jakobus sê dat ons ons daarin moet verheug as ons somtyds ’n bietjie swaar in die lewe kry. Somtyds is dit goed vir my geestelike lewe om deur ’n droogte te gaan, om te sukkel om met my geld deur te kom, om te worstel met ’n siekte of met ’n probleem. Want sodoende word ek gelouter soos ysterklippe deur slae, en deur hitte getemper tot vlekvrye staal.

Die gelowiges wat gelouter word deur beproewinge en swaar is soos die ysterklip. Hoe meer dit geslaan word, hoe meer dit verpoeier word, hoe meer dit aan helse hoë temperature blootgestel word, hoe beter word dit. Die onsuiwerheid kom af. Die slae en hitte gee karakter. Dit word sterker en suiwerder. Uiteindelik word uit die ysterklip vlekvrye staal vervaardig, waarmee byvoorbeeld chirurgiese instrumente vervaardig word om mense se lewens in die teater te red.

Beproewinge en die slae van die lewe maak ons suiwerder, dit breek die onsuiwerhede in ons lewe af, soos in die woorde van Jakobus: “Julle volharding moet tot volledige ontwikkeling kom, sodat julle volmaak en sonder gebrek kan wees, en in geen opsig tekort skiet nie.”

Droogtes, siektes, probleme, finansiële bekommernisse, terugslae, ensovoorts is die aanslae en die hitte wat ons temper en die onsuiwerhede in ons lewe afbreek. Die aanslae en die hitte van die lewe is waardevol as dit my kan leer om van onsuiwerhede, soos ’n haastige mond, ’n vinnige humeur, of geen simpatie met ’n medemens nie, ontslae te raak. Die hitte en die aanslae van die lewe maak my suiwerder, dit leer my om lief te hê, begrip vir ’n ander te hê, sagmoedig en barmhartig te wees.  

Maar hoe moet ek op swaarkry reageer? Jakobus noem twee dinge in die teksgedeelte:

  • Bid
  • Hou aan om die goeie te doen

Ja, ons bid te min. Gebed verander sake, maar gebed verander my ook. Ons bid tog so dikwels verkeerd. Ons bid net dat die Here sake moet verander, maar ons bid nooit dat die Here my moet verander nie. Ons bid ook so twyfelagtig. Ons bid dat die Here vir die arm mense sal kos gee, maar dan wil ons nie ’n verskil maak nie. Ons bid dat die Here ons sondes sal vergewe, maar dan is ons nie bereid om ’n ander sy sondes te vergewe nie. Ons bid vir die Here se Koninkryk, maar dan is ons so teen sending. Ons bid vir reën, maar kan so jaloers wees as ’n ander een reën kry. Ons noem dit “jaloersbuie”! Wie so bid, sê Jakobus, bid twyfelagtig. So een moet nie dink dat die Here sy of haar gebed sal verhoor nie.

Jakobus sê ons moet vir wysheid bid. Bid dat jy in jou beproewinge die dinge sal vra wat werklik tel in die lewe. Bid eerder dat die Here vir jou liewers karakter as rykdom sal gee, want sien, karakter hou langer as rykdom.

Bid dat die Here die aanslae en die hitte in jou lewe sal gebruik om jou suiwerder te maak. Ja, dat die hitte en die aanslae die onsuiwerhede in jou lewe sal afbreek.

Jakobus sê ons moet ook nie onbestendig in ons doen en late wees nie. Daarmee bedoel hy dat ons moet aanhou om die goeie te doen, selfs al word ons getemper deur die hitte en die aanslae van die lewe.

In die boek We’re Going On A Bear Hunt word beskryf hoe die kinderkarakters op ’n avontuur vertrek. Dit is die werklikheid van die lewe, maar dit is soms skrikwekkend waar. Die karakters moet deur lang gras, ’n diep rivier, modder, ’n donker woud, tot in ’n diep grot gaan. Elke keer sê Poppy net:

“Ons kan nie daaroor gaan nie.

Ons kan nie daaronder gaan nie

O NEE!

