Kerk en wêreld kan nie in dieselfe bed wees nie.

Die derde brief wat Johannes van Patmos geskryf het aan die 7 gemeentes in Klein Asië was Pergamum. Dit was ‘n Romeinse hoofstad.

Acropolis_of_Pergamon_-_Friedrich_Thierch_-_1882

Die bekendste argitektuur was die Akropolis wat in die tweede eeu voor Christus gebou is saam met ‘n tempel ter ere vir Atena. ‘n reuse altaar vir Zeus en ‘n biblioteek van 200 000 boekrolle.

Dit was dan ook ‘n sentrum van geleerdheid. Die stad Pergamum kry sy naam van die perkamentrolle wat in die stad vervaardig is en die destydse wêreld van skryfmateriaal voorsien het.

Pergamum was ook die godsdienssentrum van Asië. Die tempels, altare en heiligdomme was langs mekaar ingeryg. Daar was heiligdomme van Zeus (die hoofgod), van Dionusius (beskermgod met bul as simbool) en Asklepius (die god van genesing met ‘n slang as simbool.)

bergama-asklepionDie Asklepion was ‘n wêreldberoemde geneeskundige sentrum, wat mense van heinde en verre getrek het. Jy moes daar oornag het. Die slange was nie giftig gewees nie.

Sou ‘n slang aan jou raak, was dit ‘n teken dat Asklepius jou gaan gesond maak. Die volgende oggend kry jy jou behandeling en dan moes jy die deel van jou liggaam wat skiek was, namaak met klei en die kleifiguur offer aan Asklepius. Vandaar die slang wat vandag nog gebruik word op mediese wapens.

Teenoor die bygelowige genesende krag van Asklepius, staan Christus as die ware groot Geneesheer.

Op ‘n hoë terras het die pragtige altaar van Zeus as baken van die stad gestaan. Daar is ook ‘n tempel gebou ter ere van keiser Augustus en daarom was die stad ook die hoofsentrum van die keiserkultus. Christene is deur die Romeine “Christiani” genoem, wat ‘n spotnaam was. Die Jode het weer van die Christene gepraat as “Nasareners”.

Die Christene is mateloos vervolg. Om te weier om aan die keiserkultus toe te gee, was ‘n teken van burgerelike ongehoorsaamheid. In die brief word melding gemaak van Antipas wat die hoogste prys betaal het deur op die altaar van Zeus te sterf.

Rousanu19Die altaar was ‘n reuse bronspot met ‘n bulkop. Die persoon wat tereg gestel word, word in die pot vasgemaak, met sy kop in die kop van die bul. ‘n Groot vuur word onder die pot aan die brand gesteek. Wanneer die slagoffer dan van pyn skree het die onderaardse geluid deur die pype van pot gegalm.

Dit het kompleet geklink of die beeld lewendig geword het en self die onderaardse geluide maak. Die Griekse geskiedskrywer Eusebius noem ook onder andere die volgende bekende getuies wat doodgemaak is soos Karpus, Papulus en Agatonike.

In die brief word egter ook negatief genoem dat sommige van die Christene kompromieë met die wêreld gesluit het, en sodanig afvallig geword het. Hulle het die leer van Bileam en die leer van die Nikolaïete aangehang. In kort kom die afvalligheid neer op afgodery en onsedelikheid. Hulle was soos tweegat jakkalse wat in twee gate wou bly. Met die een voet in die kerk en met die ander voet in die wêreld. So is daar gate in die geestelike heining van Pergamum toegelaat, waardeer die klein jakkalsies sluip en verwarring gebring het in die gemeente.

Tereg skryf Johannes dat Christus met die sweesnydende swaard van sy mond hulle veroordeel. God se woord sny tweekantig. Christus oordeel positief oor hulle wat ten spyte van vervolging getrou bly aan die Here, maar Hy spreek ook negatief teenoor hulle wat afvallig geword het en die leer van Bileam en die Nikolaïete aanhang.

Daarom word daar gepraat in vers 16 dat die afvalliges hulle moet bekeer. Hulle moet luister na die Gees en weer terug keer na die suiwere aanbidding van Jesus, sonder enige kompromieë. Kerk en wêreld kan nie dieselfde bed deel nie.

As beloning vir hulle wat volhard, word aan die oorwinnaars die volgende twee beloftes gemaak. Eerstens sal hulle van die verborge manna eet. Hulle sal met ander woorde deel hê aan die groot Messiaanse maaltyd wanneer Christus kom. Hierdie geestelike manna is weggesteek vir die ongelowige, maar vir die gelowige is dit die brood wat lewe gee. God sorg met ander woorde vir hulle wat nou swaarkry en ly vir die Evangelie.

Tweedens sal die volhardende gelowiges ‘n wit steentjie ontvang, met ‘n nuwe naam daarop gegraveer. Verskillende betekenisse word voorgestel, maar diue beste verklaring is die volgende: Daar was ‘n destydse gewoonte om ‘n hangertjie van klip, hout of ivoor om die nek te dra.. Op so ‘n hangertjie is dan ‘n geheime naam (dikwels van ander gode) gegraveer wat die draer daarvan moes beskerm. Die heidense gebruik is met nuwe betekenis gevul deurdat ‘n nuwe naam daarop (natuurlik van Christus) daarop gegraveer is. Christus word dus ons beskermer in ‘n wêreld van vervolging en martelaarskap. Die wit steentjie beteken Christus se vryspraak oor ons.

3f04f22cf110d2b9dcddc7315c086d8c

Interresant is dat die tempel van Zeus in 1913 van Pergamum verskuif is en gerestoureer is in Berlyn se Pergamum museum. Hitler was een van die eerste bewonderaars van die tempel van Zeus in Berlyn. Omdat hy baie belang gestel het in argitektuur was die tempel van Zeus waarskynlik die inspirasie vir sy eie verhoog wat hy gebruik het as Duitse Kanselier. Natuurlik weet ons dat Hitler een van die wreedse diktators was in die moderne geskiedenis. Is dit blote toeval? 

Daarom is die sentrale boodskap van die brief aan Pergamum, dat die kerk nie mag toelaat dat die wêreldse gees die kerk moet invloei nie. Dit is om klein jakkalsies in die kerk groot te maak. Later verslind dit die gelowiges en lei tot die verwatering van die Christelike geloof en getuienis. AMEN

(Ds. Paul Odendaal is leraar van die NG Kerk Adelaide.)

Lewer kommentaar

Verskaf jou besonderhede hieronder of klik op 'n logo om in te teken:

WordPress.com Logo

Jy lewer kommentaar met jou rekening by WordPress.com. Log Out /  Verander )

Google+ photo

Jy lewer kommentaar met jou rekening by Google+. Log Out /  Verander )

Twitter picture

Jy lewer kommentaar met jou rekening by Twitter. Log Out /  Verander )

Facebook photo

Jy lewer kommentaar met jou rekening by Facebook. Log Out /  Verander )

Connecting to %s