Ons moet daardeur gaan…”

So lei die Here ons nie óm probleme nie, maar déúr probleme. Die volk Israel is  nie om die woestyn gelei nie, maar eerder deur die woestyn gelei, sodat hulle kan leer dat God die enigste God is en dat hulle in hulle geloofskarakter gevorm kan word.

As jy aanhou perdry, word jy ’n goeie perderuiter. As jy aanhou probeer, sal jy dit regkry. As jy dan ’n stuk vlekvrye staal wil word, moet jy aanhou om goeie dinge te doen. Hou uit as dit brand. Al word jy geslaan, hou jou spiere sterk. Verander jou minusse in plusse. Verander jou tekortkominge tot jou voordeel.

Nee, gebruik eerder die slae en die hitte van die lewe om jou karakter te vorm, om jou suiwerder te maak. Dit het blywende waarde.

Honde-afrigters sal vir jou sê dat hulle nooit vir hulle honde te veel kos gee wanneer hulle opgelei word nie. Die hond moet effens honger wees. U sal dink dis wreed. Maar dit is nie. ’n Effens honger hond doen beter as ’n uitgevrete hond. ’n Effens honger hond vang beter jakkalse en is ’n beter waghond en hardloop vinniger. Hoekom? Want hy het ’n uitdaging!

Beethoven was doof. Tog het hy die mooiste musiek vir ons nagelaat. Helen Keller was doofstom en blind en het tog van die mooiste gedigte geskryf. Arthur Rubenstein was een van die wêreld se grootste klavierspelers. Sy musiekonderwyser het op ’n slag vir hom gesê hy kan vergeet om klavier te speel, sy vingers is te kort.

Jesus Christus is in ’n stal gebore, het in die Nasaret-agterbuurte grootgeword, is verwerp, geslaan, gespoeg en gekruisig. Tog het God Hom uit die dood opgewek, sodat ons ook ystermanne en ystervroue kan wees.

Veldblomme en ysterklippe verskil. Veldblomme het dit maklik en ysterklippe het dit swaar. Tog duur die skoonheid van veldblomme nie lank nie. Skoonheid, geld, voorspoed, status en gesondheid is soos ’n veldblom. Die blomme val af en die prag is daarmee heen. Hollywood-glorie duur nie vir ewig nie. Voorbladpersoonlikhede vervaag gou. Sportsterre verskiet gou.

Is dit nie so dat mense wat alles te maklik in die lewe kry, dikwels maklik uitvaagsels word nie? Hulle ken nie die hitte en die aanslae van die lewe nie.

Daarom moet ons nie kla as daar allerlei beproewinge oor ons kom nie. Ons word gelouter deur die aanslae en hitte van die lewe om suiwer en onberispelik tot volle geestelike rypheid te kom. So kry ons karakter.

In ons beproewinge moet ons bid vir wysheid om die regte dinge te vra en dan ook te bid sonder om te twyfel. Hou aan om die goeie te doen.

Veldblomme is seisoengebonde, maar ysterklippe word vir ewig gelouter.

Dank God vir elke beproewing! Merk op hoe God jou geestelik laat groei tot geestelike rypheid.

Amen  

(Ds. Paul Odendaal is leraar van die NG Kerk Adelaide.)

BRONNELYS:

Delaney, Anthony. Tests Into Treasure.

Wolmarans, Hansie. Ysterklippe en Veldblomme. Departement Grieks. RAU

Bible Society of South Africa; Bible Society of South Africa. Die Bybel 2020-vertaling met Deuterokanonieke boeke (Afrikaans Edition). Bybelgenootskap van Suid-Afrika. Kindle Edition.

Daar sal perde wees

SKRIFLESING: Openbaring 6, 7 en 8

Daar is ’n Afrikaanse spreekwoord wat sê: “Daar sal perde wees.” Dit beteken daar sal moeilikheid wees.

Ons kan die spreekwoord ook op die einde van hierdie wêreld toepas. Ja, aan die einde van hierdie wêreld sal daar perde wees, daar sal moeilikheid wees.

Openbaring 6: 1 -17 se tema kan maklik saamgevat word met die woorde: Aan die einde van dae sal daar perde wees.

Ons lees hier in Openbaring 6 oor die oopmaak van die sewe seëls, wat handel oor:

  • Die toestand van die wêreld (eerste vier seëls)
  • Die versugtinge van die kerk (vyfde seël)
  • Die naderende oordeel (sesde seël)
  • Die groot stilte (sewende seël)

Die eerste vier seëls handel oor die toestand waarin die wêreld sal verkeer in die eindtyd. Dan word vier perde met hulle ruiters uitgebeeld as metafore van wat die eindtyd sal inhou.

Die eerste metafoor (seël) is die wit perd en sy ruiter hou ’n boog vas, en ’n oorwinnaarskroon is aan die ruiter gegee. Dit stel die valse Christusse voor en die dwaalleringe wat  die wêreld verower. In ons eie kerk worstel ons met skrifgesag en baie predikante water die gesag van die Skrif af, om allerhande sondes goed te praat en te regverdig vanuit die Skrif. Ook kry ’n mens die welvaartteologie, wat glo dat welvaart gelyk loop met die kwaliteit van jou geloof. As jy reg glo, sal die Here jou baie seën en jou ryk maak. In die Amerikaanse kerke, maar veral ook in baie van die swart kerke in Suid-Afrika, kom dit algemeen voor. Die verlossingsleer kan ook afgewater word, deur te glo dat Christus alleen nie by magte is om my te verlos en die saligheid te bewerk nie – ek moet kies. My persoonlike keuse word dan die grond van my verlossing en nie meer Christus nie.

Hierdie wit perd en sy ruiter saai verwarring in die geestelike lewe van ’n gemeente en kan ook lei tot opstand, veral wanneer die Skrifgesag betwyfel word.

Die tweede metafoor (seël) is die vuurrooi perd en aan sy ruiter is ’n groot swaard gegee. Waarskynlik wat lyk soos die Romeinse kort steekswaard wat in rebellies gebruik is. Die rooi simboliseer bloed wat gestort word. Dit het die betekenis van geweld, oorlog en bloedvergieting. Ons land het een groot bloedbad geword met ’n syfer van ongeveer 58.4 mense per dag wat in Suid Afrika vermoor word. Geen Polisiemag in die wêreld sal soveel moorddossiere kan hanteer nie. Mense word op plase, in tavernes, in arm woonbuurte en ook in ryk woonbuurte vermoor. Dan is daar ook die moord op politieke figure in Suid-Afrika.

Natuurlik word oorloë hier ingesluit. Die wêreld was byna nog nooit, nie in ’n staat van oorlog nie. Die jongste oorlog van Rusland teen Oekraine gaan ook nie die laaste oorlog wees nie. Die eerste moord van Kain op Abel was die begin van die bloedspoor. Broedermoord het uitgekring na  oorlog tussen volkere. Die “Viking”-gene sit in die meeste volkere se genepoel. Ons is deur twee wêreldoorloë, met al die gepaardgaande wreedheid van mens tot mens.

So wil hierdie seël openbaar dat die mense mekaar sal uitmoor. Dit is die onheilspellende hoefgeklap na die einde toe.

Die derde metafoor (seël) is die swart perd, en sy ruiter het ’n skaal in die hand. So voorspel dit dat daar in die eindtyd skaarsheid en hongersnood sal wees en dat alles baie duur sal word. Alles sal afgeweeg word en die kos sal gedaan raak. Sedert die aanvang van die oorlog in Oekraine het petrol- en dieselpryse die hoogte ingeskiet. Dit het tot 40% duurder geword. Mense gebruik deesdae hulle kosgeld om brandstof te betaal om net by die werk te kom. Die meeste mense kry baie swaar. Daar vind ’n grootskaalse verarming van mense plaas. Die armes kry die meeste swaar. Die lang rye van honderde mense by die voedingskemas van Adelaide vertel sy eie verhaal. Honderde mense gaan slaap saans honger op Adelaide. Vers 6 van ons teksgedeelte handel oor die inflasie van die ekonomie. In talle plekke in Afrika is daar hongersnood en kosskaarste waar die Verenigde Nasies en kerke moet help.  

Die vierde metafoor (seël) is dié van die vaal perd, en sy ruiter se naam is die Dood. Die perd is op volle galop. Die vaal perd is mos die kleur van die dood. Miljoene sterf in hongersnood en oorloë. Duisende in politieke geweld. Miljoene aan siektes soos Covid, kanker en so kan ’n mens aangaan. Soveel duisende sterf in motorongelukke.

Daarom is daar in hierdie eindtyd ’n stryd tussen die Lig en die duisternis. ’n Stryd tussen Christus en die bose. Beland Christene ook onder die pote van die vier perde? Ongelukkig, ja. Ons professor in Nuwe Testament, Jan du Rand, het aan ons verduidelik dit is soos twee lande wat teen mekaar oorlog maak. Die twee lande se weermagte skiet op mekaar. Ongelukkig word burgerlikes ook getref in die kruisvuur. Daarom beland ons ook in die kruisvuur, onder die pote van die vier perde.

Dit bring ons by die vyfde seël. In Openbaring 6:9 staan daar: “Toe Hy die vyfde seël oopbreek, het ek aan die voet van die altaar die siele gesien van dié wat doodgemaak is vanweë die woord van God en die getuienis wat hulle gelewer het.” Die vyfde seël of bekendmaking, beteken die wat te midde van die galop van die vier perde aan die Here Jesus vashou en Hom in alles vertrou. Daarom moet ons in hierdie eindtye net aan die Here vashou en Hom getrou volg. Die aanvegtinge kan ons liggaam doodmaak, maar dit kan nie ons siel doodmaak nie. Offerdiere se bloed is aan die voet van die altaar opgevang. So is die Christene wat hulle lewe vir die Here opoffer, se bloed soos dié van die offerdiere aan die voet van die altaar – hulle het hulle hoogste prys betaal. Die Here sal hulle onthou.

Daarom, al leef ons onder tipiese sekulêre staatsomstandighede, moet ons nooit ons moed verloor nie, maar altyd aan ons geloof vasklou.

Die vraag kan gevra word waarom talm die Here so lank. Die antwoord is eenvoudig. Hy wag dat Sy volle getal uitverkorenes ingesamel word: die volmaakte getal, wat simbolies 144 000 is. Dit is die twaalf stamme van Israel (Ou Testament) x die twaalf apostels (Nuwe testament) x 1000 (die volmaakte) = 144 000. Dit is ’n volmaakte getal en beteken miljoene der miljoene is uitverkies. Die Here het vir jou en my ook gewag. As die Here Jesus 100 jaar gelede gekom het, was net Tannie Mabel Faure wat nou 104 jaar is, gered. Die Here het vir ons ook gewag om in die boek van die lewe opgeteken te word.

Onthou ook wat in 2 Petrus 3: 8 staan: “ Laat hierdie een saak egter nie by julle verbygaan nie, geliefdes: By die Here is een dag soos duisend jaar, en duisend jaar soos een dag.”

Dan kom ons by die sesde seël – ’n groot aardbewing. Dit is moeilik in Suid-Afrika om ons in te dink in ’n aardbewing, want ons is nie gewoond daaraan nie. Maar dit is as al jou sekuriteite wegval. Konings word van hulle trone ontneem. Rykes word ontneem van hulle rykdom, magtiges verloor hulle mag en invloed en die gewone man en slaaf word beroof van die bietjie wat hy nog het. Selfs die Richter-skaal sal dit nie kan meet nie.

Dit is wanneer die sterre op die aarde val, soos navye op die grond.

Ons armlastiges wat so krampagtig aan ons goedjies, mag en drome vasklou. Ons hande wat soos kloue lyk – wat aan alles wil vasklou. Wanneer die groot aardbewing kom, sal ons dit alles verloor. Daarom moet ons nie neerslagtig wees oor die toekoms nie, maar eerder bly wees. Verwag liewer vir Jesus. Die eindtyd en die verwoestende vier perde met hulle ruiters moet ons laat verlang en dryf na Jesus Christus ons Here. In Christus is ons uiteindelik oorwinnaars. Daarom sug ons saam met die kerk: “Hoe lank nog, heilige en getroue Heerser. Maranata, kom gou Here Jesus …. kom gou.”

Oor die sewende seël in Openbaring 8 lees ons hoedat die Lam die sewende seël oopgemaak het en daar het ’n halfuur van stilte gevolg. Die verklaring hiervoor is dat die heiliges se gebede kan opstyg na God soos wierook en dat al die gelowiges in afwagting is op wat nou gaan gebeur.

So moet ons ook in afwagting wees op die koms van Jesus Christus.    AMEN 

(Ds. Paul Odendaal is leraar van die NG Kerk Adelaide.)

BRONNELYS

Du Rand, Jan 2007. Die A – Z van Openbaring. Vereeniging: Christelike Uitgewers Maatskappy.

Bible Society of South Africa; Bible Society of South Africa. Die Bybel 2020-vertaling met Deuterokanonieke boeke (Afrikaans Edition). Bybelgenootskap van Suid-Afrika. Kindle Edition.  

Van niksnut tot nuttig

SKRIFLESING: Filemon 1

Die verhaal begin met Filemon, wat ’n welgestelde Christen was, wat aan die Christelike kerk in Kolosse behoort het. Hy het onder die bediening van Paulus in Efese tot bekering gekom en sy huis aangebied as ’n saamkomplek vir ’n huiskerk. Hy het ’n slaaf gehad met die naam Onesimus. Dit was algemene gebruik in Rome om slawe te besit. Daar word bereken dat daar in Rome ongeveer tienduisend welvarende mense was wat ongeveer 1 miljoen slawe besit het. ’n Slaaf was die laagste klas in die destydse samelewing.

Ongelukkig is baie van daardie slawe wreed behandel. Die Romeinse samelewing is in klasse opgedeel – Romeine, mans en vroue, slawe en vryes, Jode, Christene en heidene – en die grense mag nie oorgesteek word nie. Sou ’n slaaf sy meester nie tevrede stel nie of iets verkeerds doen, dan is hy op ’n barbaarse wyse gestraf. ’n Slaaf kon selfs met die dood gestraf word.

Dan lees ons hoedat Onesimus een of ander oortreding begaan het. Dit kon moontlik diefstal gewees het, na aanleiding van vers 18, waar gepraat word van “skuld berokken”. Dan vlug Onesimus weg van sy eienaar Filemon af, wat die ergste moontlike optrede van ’n slaaf was. Onesimus se naam beteken “voordelig” of “nuttig”. Hy was nou allesbehalwe nuttig vir sy eienaar. Hy was nou ’n “niksnut” wat vir niks gedeug het nie. Hy het duisende kilometer dwarsoor die Romeinse Ryk gevlug, sodat hy nie gevang kon word nie. Waarskynlik, volgens kerklike tradisie, moes hy in die groot stad Rome met sy baie mense gaan wegkruip het. Hy het moontlik gaan wegkruip in die Joodse woonbuurt in Rome, wat die agterste krotbuurt van die stad was. Paulus was ook in dié tyd (59 – 61nC) in Rome in huisarres oor sy geloof.  Dit het beteken Paulus mag nie sy huis verlaat het nie, maar hy kon besoekers ontvang het. By sy huis het hy gepreek vir die mense op straat en sy  boodskap was eenvoudig maar kragtig. Paulus het van die nuwe vryheid in Christus gepraat en gesê: “By die nuwe mens is daar nie onderskeidings soos Griek of Jood, besnedene of onbesnedene, barbaar of Skittiër, slaaf of vry persoon nie, maar Christus is alles en in almal.” (Kolossense 3:11). Dit was goeie nuus op die ore van ’n slaaf, soos Onesimus. Wat waarskynlik gebeur het, is dat Onesimus ontdek het die gras is nie groener anderkant die heining nie. Hy het geweet dat sy eienaar bevriend was met Paulus, die bekende apostel. Hy het ook geweet dat hulle tot dieselfde Christelike geloof behoort het. Miskien het sy gewete hom gepla, sodat hy na Paulus gegaan het om raad te kry. Paulus kon immers besoekers ontvang.

So het die paaie van Onesimus en Paulus gekruis. Paulus het met Onesimus begin werk, daar waar dit saak maak – naamlik jou geloof. Hy het die Christelike Evangelie met Onesimus gedeel en gaandeweg het Onesimus tot geloof in Christus gekom. In vers 10 word Onesimus se geloof so deur Paulus beskryf in vers 10: “Ek pleit by jou vir my geestelike kind, Onesimus, wat ek tydens my gevangenskap verwek het.” Paulus beskryf as’t ware Onesimus se bekering as ’n geboorte, ’n wedergeboorte.  Onesimus is verwek tot geloof. Paulus was as’t ware Onesimus se geestelike vader, wat hom onder die leiding van die Heilige Gees tot bekering gebring het.

“Die werklikheid van God se genade was duidelik in die karakter wat dit in Onesimus gewerk het na sy bekering. Dit blyk dat hy van daardie oomblik af uiters behulpsaam en nuttig moes gewees het, want Paulus was bereid om hom as ’n medewerker te hê. Onesimus was klaarblyklik vriendelik, teer en liefdevol. Paulus het hom dadelik broer genoem en sou hom graag daar in Rome wou hou.” (Wubbels, Lance)

Nou was Onesimus ’n nuwe mens. Sy gewete het hom begin pla oor die onreg wat hy sy eienaar aangedoen het. Wanneer die Evangelie jou tot bekering bring, moet jy altyd gaan regmaak met die verlede. Die regte ding as nuwe Christen, was om terug te gaan na sy meester. Maar hy het ook die straf gevrees wat vir hom wag as weggeloopte slaaf.

Maar dan skryf Paulus ’n brief aan sy Christenvriend Filemon in Kolosse. Paulus skryf onder andere in verse 11 – 12 die volgende in sy brief aan Filemon: “Hy het destyds vir jou geen voordeel (nuttigheid) ingehou nie, maar nou hou hy vir jou en vir my groot voordeel (nuttigheid) in. Ek het hom na jou teruggestuur, hy wat my eie hart is!”

Nou eers het Onesimus trou geword aan sy naam se betekenis, naamlik om “voordelig en nuttig te wees.”

Onesimus het verander van ’n niksnut na ’n nuttige mens. So verander die Evangelie mense wat eers niksnutte was na waardevolle nuttige mense vir die kerk en samelewing.

’n Eienskap van ’n Christen is juis dat hy of sy nuttig moet wees, soos wat die Credo van die kerk bely: “Ek glo in die gemeenskap van die gelowiges.” Binne die gemeenskap van gelowiges moet ek aktief deelneem aan my kerk en samelewing se aktiwiteite. Daardeur is ek nuttig vir my gesin, ander mense en vir die gemeenskap.

Die Evangelie maak ook van alle stande en klasse van die samelewing, een gemene deler, naamlik dat ons “broers en susters in Christus is.” Paulus verwys na Onesimus as ’n broer in die geloof – ’n gelyke. Hoor wat skryf Paulus aan Filemon in vers 15 – 16: “Dalk was hy juis om hierdie rede ’n rukkie lank van jou af weg, sodat jy hom vir altyd kan terugkry, nie langer as ’n slaaf nie, maar meer as ’n slaaf, as ’n geliefde broer – in die besonder vir my, hoeveel te meer dan vir jou – liggaamlik, sowel as in die Here.”

Samelewings regoor die wêreld is so behep met ras, klas, stand, kleur en posisie dat ons mekaar gedurig sorteer in ’n hokkie. Ons klassifiseer mekaar. Ons gee mekaar etikette. Dan sê Paulus by herhaling: “By die nuwe mens is daar nie onderskeidings soos Griek of Jood, besnedene of onbesnedene, barbaar of Skittiër, slaaf of vry persoon nie, maar Christus is alles en in almal.” (Kolossense 3:11).  

As’t ware begin Paulus om die fondament te lê wat uiteindelik die grondslag vorm van die teologie wat slawerny, rassisme, en enige ander stelsel wat mense hiërargies klassifiseer, as sonde, en teen die wil van God, beskou. Daarom het ons slawerny grootliks oorwin, maar is die stryd teen rassisme nog lank nie verby nie.

Onesimus het aan die deur geklop en gewag. Wat het toe gebeur?

Uit die kerkgeskiedenis leer ons dat Onesimus later die biskop van Byzantium geword het. Filemon het sy slaaf vergewe en hom ’n tweede kans gegee op aanbeveling van Paulus. Daarom het Paulus ook vir Filemon ’n herinnering gegee van watter mens hy was voor hy ’n Christen geword het. So moet ons vir mekaar ook tweede kanse gee. Die Evangelie leer ons om so te maak. Iemand wat ’n “niksnut” is, kan deur jou bearbeiding en vergifnis baie “nuttig” word vir die samelewing.

“Victor Hugo se roman, ‘Les Miserables’, is ’n verhaal oor Jean Valjean, wat tot negentien jaar tronkstraf gevonnis is vir die steel van ’n brood. Tydens sy tronkstraf het Valjean verhard tot ’n taai veroordeelde. Niemand kon hom in ’n geveg klop nie. Niemand kon sy wil verbreek nie. Valjean het uiteindelik sy vrylating verdien, maar het gevind dat hy nêrens het om te gaan nie. Hy het deur die dorp gedwaal op soek na skuiling totdat ’n vrygewige biskop hom genadig was. Daardie aand, terwyl die biskop en sy suster aan die slaap geraak het, het Valjean uit sy bed opgestaan, deur die huis gevroetel en met die gesin se silwer in die donkerte ontvlug. Drie polisiemanne het die volgende oggend aan die biskop se deur geklop, met Valjean aan die hand. Hulle het hom met die gesteelde silwer gevang en was gereed om hom lewenslank tronk toe te stuur.

Maar die biskop het gereageer op ’n manier wat niemand verwag het nie: ‘So hier is jy!’ sê hy vir Valjean. ‘Ek is verheug om jou te sien! Het jy vergeet dat ek vir jou die kandelaars ook gegee het? Hulle is silwer soos die res, en ’n goeie 200 Frank werd. Het jy vergeet om dit te neem?’ Valjean skrik en staar na die ou man met ’n uitdrukking wat geen woorde kon oordra nie. Valjean was geen dief nie, het die biskop aan die polisiemanne gesê: ‘Hierdie silwer was my geskenk aan hom.’ Toe die polisiemanne weg is, het die biskop die kandelaars vir sy gas gegee, wat nou sprakeloos en bewend was. ‘Moenie vergeet nie, moenie ooit vergeet nie,’ het die biskop gesê. ‘Jy het belowe om die geld te gebruik om jouself ’n eerlike man te maak.’ Die krag van die biskop se daad, wat elke menslike instink vir wraak uitgedaag het, het Valjean se lewe vir altyd verander. ’n Naakte ontmoeting met vergifnis het die graniet-hardheid van sy siel gesmelt. Hy het die kandelaars as ’n kosbare aandenking van genade gehou en hom van toe af daaraan toegewy om ander in nood te help.” (Steve Aurell)

Onesimus het ook verander van ’n niksnut na ’n nuttige mens.     Amen

(Ds. Paul Odendaal is leraar van die NG Kerk Adelaide.)

BRONNELYS:

Müller, Jac.J. 1977. Die Brief aan die Filippense & Die brief aan Filemon. Kaapstad: NG Kerk -Uitgewers.

Wubbels, Lance. Bible Nobodies Who Became Somebodies: 50 Inspirational Characters Who Prove that Anyone Can Be Special in God’s Kingdom (Wubbels, Lance). Destiny Image. Kindle Edition.

Steve Aurell. Christianity Today. Pastor of recovery ministry at Central Peninsula Church in Foster City, California.

Bible Society of South Africa; Bible Society of South Africa. Die Bybel 2020-vertaling met Deuterokanonieke boeke (Afrikaans Edition). Bybelgenootskap van Suid-Afrika. Kindle Edition.